غرب می‌خواهد مانند قذافی با ما رفتار کند

* به عنوان اولین سؤال، شما عملکرد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای را طی 20 ماه گفت‌وگوی مستمر چطور ارزیابی می‌کنید؟

** من این عملکرد را مثبت ارزیابی می‌کنم. معتقدم تیم هسته‌ای کشورمان در حال تلاش است و ان‌شاءالله که خطوط قرمز را نیز رعایت می‌کند. این تیم قطعاً خطوط قرمز کشور در این مذاکرات را می‌داند. ما در خطوط قرمز خود دو خواسته اصلی داریم. اول لغو کامل تمام تحریم‌ها و سپس به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی کشورمان و در طرف مقابل غربی‌ها نیز از ما شفافیت و اعتماد‌سازی می‌خواهند. تا به امروز نیز به نظر می‌رسد تمام اینها در حال پیشرفت است. البته نباید فراموش کنیم که این گفت‌وگوها به رابطه میان ایران و امریکا گره خورده و همانند این رابطه بسیار پیچیده است. کشور ما 10 سال است که درگیر این مذاکرات است و امروز نیز کنگره امریکا با طرحی که برای نظارت بر توافق به تصویب رسانده بر این پیچیدگی افزوده است.

قطعاً ما در مجلس شورای اسلامی نیز اجازه نخواهیم داد که حقوق ملت پایمال شود و ما نیز با تصویب طرحی بر این پیچیدگی خواهیم افزود. البته مذاکرات هسته‌ای به خوبی پیش رفته، ولی اختلافات تأثیرگذار در آن منجر به طولانی شدن آن شده است. جمهوری اسلامی ایران معتقد است که غرب در حال مطالبه‌گری و دست‌درازی بیش از حد و اندازه به برنامه هسته‌ای ایران است. اگرچه فعالیت هسته‌ای صلح‌آمیز ایران ربطی به غرب ندارد و تهران چون این برنامه را طبق مقررات و قوانین و زیر نظر بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام می‌دهد، پس بحث‌های ریز و جزئی در این خصوص موضوعیت ندارد.

‌* ایالات‌متحده در توافق لوزان مواردی را پذیرفت که امروز به صراحت منکر آنها می‌شود و به قول برخی‌ها دبه کرده است. ارزیابی شما از زیاده‌خواهی‌های اخیر ایالات متحده چیست؟

** از زمان پیامبر(ص) تا به امروز منطق نظام بین‌الملل بر زور بوده و زورگویان حرفشان را می‌زنند. امروز نیز ایالات‌متحده با این استدلال که من سر و سامان دهنده نظام بین‌الملل بوده‌ام و در دو جنگ جهانی در مقابل تعدی‌ها و زورگویی‌ها ایستاده‌ام، اجازه نمی‌دهم هیچ کشوری سلاح هسته‌ای داشته باشد و این نظم بین‌الملل را از بین می‌برد. بر این مبنا طبیعی است که زیر توافقات و حرف‌های قبلی خود بزنند. این را باید به استحضار برسانم که تا به امروز امریکایی‌ها در مقام نوشتاری نتوانستند زیر حرف خود بزنند اما تا قبل از اینکه این موضوع به مقام تحریر برسد، آنها تمام تلاش خود را خواهند کرد تا با حداقل انرژی، بیشترین امتیاز را از کشورمان دریافت کنند. علاوه بر این می‌کوشند چهره خود را نزد کنگره، افکار عمومی امریکا و جهان، ‌پیروز نشان دهند و بگویند ما در این مذاکرات رو‌سفید هستیم و توانستیم ایران را تحقیر کنیم. این موضوع در زمان پیغمبر نیز به خوبی قابل مشاهده است.

به طور نمونه زمانی که پیامبر صلح حدیبیه را با قریش امضا کرد، قریش زورگویی‌های زیادی را علیه پیامبر انجام داد. البته من قصد مقایسه ندارم اما قطعاً همان‌طور که گفتم از زمان پیامبر تا به امروز نظام بین‌الملل مبتنی بر زورگویی بوده است. امریکا قصد دارد از موضوع هسته‌ای به عنوان ابزار استفاده کند و بگوید ما جهان را علیه ایران همیشه متحد نگه می‌داریم تا این کشور را تضعیف کنیم. جمهوری‌خواهان، افراطیون و لابی‌های صهیونیستی در امریکا به دنبال شکست مذاکرات هسته‌ای هستند تا به جهان اعلام کنند که ایران مقصر اصلی این شکست است، در حالی که جمهوری اسلامی ایران برای نتیجه‌بخش بودن و رسیدن به توافق نهایی، انعطاف‌های فراوانی را از خود نشان داده است. حال این موضوع دبه در‌آوردن نیز از دیدگاه من یک بلوف و زورگویی سیاسی است و امریکا تلاش دارد از این مسیر به توافق مطلوب خود برسد.

