مهدی سعیدی
یکی از حوزههایی که رهبری معظم انقلاب اسلامی نسبت به آن حساسیت خاص داشته و معمولاً در فرصتهای مقتضی دغدغههای خود را چه بهصورت عمومی و چه در جمع صاحبنظران بهطور خصوصی بیان میکنند، حوزه فرهنگ است. به ویژه آن بخش از فرهنگ که ارتباط مستقیمی با معرف دینی و مکتب اهل بیت(علیهمالسلام) دارد. این اهمیت را میتوان در برگزاری مستمر دیدار با مداحان اهل بیت(ع) در سالگرد تولد حضرت زهرای مرضیه(س) مشاهده کرد که به سنتی سالیانه بدل شده است. در این بین، گاه بخشی از دغدغههای معظمله در ذیل بخش دیگری از کلام ایشان کمتر مورد توجه قرار گرفته و به فراموشی سپرده شده و میشود و این غفلتی است که متأسفانه در مواجهه رسانهای با رهنمودهای حکیم فرزانه انقلاب اسلامی شاهد آن هستیم.
مدتی پیش حجتالاسلام فلاحزاده، نماینده پاسخ به احکام مقام معظم رهبری در پاسخ به پرسشگر برنامه «زمزم احکام» که پرسیده بود: «عریان کردن بدن و لختشدن به هنگام سینهزنی و عزاداری برای حضرت سیدالشهداء(علیهالسلام) از نظر شرعی چه حکمی دارد؟» چنین پاسخ داده بود: «به نظر حضرت آقا در مجالس عزاداری هرکاری که سبب شود دشمنان از این کار ما علیه مکتب تشیع یا شیعیان سوء استفاده کنند و سبب تفرقه بین مسلمانان باشد، حرام است و باید پرهیز کرد.»
پس از آن و تقریباً همزمان با فرارسیدن ماه محرم سال گذشته بود که خبر توصیه مقام معظم رهبری برای پرهیز از برهنهشدن در هیئات عزاداری و سینهزنی گوشبهگوش در فضای مجازی و حقیقی پیچید و مجالس عزاداری حسینی را تحتالشعاع خود قرار داد. این بیانات به خوبی نشان از آن داشت که رهبری، انتقادات جدی به سبک و سیاق رواج یافته در بخشی از محافل عزاداری اهل بیت(علیهمالسلام) که هماینک در حال برگزاری است، داشتهاند و این مجالس با الگوی ایدهآل ایشان فاصله دارد. ضمن آنکه پیش از این نیز، معظمله مکرراً درباره وهن دین و ارائه تصویری ناصواب از اسلام نگرانیهای خود را اعلام کرده بودند.
بیانات امسال رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع مداحان نیز ملاحظاتی مهم و راهبردی در باب محافل مدح و عزاداری اهل بیت(علیهمالسلام) داشت که متأسفانه در ذیل سایه رهنمودهای کلیدی ایشان در باب مذاکرات هستهای کمتر مورد توجه قرار گرفت. این بیانات را باید در ادامه سخنان پیشین ایشان در اصلاح شیوه برگزاری مجالس عزاداری اهل بیت(علیهمالسلام) دانست که معظمله در بخشی از کلام خود، مجدداً نگرانیهایشان در باب ورود خرافه به عقاید مذهبی جوانان و برخی انحرافات در مراسمات عزاداری را برشمردند و فرمودند: «...و نکته آخر؛ پرهیز از انحراف، پرهیز از خرافهگرایی، پرهیز از مشکلتراشی در عقاید جوانها؛ گاهی ما یک کلمهای میگوییم که یک گرهی در ذهن جوانِ مخاطب ما بهوجود میآید؛ این گره را چه کسی میخواهد باز کند؟ این گرهی را که ما با بیان ناقص خودمان یا بیان غلط خودمان یا بیتوجّهی و بیمسئولیتی خودمان در ذهن این جوان بهوجود میآوریم و عقیده او را دچار مشکل میکنیم، این گره چگونه باز خواهد شد؟ اینها مسئولیت است. اینکه ما مجلس عزاداری و مدح سیدالشهدا را ــ که عظمت او بهخاطر شهادت است، عظمت او بهخاطر فداکاری در راه خدا است، عظمت او بهخاطر گذشت است؛ گذشت از همه چیز، از همه خواستهها، از همه مطلوبها ــ تبدیل کنیم به یک نقطه سبک، به یک جایی که یک تعدادی جوان لخت بشوند، بپرند هوا، بپرند پایین و ندانند چه میگویند، درست است؟»
اعتراض صریح ایشان به نحوه سینهزنیهایی که متأسفانه در سالهای اخیر رونق بسیاری یافته، نشان از آن دارد که باید برای رفع اینگونه انحرافات در مجالس حسینی چارهای اندیشید. منطقی است که وظیفه اصلی ایجاد چنین اصلاحاتی با بزرگان این عرصه، از روحانیت و علمای صاحب منبر تا مداحان و پیرغلامان دستگاه اهل بیت(علیهمالسلام) است که باید پیشگام در این حرکت باشند. مداحان صاحب نام و بزرگواری که اداره جلسات پرجمعیت را برعهده دارند نیز بیش از بقیه، این بار بر دوششان سنگینی خواهد کرد. وظیفه دیگر بر عهده مؤمنان و جوانانی است که با حب اهل بیت(علیهمالسلام) در این مجالس شرکت میکنند که آنان نیز باید بر سطح فهم خود از دین و رفتارهای دینی بیفزایند و در مجالسی که مبتنی بر الگوی صحیح اسلامی شکل نگرفته، شرکت نکرده و زمینه کسادی رونق آنان را فراهم آورند.
رسانههای عمومی که نقش تأثیرگذاری در شکلگیری رفتارهای اجتماعی دارند نیز نباید از این مهم غفلت کنند، بلکه باید در خط مقدم مبارزه با بدعتها و خرافات باشند و با قول سدید و زبان لیّن به وظیفه خطیر امر به معروف و نهی از منکر عمل کنند. بدون شک، گوهر دین در زلالی و جدایی آن از هرگونه ناخالصی است که تجلی بیشتری خواهد یافت و حقیقت برای فراگیر شدن نیازمند بدعت و خرافه نبوده و نخواهد بود.