بازگشت بینتیجه اعراب از کمپ دیوید
نزهت امیرآبادیان: نشست نمایندگان شش کشور عضو شورای همکاری خلیجفارس با ایالاتمتحدهآمریکا در کمپدیوید با صدور بیانیهای پایان یافت. سران محافظهکار حوزه خلیجفارس در طول دهههای گذشته هرگز اینچنین خشمگین و آشوبزده نبودهاند. بحران سوریه و یمن و مشکلات موسمی عراق و در صدر همه، موضوع پرونده هستهای ایران، کشورهای عربی مخصوصا عربستانسعودی را بهشدت نگران کرده است. حدود یکماه پیش، بعد از تفاهم میان ایران و کشورهای ١+٥ و صدور بیانیه لوزان، رئیسجمهوری آمریکا سران کشورهای عرب حوزه خلیجفارس را به کمپدیوید دعوت کرد. قرار بود در این نشست رئیسجمهور آمریکا در مورد اوضاع سوریه، یمن، عراق و مذاکرات هستهای ایران با سران کشورهای عربی گفتوگو کند؛ نشستی که چهارشنبه و پنجشنبه هفته گذشته برگزار شد و نتیجه آن تنها صدور یک بیانیه مشترک بود. شورای همکاری خلیجفارس متشکل از عربستانسعودی، کویت، قطر، بحرین، اماراتمتحدهعربی و عمان است.
اوباما در کمپدیوید تلاش کرد از نگرانیهای کشورهای عربی درباره توافق هستهای با ایران بکاهد. دعوتشدن به کمپدیوید - تفرجگاه رسمی رئیسجمهور آمریکا- نشاندهنده اهمیت این گفتوگوها بود. این دومینبار است که اوباما در کمپدیوید میزبان رهبران خارجی میشود. بار پیش در می ۲۰۱۲ بود که رهبران هشت کشور قدرتمند جهان به نام «گروه ۸» به این اقامتگاه در ایالت مریلند آمدند. رئیسجمهوری آمریکا برای رسیدن به یک توافق هستهای با ایران و ثبت آن در کارنامه خود اکنون مشغول جدال در سه جبهه مختلف است. جبهه اول، جمهوریخواهان تندرویی که همچنان بهدنبال پروژه تغییر نظام در ایران هستند و درصورت توافق هستهای با ایران رؤیاهای خود را ازدسترفته میبینند.
جبهه دوم، رژیم اسرائیل که تنها دولت مسلح به سلاح هستهای در منطقه خاورمیانه است و لابی طرفدار اسرائیل در آمریکا؛ این گروه رفع انزوای ایران را در منطقه و جهان به ضرر خود میدانند چون در صورت قدرتگرفتن ایران در منطقه، متحدان استراتژیک ایران مانند فلسطین، لبنان و سوریه نیز قدرت خواهند گرفت. این گروه نیز بهدنبال گزینه جنگ و تغییر نظام در ایران هستند. جبهه سوم نیز اعراب حاشیه خلیجفارس هستند که از یکسو نگران افزایش نفوذ منطقهای ایران هستند و از سوی دیگر نگران کمرنگشدن اتحاد استراتژیک خود با آمریکا و تبدیلشدن به متحدان شماره ٢ پس از ایران هستند؛ موضوعی که طبیعتا پس از رفع تحریمها اتفاق خواهد افتاد.
«ناتوی عربی» در اغما
برخی از کشورهای عربی منطقه خلیجفارس پیش از این نشست گفته بودند که خواستار امضای معاهدهای دفاعی با آمریکا هستند. اما اوباما در نشست کمپدیوید برخلاف انتظارات اعراب، هیچ توافقنامه یا معاهده رسمی درباره دفاع از کشورهای عرب حاشیه خلیجفارس امضا نکرد و تنها به شکل شفاهی وعده داد که «ایالاتمتحده به دفاع از شورای همکاری خلیجفارس در برابر هرگونه حمله خارجی متعهد است و برای تقویت قدرت دفاعی این کشورها میکوشد».
منابع دیپلماتیک معتقدند که در نشست کمپدیوید هیچیک از طرفین به اهداف خود نرسیدند. باراک اوباما پس از پایان این نشست گفت: «مذاکرات ما بر پرونده هستهای ایران، بحران سوریه و مبارزه با داعش تمرکز داشت و دور جدیدی از روابط آمریکا با همپیمانان خود در حوزه خلیجفارس پس از این نشست آغاز شده است». او وعده داد که از همپیمانانش در منطقه خلیجفارس در مقابل هرگونه «حمله خارجی» حمایت خواهد کرد. اوباما اعلام کرد آمریکا به بررسی گزینه استفاده از نیروی نظامی بهمنظور دفاع از آنها خواهد پرداخت. او در کنفرانسی خبری اعلام کرد: «این یک جاده دوطرفه است و کشورهای عربی حوزه خلیجفارس - که خودشان نیز اختلافنظرهایی با یکدیگر دارند - نیز باید به صورتی بهتر با یکدیگر همکاری کنند».