* پس شما معتقد هستید که این بلوف‌ها چندان مهم نیست و متن توافق نهایی مهم است.

** بله همین طور است. قطعاً آنچه که نوشته می‌شود اهمیتش بسیار بیشتر از چیزی است که امروز در رسانه‌ها مطرح می‌شود. رسانه‌های غربی هم‌اکنون مشغول شانتاژ خبری علیه ما هستند تا بر اساس همان موضوعی که گفتم بتوانند بیشترین امتیاز را از ما بگیرند. مهم این است که غربی‌ها پذیرفته‌اند در نطنز 5050 سانتریفیوژ نسل اول مشغول کار باشد. در فردو نیز قبول کردند که حدود هزار سانتریفیوژ آماده به کار باشد و دو بسته 164 تایی آن نیز بچرخد و 4 بسته نیز آماده به کار باشد. در اراک نیز قرار است قلب راکتور جوری طراحی شود که میزان تولید پلوتونیم آن کاهش یابد و بهتر کار کند. همچنین میزان اورانیوم غنی شده نیز قرار است 300 کیلو باقی بماند. تمام اینها در بیانیه لوزان بوده و بنابراین مشخص است که ناراحت هستند و دوست دارند حتی پیچ و مهره‌های صنعت هسته‌ای ما را نیز بردارند و با خود ببرند. حال آنها می‌خواهند در موقع نوشتن اینها را وارد متن نکنند و درست همان کار را که با معمر قذافی انجام دادند با ما انجام دهند. همه به خوبی می‌دانند که معمر قذافی با دو تشر امریکایی‌ها و انگلیسی‌ها کل تأسیسات هسته‌ای خود را جمع کرد و در کشتی گذاشت و به امریکا فرستاد.

حتی خود امریکایی‌ها به این موضوع می‌خندیدند و می‌گفتند چقدر آسان توانستیم این تأسیسات را جمع کنیم. اما قطعاً جمهوری اسلامی به هیچ عنوان شبیه معمر قذافی نیست و قرار نیست با این توپ و تشرها، کل دستاوردهای خود را از دست بدهد. ایران پیرو مکتب پیامبر اسلام است و اهل مقاومت است. ما روی حرف خود می‌ایستیم و قطعاً عقب‌نشینی نخواهیم کرد. از سوی دیگر آقای اوباما نیز به این توافق نیاز بسیاری دارد و مجبور است با ما کنار بیاید. البته آقای اوباما قصد دارد غرور ملی ما را بشکند و قطعاً اگر موضوع هسته‌ای حل شود به سراغ موضوعات دیگر نظیر بحث حقوق بشر می‌رود.

* یعنی شما می‌گویید که موضوع گفت‌وگو با دانشمندان هسته‌ای امکان‌پذیر نیست؟

** من فکر می‌کنم همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند که اجازه نمی‌دهیم از دانشمندان کشور بازجویی شود، ‌این عمل قابل اجرا نیست. البته همانطور که می‌دانیم در زمانی که آقای لاریجانی مسئول تیم هسته‌ای بود، آژانس چندین مصاحبه با دانشمندان ما انجام داد و همچنین این نهاد هفت سؤال از کشورمان مطرح کرد و ایران به شش سؤال پاسخ داد. قطعاً اگر به همه سؤالات جواب می‌داد، ‌آژانس با زیاده‌خواهی سؤالات جدیدی را مطرح می‌کرد و کار را برای ما سخت‌تر می‌کرد.

در خصوص گفت‌وگو با دانشمندان نیز همین طور است. اگر ما اجازه گفت‌وگو با یک یا دو دانشمند را بدهیم، آنان موضوع را ختم نمی‌کنند و می‌خواهند با سایر دانشمندان ما نیز گفت‌وگو کنند. البته من معتقدم با ایستادگی که ما در موضوع گفت‌وگو با دانشمندان هسته‌ای و بازدید از مراکز نظامی انجام دادیم و همانطور که گفتم به دلیل نیاز آقای اوباما به حصول این توافق، امریکا مجبور به عقب‌نشینی از این خواسته‌های خود شود.

