عضو تیم مذاکرهکننده هستهای توضیحات مفصلی را درباره موضوع بازرسی از برنامههای هستهای ایران و مراکز نظامی کشور که به یک جدال در محافل سیاسی و رسانهای تبدیل شده است، ارائه کرد. حمید بعیدینژاد در صفحه اینستاگرام خود درباره واقعیت بحث پیام دی (ابعاد احتمالی نظامی) و اهمیت آن در مذاکرات هستهای نوشت: «مهمترین خلط مبحثی که در بحث بازرسیها از تأسیسات نظامی و مصاحبه با دانشمندان هستهای صورت میگیرد، خلط بحث پیام دی با محتوای مذاکرات هستهای است.
یکی از مهمترین آثار این خلط مبحث ارتباط دادن مستقیم بحث پروتکل الحاقی به موضوع بازرسیها و مصاحبهها و شمولیت این پروتکل نسبت به امکان بازرسی از تأسیسات نظامی و مصاحبه با دانشمندان است. در حالی که بحث بازرسی از تأسیسات نظامی و انجام مصاحبهها در چارچوب یک ابتکار عمل ویژه برای حل موضوع پیام دی مطرح شد، نه به عنوان یک چارچوب ثابت و پایدار در قالب محتوای تفاهم هستهای که بعد بخواهد در قالب پروتکل الحاقی تعریف شود.»
اجرای داوطلبانه پروتکل
وی در ادامه نوشت: «یکی از نخستین اصولی که ایران و کشورهای ١+٥ از همان ابتدای مذاکرات با آن توافق داشتند این بود که در تفاهم آینده هستهای، ایران پروتکل الحاقی را به طور داوطلبانه و موقت اجرا خواهد کرد تا مجلس شورای اسلامی در زمان مناسب خود و البته با در نظر گرفتن اجرای تعهدات طرف مقابل، نسبت به تصویب پروتکل الحاقی تصمیم لازم را اتخاذ کند. این توافق ناظر بر تصمیم کشورمان برای به تعلیق در آوردن اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی است که به دنبال ارجاع موضوع برنامه هستهای کشورمان به شورای امنیت صورت گرفت. طبیعی است که با انعقاد یک تفاهم جامع در خصوص موضوع هستهای این انتظار وجود داشته باشد که ایران نیز به تصمیم قبلی خود یعنی اجرای داوطلبانه و موقت پروتکل الحاقی برگردد. با توجه به توافق کشورمان نسبت به این موضوع که در صورت حصول یک توافق جامع هستهای، ایران با برگشتن به تصمیم قبلی خود اجرای پروتکل الحاقی را از سر خواهد گرفت، این به یکی از توافقهای اصولی کشورمان با کشورهای مقابل تبدیل شده است.
اهمیت این توافق آن است که بدون اجرایی شدن پروتکل الحاقی هر چند به صورت موقت، آژانس قادر به تأیید صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران نخواهد بود و این به معنای شکست کل فرآیند حل و فصل موضوع هستهای ایران خواهد بود. اما ربط دادن موضوع بازرسیها و مصاحبهها به مفاد پروتکل الحاقی به این موضوع ختم نشد، بلکه به طرح مباحث مختلفی نسبت به ارائه تفسیرهای مختلف از پروتکل الحاقی پیرامون شمولیت بازرسی از تأسیسات نظامی و مصاحبه با دانشمندان هستهای در پروتکل الحاقی انجامید که اساساً نادرست بود.»
این عضو تیم مذاکرهکننده هستهای کشورمان در ادامه مطلب خود نوشت: «پروتکل الحاقی به هیچوجه شامل مفادی در خصوص تعهد کشورها نسبت به پذیرش بازرسی از تأسیسات نظامی خود یا ضرورت بازجویی از دانشمندان هستهای نمیشود. نهایت چیزی که در پروتکل الحاقی آمده است، دسترسی مدیریت شده به سایتهای غیر هستهای با هدف انجام نمونهگیریهای محیطی برای اثبات عدم فعالیت هستهای در سایتهای اعلام نشده است. بدیهی است که کشورهای عضو آژانس حتی بر اساس توافقنامه عمومی پادمان که همه کشورهای عضو «ان پی تی» متعهد به پذیرش آن هستند باید هرگونه فعالیت هستهای خود را رسماً به آژانس اعلام کنند و وجود فعالیت هستهای جز در برنامههای اعلام شده ممنوع است. پس اگر شواهدی نسبت به وجود مواد هستهای در تأسیسات اعلام نشده اعم از نظامی و غیر نظامی وجود داشته باشد آژانس فقط از طریق رویههای خاصی که وجود دارند میتواند درخواست دسترسی هدایت شده به آن تأسیسات را داشته باشد که کشور عضو نیز برای اثبات پایبندی خود به فقدان هرگونه برنامه هستهای در تأسیسات اعلام نشده با انجام نمونهبرداری محیطی موافقت میکند.