هدف، رویارویی با ایران نیست
اوباما تأکید کرد که «هدف از همکاریهای امنیتی با کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس، منزوی کردن ایران یا رویارویی با تهران نیست». وی درباره همکاری با کشورهای شورای همکاری خلیجفارس گفت: «واشنگتن به همکاری محکم با کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس در رویارویی با هرگونه تهدید خارجی برای این کشورها که با منشور سازمانملل همخوانی ندارد، پایبند است». به گزارش ایسنا، رئیسجمهوری آمریکا بر عزم آمریکا برای تقویت همکاریهای نظامی خود با شش کشور عضو شورای همکاری خلیجفارس در رویارویی با «نفوذ روزافزون ایران در منطقه» تأکید و اعلام کرد که گسترش شراکت آمریکا در عرصههای مختلف با کشورهای شورای همکاری خلیجفارس به آمریکا امکان اتخاذ تدابیر و راههای مناسب از جمله گزینه نظامی را میدهد.
تشکیل ٢ کشور در فلسطین
رئیسجمهوری آمریکا در پایان نشست کمپدیوید در میان خبرنگاران به مسئله فلسطین نیز اشاره کرد و گفت: رسیدن به توافق صلح در خاورمیانه تنها با تشکیل دو کشور فلسطین و اسرائیل ممکن است و بهترین راهکار برای تضمین امنیت اسرائیل در طولانیمدت، راهکار تشکیل دو کشور است. اوباما خاطرنشان کرد: همواره اطمینان داشتهام که راهکار تشکیل دو کشور، راهکاری حیاتی نهفقط برای صلح میان اسرائیل و فلسطین بلکه برای تضمین طولانیمدت امنیت اسرائیل است. او با اشاره به امضای توافقنامه کمپدیوید در سال ١٩٧٨ میان مناخین بگین و انور سادات، رؤسای اسبق اسرائیل و مصر، عنوان کرد: کاری که مصر و اسرائیل انجام دادند، به صلحی دائم میان دو طرف که زمانی دشمن یکدیگر بودند انجامید و به عقیده من میتوان بار دیگر این صلح را میان اسرائیل و فلسطین برقرار کرد و باید بگویم جایگزینی برای تشکیل راهکار دوکشور جهت حل اختلافات فلسطین و اسرائیل وجود ندارد. درباره مسئله سوریه نیز اوباما اعلام کرد که آمریکا با همکاری جامعه جهانی برای تحقیق درباره گزارشهایی پیرامون استفاده از گاز کلر در برخی مناطق سوریه، تلاش میکند.
از همپیمانان دفاع میکنیم
در بیانیه پایانی نشست کمپدیوید آمده است: سیاست ایالاتمتحده در قبال خاورمیانه کاملا واضح است و از تمامی ابزار قدرت خود از جمله نیروی نظامی برای دفاع از منافعش در منطقه خلیجفارس استفاده میکند و هرگونه تهدیدی را از همپیمانان خود در این منطقه دفع خواهد کرد. در این بیانیه همچنین تأکید شده است: آمریکا و همپیمانانش در خلیجفارس تأکید میکنند که هرگونه توافق با ایران که باعث کاهش نگرانیها از برنامه هستهای این کشور شود، بهنفع کشورهای عرب حوزه خلیجفارس، آمریکا و تمام جهان است. کشورهای شورای همکاری خلیجفارس نیز پایبندیشان برای مذاکره با آمریکا قبل از هرگونه اقدام نظامی را اعلام و بر آمادگی خود برای استقرار سامانههای دفاعی موشکی و رادارهای هشدارسریع با کمک آمریکا، تأکید کردند. در این نشست بر لزوم تغییر هرچهسریعتر عملیات نظامی در یمن به عملیات سیاسی و حلوفصل درگیریهای خاورمیانه از طریق راهکارهای دیپلماتیک و نیز حل اختلافات فلسطین و اسرائیل بر اساس راهکار دو کشور تأکید شد.
اختلافنظرها بر سر سیاست آمریکا در قبال ایران، جنگ داخلی سوریه و قیامهای بهار عربی بر این نشست سایه افکند؛ نشستی که غیبت بیشتر سران کشورهای عربی - که مقامات سطح پایینتر را به این نشست فرستاده بودند - نیز بر آن تأثیر گذاشته بود. در نشست کمپدیوید تنها رهبران دو کشور قطر و کویت شرکت کرده بودند و عربستان، بحرین و امارات و عمان ولیعهد و نمایندگان خود را به آمریکا اعزام کرده بودند.