* دیدگاه مجلس در خصوص گفت‌وگو با دانشمندان هسته‌ای کشور و بازدید از مراکز نظامی توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی چیست؟

** ما پروتکل الحاقی را به صورت تلویحی پذیرفته‌ایم. سه نوع نظارت نیز در حوزه هسته‌ای وجود دارد. نظارت اول در حوزه NPT است، نظارت شش ماهه که از دوربین‌ها گرفته می‌شود و نظارت سوم در قالب پروتکل الحاقی است که مکمل NPT است. در این پروتکل الحاقی گفته می‌شود، بازرسی‌ها هر زمان، هر مکان و هر کجا صورت بگیرد. پذیرش پروتکل الحاقی نیز به این معنا است که آنها با ادعای انجام فعالیت هسته‌ای در مراکز نظامی و ارائه دلیل و حجت در این خصوص و همچنین تأیید دولت، حق بازرسی از مراکز مورد ادعای خود را دارند.

اما اینکه آژانس هر روز بخواهد این کار را انجام دهد خلاف مروت است و ما آن را نمی‌پذیریم. نکته دیگر این است که آنها پیشتر نیز با دانشمندان ما گفت‌وگو کرده‌اند اما همین بازرسان اطلاعات ما را به سرویس‌های جاسوسی فروخته‌اند و باعث ترور دانشمندان ما شده‌اند. حتی اطلاعاتی نیز در دسترس است که غربی‌ها با شناسایی دانشمندان ما، قصد تطمیع آنها و ترغیبشان به خروج از ایران را داشته‌اند. از این رو مجلس قطعاً باید پروتکل الحاقی را بررسی و تصویب کند و در این جریان باید نقاطی که ممکن است باعث آسیب رسیدن به کشور شود را مسدود کند.

* بسیاری از نمایندگان مجلس به این روند معترض هستند که تیم هسته‌ای کشورمان تعامل خوبی با مجلس ندارد و همان اطلاعات رسانه‌ای را در اختیار نمایندگان قرار می‌دهد. این موضوع تا چه حد صحت دارد؟

** این موضوع هم صحت دارد و هم خیر. باید با انصاف گفت که در زمان حضور آقای ظریف و آقای عراقچی در کمیسیون امنیت ملی میزانی از اطلاعات را در اختیار کمیسیون قرار می‌دادند اما این اطلاعات را باز نمی‌کردند. در جلسه اخیر غیر‌علنی مجلس که تیم هسته‌ای گزارشی را ارائه داد، انصافاً جزئیات خوبی ارائه دادند و در صحن علنی موضوعات خوبی را مطرح کردند. در عین حال زمانی که آقای عراقچی در کمیسیون حاضر می‌شد این اطلاعات جزئی در اختیار نمایندگان قرار نمی‌گرفت و نمایندگان احساس می‌کردند چیزی دستگیرشان نشده است.

* هم‌اکنون در کشور نوعی فضای دو قطبی در موضوع هسته‌ای به وجود آمده است. به نظر شما چگونه می‌توان این فضای دو قطبی را به نفع کشور مدیریت کرد؟

** بحث هسته‌ای ما یک بحث ملی است و موفقیت ما در این عرصه یک موفقیت ملی خواهد بود. همانطور که ما می‌گفتیم انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست، در موضوع توافق نیز باید این وحدت وجود داشته باشد. اما راهکار برای ایجاد این وحدت ارائه اطلاعات دقیق به مردم در خصوص مذاکرات است. به طور نمونه اگر امریکایی‌ها گزاره برگ منتشر کردند، ما نیز گزاره برگ خود را منتشر کنیم و مردم را تشنه اطلاعات نگذاریم. این حجم اطلاعات باید به حدی زیاد باشد که مردم دیگر سراغ گفته‌های امریکایی‌ها نروند. قطعاً عدم ارائه اطلاعات دقیق و رجوع مردم به گفته‌های امریکایی‌ها باعث می‌شود که ملت فکر کنند جمهوری اسلامی منافع آنها را تأمین نمی‌کند و با نظام دچار زاویه می‌شوند. تیم هسته‌ای باید به گونه‌ای عمل کند که اگر توافق حاصل نشد، مردم این موضوع را گردن نظام نیندازند و بدانند که زیاده‌خواهی‌های امریکا باعث عدم توافق شده است. در کنار تمام این‌ها، مسئولان نباید اجازه ایجاد دو قطبی در موضوع هسته‌ای را بدهند. قطعاً این دو قطبی به نفع نظام و کشور نخواهد بود.