خوشبختانه ایران هیچگاه با چنین روشهایی مشکل نداشته است، چرا که اصولاً در ایران هرگونه برنامه هستهای در تأسیسات اعلام شده انجام میگیرد و کشورمان هیچگاه قصدی برای انجام برنامه هستهای در تأسیسات اعلام نشده ندارد که بخواهد با رویههای تثبیت شده دسترسی مدیریت شده آژانس مشکلی داشته باشد. تلاش برای تفسیر پروتکل الحاقی به نحوی که بخواهد شامل تعهد کشورها به بازرسی از تأسیسات نظامی یا انجام بازجویی از دانشمندان هستهای بشود کاملاً اشتباه است، چون چنین اصولی در پروتکل الحاقی وجود ندارد.»
ریشه بحث بازرسی از مراکز نظامی چیست؟
او ادامه داده است: «پس ریشه بحث بازرسی از تأسیسات نظامی و مصاحبه با دانشمندان هستهای از کجاست؟ جواب این است که ریشه آن در حل بحث پیامدی است. اما پیام دی چیست و چه موقع مطرح شده است؟
بحث پام دی ادعای کشورهای غربی در انجام برنامه نظامی هستهای به قصد تولید و توسعه سلاح هستهای است که ریشه تاریخی آن به سالهای قبل از سال 1382 (2003) برمیگردد. سرویسهای اطلاعاتی امریکا و کشورهای غربی همواره در سالهای اخیر ایران را متهم کردهاند که طی سالهای قبل از 2003 بخش نظامی ایران تحت هدایت برخی از فرماندهان خاص کشور درگیر طرح مخفی گستردهای برای تولید سلاح هستهای بوده است. برای آنکه آن کشورها ادعای نادرست خود را نیز اثبات کنند، ملغمهای از اطلاعات مستند به سرویسهای جاسوسی خود را به آژانس ارائه کردهاند که ایران همه آنها را ساختگی میداند. لازم به توضیح نیست که همان سالها، سالهایی است که دولت جنگ طلب امریکا به دنبال زمینهسازی جهت دخالت در کشورهای منطقه بود که حمله به عراق نیز دقیقاً با همین بهانه تلاش عراق برای دستیابی به سلاحهای کشتارجمعی صورت گرفت.»
پروژهای برای مستند کردن تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای
در ادامه بعیدینژاد به کتابی که از سوی «رایزنز» خبرنگار روزنامه نیویورک تایمز در سال 2006 در امریکا منتشر شد میپردازد. او مینویسد: «خبرنگار نیویورک تایمز از این امر پرده برداشت که او سندهایی را در اختیار دارد که نشان میدهند سازمان سیا برای اجرای منویات دولت امریکا برای دخالت احتمالی در ایران نیز، طرحای برای مستند کردن تلاش ایران جهت دستیابی به سلاح هستهای را به طور جدی پیگیری میکند تا در صورت قصد انجام این دخالت نظامی آن را به تلاش ایران به تولید سلاح هستهای مستند کند. امریکا و متحدان نظامی آنها در ناتو در قالب یک همکاری سازماندهی شده توسط سرویسهای اطلاعاتی سیا و موساد و با سوءاستفاده کامل از سازمان منافقان، به این ترتیب طرحای را برای متهم ساختن ایران به دستیابی به سلاح هستهای آغاز کردند و در این قالب هزاران صفحه سند کتبی، عکس و تصویر ساخته و پرداخته کرده و همه را نیز به آژانس ارسال کردند.
بدین ترتیب با تکمیل ساختن این طرح نیز با توجه به فشار کشورهای قدرتمند بر آژانس، در سال 2011 یعنی همزمان با اوج گرفتن خصومت علیه کشورمان با وضع شدیدترین تحریمهای یکجانبه و چندجانبه، با فشارهای سیاسی کشورهای غربی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ارائه یک دادخواست سیاسی علیه ایران پرداخت که در ذیل دوازده بخش اتهامات این کشورها علیه ایران را منظم و طبقهبندی کرد. این کیفرخواست سیاسی که اتهامات گستردهای را علیه ایران مطرح میکرد در پی اثبات این ادعا بود که ادعای تلاش ایران به دستیابی به سلاح هستهای را اولاً مستند کند و دوماً آنکه آن را با انتشار آن به صورت گزارش مدیرکل آژانس رسمیت بدهد.»
