همگرایی در مقابله با نظام سلطه

علی موحد

اجلاس سران آسیا ـ آفریقا با حضور سران و نمایندگان 80 کشور آسیایی و آفریقایی و نمایندگان 20 نهاد بین‌المللی در پایتخت اندونزی به ریاست مشترک رؤسای جمهوری اسلامی ایران و ماداگاسکار برگزار شد.

جمهوری اسلامی ایران در مقام رئیس جنبش عدم تعهد، نقش مهمی در این اجلاس ایفا کرد.

بررسی سوابق تاریخ نشست باندونگ نشان می‌دهد، در روز 18 آوریل سال 1955 میلادی نخستین کنفرانس کشورهای آسیایی و آفریقایی در باندونگ اندونزی برگزار شد. این کنفرانس موجب ظهور جنبش غیرمتعهدها شد که به هیچ یک از دو ابرقدرت آمریکا و اتحاد شوروی وابسته نبود. با توجه به این تاریخچه می‌توان گفت، مهم‌ترین مؤلفه کنفرانس باندونگ حضور مجموعه‌ای از کشورهای آفریقایی و آسیایی است که هدف واحدی دارند و آن، مقابله با نظام سلطه و رسیدن به توسعه و پیشرفت براساس ظرفیت‌های درونی است.

آنچه در دنیای امروز مشاهده می‌شود، ابعاد جدید رفتارهای نظام سلطه برای غارت کشورهاست که در قالب اموری، همچون ترویج و گسترش تروریسم، تحریم و اعمال مجازات‌های از خود درآورده اقتصادی، جلوگیری از دستیابی کشورها به دانش روز جهان و وابسته نگه داشتن آنها به صنایع و دانش خویش و استمرار سیاست اختلاف‌افکنی میان کشورها برای دور کردن آنها از اهداف غارت‌گرایانه نظام سلطه است.

با توجه به این شرایط، همگرایی کشورهای آفریقایی و آسیایی به‌منزله محور اصلی سیاست‌های استعماری نظام سلطه امری ضروری است که نشست اندونزی می‌تواند گامی در این عرصه باشد.

در این میان جمهوری اسلامی به عنوان یکی از باسابقه‌ترین و موفق‌ترین کشورهای مقابله‌کننده با نظام سلطه که با تکیه بر خویشتن توانسته است دستاوردهای گسترده علمی‌، تحقیقاتی، دفاعی و امنیتی و... را کسب کند، می‌تواند الگویی موفق برای سایر کشورهای آزادیخواه آسیایی و آفریقایی باشد که با توجه به آن، این کشورها می‌توانند از تجربیات و ظرفیت‌های جمهوری اسلامی برای رسیدن به اهداف آزادی‌خواهانه بهره‌مند شوند.

در این نشست می‌توان جایگاه ایران در مبارزه با تروریسم و تحقق امنیت جهانی را در طرح‌های جمهوری اسلامی ایران مشاهده کرد؛ از جمله:

ـ تلاش برای رسیدن به منطقه‌ای که میان مسلمان، مسیحی، یهودی و بودایی، یا آفریقایی و آسیایی و اروپایی، در ارزش‌های انسانی تفاوتی نباشد و تروریسم نتواند صلح بشری را به مخاطره بیندازد و امنیت فردی و اجتماعی را تهدید و تخریب کند.

ـ اجرای حرکت جهانی گسترده از سوی رهبران دینی و فرهنگی ملل برای مقابله با توجیه اعتقادی آدم‌کشی و جلوگیری از این امر که تعصب اعتقادی، دستاویز سلطه‌طلبی‌های سیاسی شود.

ـ تأکید بر شناسایی و ریشه‌کنی عوامل جاذبه گروه‌های تروریست و چگونگی سربازگیری آنان، در کنار مقابله جدی با افراط‌گری و تروریسم. همچنین، باید ریشه‌های فرهنگی اقتصادی این پرخاشگری و میل به خشونت شناسایی شود و با تلاش صادقانه در حل معضلات اقتصادی، تأمین عدالت اجتماعی و مقابله با ترویج فرهنگ خشونت در میان جوانان، زمینه تحریک و سوءاستفاده تروریست‌ها از بین برده شود.