* شیوه تصویب پروتکل الحاقی در مجلس چگونه خواهد بود؟

** این پروتکل پس از امضای توافق تا چند ماه به صورت داوطلبانه اجرا خواهد شد و پس از آن برای تصویب به مجلس خواهد آمد. البته مجلس در حال بررسی طرحی یک فوریتی است تا همانند کنگره امریکا، ‌پس از توافق این موضوع به مجلس بیاید و مورد تصویب قرار بگیرد. اگر این اتفاق بیفتد، به صورت اتوماتیک پروتکل الحاقی نیز در مجلس بررسی خواهد شد. البته این نکته را نیز نباید فراموش کرد که در سال 1387 مجلس طرحی را تصویب کرد که دولت را ملزم می‌کرد که دیگر پروتکل الحاقی را اجرا نکند و این طرح تاکنون ادامه داشته است. بنابراین اجرای پروتکل الحاقی نیز نیاز به تصویب طرح یا لایحه‌ای دیگر دارد که طرح سال 87 را لغو کند.

* غربی‌ها نیز مدعی هستند که لغو تحریم‌های سازمان ملل، در گرو اجرای پروتکل الحاقی از سوی جمهوری اسلامی است. این موضوع چگونه توجیه‌پذیر است؟

** این موضوع از گذشته نیز وجود داشت. امریکایی‌ها قصد دارند از طریق پروتکل الحاقی گفته‌های ما را راستی‌آزمایی کنند. البته ما نیز کار مشکوکی انجام نداده‌ایم و طبق گفته مقام معظم رهبری ساخت سلاح هسته‌ای حرام است و قطعاً خلاف این فتوا عمل نخواهیم کرد. از این رو باکی نیز از اجرای پروتکل الحاقی نخواهیم داشت. هم‌اکنون 120 کشور دنیا پروتکل الحاقی را پذیرفته‌اند و اجرا می‌کنند. اما امریکایی‌ها می‌خواهند با اجرای پروتکل الحاقی دسترسی‌های بزرگ‌تر به تأسیسات ما داشته باشند. یعنی دوربین‌های آفلاین مستقر در مراکز ما را آنلاین کنند و هر لحظه فعل و انفعالات ما را بررسی کنند، که این موضوع برای ما قابل قبول نیست.

* دلیل برجسته شدن موضوع PMD طی روزهای اخیر را چطور ارزیابی می‌کنید؟

** دلیل این برجسته شدن، رسیدن به زمان توافق است. همانطور که گفتم کشور ما بر اساس فتوای مقام معظم رهبری به دنبال ساخت بمب هسته‌ای نیست اما برای نیازهای دفاعی خود توانمندی‌های موشکی داریم که این حق هر کشوری است که متناسب با تهدیدات توانمندی‌های خود را افزایش دهد. غربی‌ها مطرح می‌کنند که یکی از لوازم بمب هسته‌ای، موشک است و ممکن است از کلاهک‌های هسته‌ای در این موشک‌ها استفاده شود. آنها فکر می‌کنند که همه کشورها مثل خودشان غیرصادق هستند و قصد دارند به جامعه بین‌الملل کلک بزنند.

آنها خوب می‌دانند که موضوع ابعاد نظامی یک برنامه هسته‌ای در یک اتاق کوچک صورت نمی‌پذیرد و نیاز به محوطه‌های عظیم برای آزمایشات دارد. قطعاً این محوطه‌ها نیز به راحتی توسط ماهواره‌ها تحت کنترل هستند و کوچک‌ترین انفجاری ثبت خواهد شد. از این رو آنها خوب می‌دانند که تا به امروز ما هیچ فعالیت نظامی با رویکرد هسته‌ای نداشته‌ایم. علاوه بر این همین که ما وارد گفت‌وگو با غربی‌ها شده‌ایم، نشان می‌دهد که به دنبال ابعاد نظامی نیستیم و خواستار شفاف‌سازی و اعتماد‌سازی در برنامه هسته‌ای خود هستیم. از این رو من معتقدم غربی‌ها با طرح موضوع PMD به دنبال دسترسی و از کار انداختن دستاوردهای نظامی ما نیز هستند.