همکاری ایران برای حل یک ادعای ساختگی
بعیدینژاد ادامه داد: «تصور اینکه حل و فصل اتهامات ساختگی علیه ایران فقط در یک تفاهم سیاسی ممکن است وجود ندارد، وگرنه بحث و بررسی این موضوع هر چقدر هم که طول بکشد نمیتواند به رفع این اتهامات کمکی کند. طرفهای مذاکرات هستهای ایران نیز با درک همین اصل، در جریان مذاکرات پیشنهاد کردند که ایران و ١+٥ راهحلی برای این موضوع بیابند، چون آنها هم انگیزه داشتند که همزمان با حصول تفاهم جامع هستهای با ایران، موضوع اتهام تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را نیز حل و فصل کنند. بر این اساس پیشنهاد کردند که ایران با اتخاذ برخی اقدامات مشخص، امکان حل و فصل نهایی موضوع را فراهم کند. منظور آنها این بود که ایران به انجام برخی اقدامات مشخص که ایران و اعضای ١+٥ با توافق مشترک در مذاکرات آنها را مشخص میکردند، مبادرت میکرد و بعد بدون آنکه پیگیری دیگری از سوی آنها صورت بگیرد، پرونده این موضوع برای همیشه در آژانس بسته میشد.
ایران اعلام کرد که با آنکه مبنای موضوع این پرونده را ساختگی میداند ولی برای کمک به حل موضوعی که چند سال است که بین ایران و آژانس موضوع مناقشه است، از نظر روش کار این هدف را قابل حصول میداند اما توافق در خصوص آن به این امر بستگی دارد که اقداماتی که از ایران انتظار میرود چه اقداماتی باشد. آنها قول دادند که این موضوع را با توجه به حساسیت ویژه آن در سطح کشورهای ١+٥ بحث و هماهنگ کرده و در موقع مقتضی نظر نهایی خود را به ایران اطلاع دهند.»
طرح درخواست بازدید از مراکز نظامی و مصاحبه با دانشمندان؛ پیش از لوزان
عضو تیم مذاکرهکننده یادآور شد: «در یک مذاکره قبل از مذاکراتی که به صدور بیانیه مطبوعاتی در لوزان انجامید، کشورهای ١+٥ طرحی را به ایران ارائه کردند که شامل بازرسی از چند نقطه محدود از جمله دو تأسیسات نظامی و انجام مصاحبه با تعدادی از مقامات نظامی و متخصصان هستهای بود که اسامی آنها به انواع مختلف به صورت مستقیم و غیر مستقیم در گزارش آژانس مطرح شده بود. آنها مطرح کردند که در صورت اعطای دسترسی به این محلها و امکان فراهم کردن مصاحبه آژانس با این افراد از نظر آنها پیگیری بحث اتهامات گذشته علیه ایران پایان مییابد؛ به محض طرح این پیشنهاد، ایران با شدیدترین وجه ممکن این پیشنهاد را توهینآمیز دانسته و آن را را رد و اعلام کرد حتی حاضر به دریافت رسمی آن نیز نیست.
در عین حال کشورهای ١+٥ از نمایندگان ایران درخواست کردند باوجود مخالفت صریح خود نظر ١+٥ را به مقامات ایران ارائه کنند. عکسالعمل شدید رهبر معظم انقلاب در رد درخواست این کشورها برای بازرسی از تأسیسات نظامی و مصاحبه با دانشمندان ایرانی واکنشی کاملاً صحیح و دقیق بود. تیم مذاکرهکننده هستهای افتخار میکند که با درک کامل موضع نظام و رهبری همین موضع را حدود سه ماه پیش به محض دریافت پیشنهاد به طرف مقابل اعلام کرده بود.»
فرصتی برای عقدهگشایی
وی در نهایت افزود: «در حالی که مواضع قدرتمندانه تیم مذاکرات هستهای در سطح بالای مسؤلان عالی نظام مورد تقدیر قرار گرفت، عدهای از افراد غیر مطلع از تحولات پیرامون این موضوع، به جای قدردانی از تیم مذاکرات هستهای کشورمان، انگار فرصت را برای عقدهگشایی مغتنم دیدند و بدون آگاهی از روند طرح موضوع که به صورت کامل به مقامات عالی نظام گزارش شده بود، شدیدترین حملات را علیه تیم هستهای کشورمان تدارک دیدند و به قول معروف فریادهایی که باید بر سر ارائهدهندگان طرح میکشیدند، ناجوانمردانه بر سر اعضای تیم مذاکرات هستهای کشیدند.
تظاهرات طراحی کردند و بیمحابا خواستار قطع مذاکرات شدند، هر چند با توجه به آنکه مقامات عالی نظام در جریان همه این تحولات و موضع اصولی و شجاعانه تیم مذاکرات هستهای کشورمان قرار دارند، این مخالفتها، وارد آوردن تهمتها و عقدهگشاییها کوتاه مدت خواهند بود، اما به طرح برخی نگرانیها در سطح افکار عمومی دامن میزند که نتیجه آن چیزی جز بیاعتمادی به نهادهای اصلی کشور نیست.»