واکنش وزارت امور خارجه به بیانیه کمپ دیوید
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره مطالب مطرحشده در بیانیه کمپدیوید در مورد کشورمان، گفت: جمهوری اسلامی ایران همواره تأکید داشته است حلوفصل بحرانهای جاری در منطقه نیازمند اجتناب از روشهای نظامی و رویآوردن به گفتوگو و راهحل سیاسی است. متأسفانه رفتارهایی همچون حمله نظامی خارجی به یمن و نادیدهگرفتن تمامیت ارضی این کشور و حمایت آمریکا از این حمله، نهتنها در تعارض با مقررات بینالمللی است، بلکه با برخی مفاد بیانیه کمپدیوید هم همخوانی ندارد و لازم است کشورهای شرکتکننده در اجلاس مذکور، هماهنگی بیشتری در گفتار و رفتار خود داشته باشند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به طرح ادعایی مبنیبر اقدامات بیثباتساز ایران، با تکراریخواندن این مطالب افزود: واقعیات منطقه خلاف چنین ادعاهایی را نشان میدهد. جمهوری اسلامی ایران قائل به تحکیم روابط با همسایگان و حسن همجواری است و در هیچیک از مناقشات منطقهای راهحل نظامی و احترامنگذاشتن به تمامیت ارضی کشورها را توصیه نکرده و معتقد است کسانی که بهجای مبارزه جدی با تروریسم، زیرساختهای کشور همسایه و برادر خود را با توسل به نظامیگری نابود کردهاند و صلح و ثبات منطقهای را عمیقا به خطر انداختهاند، نباید خود را در مسند قضاوت درباره رفتار دیگران قرار دهند.
ظریف: از اندازه کشور خود راضی هستیم
محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان، در گفتوگویی کوتاه با هفتهنامه آلمانی اشپیگل ضمن امیدواری به رسیدن به توافق اتمی، به اعتراضهایی که در منطقه شکل گرفته است واکنش نشان داده و گفته است: «ما نمیخواهیم منطقه را تحت سلطه خود دربیاوریم. ما از اندازه و جغرافیای فعلی خود بسیار راضی هستیم». به گزارش رویترز، ظریف گفت: «مذاکرات باجدیت در جریان است و وقتی طرفهای مذاکره جدی باشند، احتمال رسیدن به توافق هم بالا میرود». ظریف در گفتوگو با اشپیگل همچنین گفته است: «ما با سیلی از اظهارنظرهای تهاجمی از سوی عربستانسعودی روبهرو شدهایم. به نظر میرسد برخی از کشورهای منطقه خیلی هراسان شدهاند، ولی هیچ نیازی به ترسیدن نیست. ما نمیخواهیم منطقه را تحت سلطه خود دربیاوریم. ما از اندازه و جغرافیای فعلی خود بسیار راضی هستیم».
باید مسیر مشارکت مثبت ایران را فراهم کنیم
اوباما نیز پس از اجلاس کمپدیوید با مقامهای عالی شورای همکاری خلیجفارس و در مصاحبه با شبکه تلویزیونی العربیه، اجلاس کمپدیوید را موفقیتآمیز دانست و گفت این اجلاس به گسترش و تعمیق روابط فوقالعاده بین آمریکا و کشورهای عربزبان کمک کرده است. باراک اوباما به العربیه گفت آمریکا حمایت نظامی بیشتری از کشورهای شورای همکاری خلیجفارس به عمل خواهد آورد و مانورهای نظامی مشترکی نیز برگزار خواهد شد. او مجددا تأکید کرد که در صورت رسیدن به توافق، بازرسیهایی که از تأسیسات هستهای ایران به عمل میآید، گستردهترین برنامه نظارت بر فعالیتهای هستهای یک کشور خواهد بود. او گفت: «به نفع همه است که اطمینان پیدا کنیم ایران به سلاح اتمی نمیرسد و باید برای این منظور مسیری برای مشارکت مثبت ایران فراهم کنیم».
وزیر خارجه عربستان: به رایزنی ادامه میدهیم
عادل الجبیر، در پایان نشست سران آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج (فارس) در کمپدیوید، درباره مذاکرات ایران با ١+٥ گفت: باراک اوباما، کشورهای شورای همکاری خلیج (فارس) را در جریان جدیدترین مذاکرات قرار داد و تصریح کرد آنچه به دست آمده، چارچوب توافق است. براساس گزارش «شبکه خبر» او افزود: کشورهای شورای همکاری خلیج (فارس) و همه کشورهای جهان، از توافق با ایران که مانع از دستیابی آن به سلاح هستهای میشود، استقبال میکنند. وزیر امور خارجه عربستان توضیح داد: در شش هفته آینده (تا زمان دستیابی به توافق نهایی بین کشورهای بینالمللی و ایران) رایزنیهای آمریکا و عربستان بهصورت روزانه، در همه زمینهها و بهمنظور آخرین تحولات مذاکرات با ایران، ادامه خواهد داشت، همانگونه که از آغاز مذاکرات بین قدرتهای جهانی و ایران، این روند شروع شده بود.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