* درباره لغو مرحله‌ای تحریم‌ها دیدگاه شما چیست؟ آیا امکان حذف تمام تحریم‌ها به صورت یکباره وجود دارد؟

** لغو مرحله‌ای تحریم‌ها یک بحث خطرناک است. این زمان می‌برد. ما موضع خود را در این خصوص گفته‌ایم. اگر این روند گام به گام بود باید به این شیوه عمل می‌کردیم و می‌گفتیم با تعطیلی فردو، شما تحریم بانک و نفت را بردارید. با کاهش قدرت نطنز شما تحریم خودروسازی را جمع کنید، اما ما این طور نخواستیم و عنوان کردیم در روز اجرای توافق‌نامه کل تحریم‌ها باید یکباره جمع شود. تحریم‌های مربوط به شورای امنیت، پنج قطعنامه است که قرار شده تا پس از امضای این توافق به شکل یک قطعنامه تعریف گردد و پنج قطعنامه قبلی را باطل کند.

دسته دوم تحریم‌هایی است که اتحادیه اروپا وضع کرده و آن را نیز قرار است به سرعت با امضای توافق لغو کند. تحریم‌های مربوط به امریکا نیز به دو نوع است، تحریم‌های مربوط به کنگره که در واقع دعواهای داخلی سناتورها با اوباما است که برای تسویه‌حساب‌های خودشان است. دسته دوم تحریم‌های دولت امریکا است که به صورت کلی آقای اوباما تحریم‌ها را تعلیق و لغو خواهد کرد. در مجموع شورای امنیت و اتحادیه اروپا می‌توانند این تحریم‌ها را لغو کنند اما امریکا نمی‌تواند این کار را انجام دهد چراکه بخشی از تحریم‌ها به کنگره ارتباط دارد. من فکر می‌کنم برای اینکه این همزمانی حفظ شود، اروپا و امریکا یک بیانیه بین‌المللی بدهند و بگویند ظرف مدت تعیین شده این تحریم‌ها را لغو خواهند کرد. این یک راه حل میانه است. ایران نیز عملاً از حدود یک سال پیش نطنز و فردو را تعطیل کرده و کاری برای روز اجرای توافق ندارد.

* شما چشم‌انداز مذاکرات را چطور ارزیابی می‌کنید؟

** همانطور که گفتم آقای اوباما علاقه زیادی برای این توافق دارد و دوست دارد این توافق را میراث خود معرفی کند. من فکر می‌کنم این توافق مورد نیاز هردو طرف بود اما نیاز امریکا و شخص اوباما به این توافق خیلی بیشتر از ایران بود چراکه به محض اعلام بیانیه لوزان، اوباما طوری صحبت و سخنرانی کرد که انگار بزرگ‌ترین اتفاق در تاریخ را انجام داده است و گفت که روز بزرگ تاریخ است. اوباما هیچ علاقه‌ای ندارد که همانند بوش گردن‌کشی کند و زیر بار توافق نرود. اگر موضوع به زور‌آزمایی می‌رسید ملت ایران کوتاه نمی‌آمد و درس خوبی را به امریکایی‌ها می‌داد. از این رو باید این انگیزه قوی در آقای اوباما را مثبت ارزیابی کرد. در طرف مقابل نیز آقای روحانی قرار دارد که در ایام تبلیغات انتخاباتی عنوان کرد که چرخ اقتصاد باید بچرخد که این نیز خود یک انگیزه است. حال این انتظار در مردم به وجود آمده بود که ما باید از این تحریم‌ها گذر کنیم تا به مراحل بعدی دست یابیم. جمع این دو انگیزه احتمال حصول توافق را بسیار بالا می‌برد. اما همانطور که گفتم نباید فراموش کنیم که ایران و امریکا 36 سال است که با یکدیگر درگیر هستند و به رغم منافع مشترک در عراق و افغانستان، هیچگاه حاضر نشدند با یکدیگر کنار بیایند. در مجموع من چشم‌انداز را مثبت می‌بینم

* آیا مجلس راهکار عملی در خصوص مذاکرات به تیم هسته‌ای ارائه داده است؟

** مجلس در این خصوص منفعل عمل کرده است. مجلس نمی‌خواهد در این خصوص سخن بگوید چراکه به اندازه کافی در مسیر مذاکرات مشکل وجود دارد و اگر مجلس بخواهد فعالانه عمل کند، تیم مذاکره‌کننده شکست احتمالی مذاکرات را به گردن مجلس خواهد انداخت. بنابراین مجلس فقط نگاه می‌کند و البته مراقب این روند است. اگر مجلس متوجه شود که توافق بسیار ضعیف و به ضرر کشور است، امکان مخالفت با توافق را دارد. البته مجلس در قالب بیانیه موضع گرفته اما همانند کنگره امریکا به دنبال مانع ایجاد کردن نیست.