ـ جلوگیری از توسعه تروریسم با قطع کانال‌های تغذیه مالی، سیاسی و اطلاعاتی؛ تا زمانیکه برخی دولت‌ها، رویکرد تروریسم خوب و تروریسم بد را دنبال می‌کنند، جریان تروریسم بین‌المللی، پیام قاطع جهانی در مبارزه با این جنایت را دریافت نکرد‌ه و هر روز با نامی دیگر و با حمایت دولتی دیگر، به حیات خود ادامه خواهد داد.

به عبارتی، مجموع پیشنهادهای جمهوری اسلامی ایران در این نشست براساس وحدت و یکپارچگی اعضا و مبارزه با تروریسم و حامیان آنها بوده که در نهایت به اصل مبارزه با نظام سلطه و امپریالیسم به‌عنوان ایجادکننده و حامی اصلی تروریسم معطوف می‌شود.

گفتنی است، رئیس‌جمهور در این اجلاس در کنار مقوله تروریسم به دو چالش مهم منطقه، یعنی جنایات رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیان و نیز حملات عربستان به یمن و کشتار مردم این کشور اشاره کرد و لزوم مقابله واحد با آنها را خواستار شد که با استقبال حاضران همراه گردید.

در کنار حضور در این اجلاس، دیدارهای دوجانبه‌ای نیز میان مقامات ایرانی و برخی کشورهای حاضر در اجلاس صورت گرفت. دکتر روحانی و «شی جین پینگ» رئیس‌جمهور چین بر ضرورت گسترش بیش از پیش روابط تهران ‌ـ پکن تأکید کردند. دکتر روحانی در این دیدار با اشاره به دوستی عمیق دو ملت و دو دولت چین و ایران گفت‌: دو کشور اهداف و منافع مشترک فراوانی در زمینه روابط دوجانبه و مسائل منطقه‌ای و جهانی دارند. رئیس‌جمهور چین نیز خواستار دستیابی زودهنگام به توافق‌نامه جامع هسته‌ای با ایران شد.

در ادامه، رئیس‌جمهور کشورمان، دکتر روحانی با رئیس‌جمهور اندونزی هم دیدار داشت، و دو طرف ضمن رایزنی درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، توسعه همکاری تهران‌ـ جاکارتا را در بخش‌های مختلف، به‌ویژه حوزه اقتصادی خواستار شدند. رئیس‌جمهور در دیدار نخست‌وزیر بنگلادش نیز با اشاره به ظرفیت‌های فراوان همکاری داکا‌ـ تهران گفت: ایران از پیشرفت و توسعه مناسبات دوجانبه استقبال می‌کند. «شیخه حسینه» نیز نقش مهم منطقه‌ای و بین‌المللی ایران را یادآور شد و از همکاری‌های دو‌جانبه اقتصادی استقبال کرد. دکتر روحانی با شینزو آبه، نخست‌وزیر ژاپن نیز دیدار داشته و طرفین بر تقویت روابط تأکید کردند.

آنچه در این نشست آشکار شد، استمرار افشای واهی‌بودن انزوای ایران در جهان بود، چنانکه بسیاری از حاضران در اجلاس بر دو اصل لزوم پایان تحریم‌های ایران و نیز توسعه روابط با تهران و برخورداری از ظرفیت‌های جمهوری اسلامی در معادلات جهانی تأکید کردند. آنچه ناظران سیاسی و اقتصادی تأکید دارند، آن است که آنکه اعضای باندونگ ظرفیت‌های گسترده‌ای دارند که با فعال شدن آنها می‌توانند گام‌های مهمی برای مقابله با نظام سلطه بردارند؛ از جمله شکسته‌شدن ابزار تحریم که غرب از آن برای به زانو درآوردن سایر کشورها بهره می‌گیرد.