یک تیر و دو هدف با پرواز ١٤٠٠ مایلی به مسکو

مجتبی حسینی ـ از همان لحظه‌ای که روس‌ها برای محمدجواد ظریف دعوتنامه حضور در «اجلاس امنیت و ثبات در منطقه سازمان همکاری شانگهای» را به سفارت ایران در مسکو فرستادند وپی‌درپی تماس می‌گرفتند تا او در این اجلاس شرکت کند، می‌شد حدس زد که جدای از بحث و گفت‌وگوی میان وزرای خارجه شرکت‌کننده در این اجلاس درباره رشد بنیادگرایی و افراطی‌گری با محوریت داعش و طالبان قرار است ظریف و لاوروف و وانگ‌یی درباره مذاکرات هسته‌ای آتی سنگ‌هایشان را با یکدیگر وا بکنند. همین بود که هر چقدر ترس از داعش در چشمان وزرای خارجه افغانستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان دیده می‌شد، وزرای خارجه ایران و روسیه و چین حرف‌های دیگری با یکدیگر برای گفتن داشتند. متن و حاشیه اجلاس دوروزه مسکو در هفت اپیزود از ابتدا تا انتها این‌گونه برگزار شد.

اپیزود اول؛ چهارشنبه. فرودگاه مهرآباد. پاویون دولت. ١٧ نفر مرد شبیه هم. کت و شلوارهای شیک با کفش‌های واکس‌زده و براق و یقه‌های دیپلماتیک. غیر از ظریف و یکی دو نفر دیگر از هیات ایرانی همه جوانانی بین ٣٠ تا ٤٠ سال هستند. آنان پله‌های سوار شدن بر هواپیمای ایرباس٣٢١ را به سرعت بالا می‌روند تا طبق برنامه هواپیما ساعت ١٧ take off  کند. از پنجره کنار دستی محمدجواد ظریف را می‌شد دید که برخلاف همه، ٢٠ پله کوتاه ورود به هواپیما را به کندی بالا آمد. ظریف قبل از نشستن روی صندلی‌اش یک به یک با همکارانش در وزارت خارجه سلام و علیک کرد و به قسمت انتهایی هواپیما آمد. بعد از سلام و علیک، احوالپرسی کردم و از کمردرد و زانو دردش پرسیدم.

دستی به زانویش کشید و گفت پا درد بدی دارم. روزی سه ساعت به بیمارستان می‌روم. گفت البته ایرادی ندارد. خندید و رفت تا روی صندلی‌اش بنشیند. ساعت ١٧:١٥ به وقت تهران، خلبان دستور پرواز گرفت. ٤٠ ثانیه کافی بود تا پس از take off، هواپیما به ارتفاع ٥٠٠متری از سطح زمین برسد و به سرعت اوج بگیرد. برای رسیدن به مسکو، ١٤٠٠ مایل باید عبور می‌شد، یعنی با میانگین سرعت ٧٠٠ کیلومتر در ساعت، سه ساعت و ٣٠ دقیقه پرواز طول می‌کشید. از همان ابتدای پرواز کارشناسان جوان وزارت خارجه، متن سخنرانی محمدجواد ظریف در اجلاس مسکو را به او می‌دهند. ١٥دقیقه‌ای متن را می‌خواند و آن را ادیت می‌کند. چند باری از روی صندلی‌اش بلند می‌شود. مشخص است زانودرد دارد. می‌رود تا کمی استراحت کند.

اپیزود دوم؛ چهارشنبه فرودگاه. فرودگاه بین‌المللی ونوکووا. ساعت ٢٠:٤٥ به وقت تهران، ١٩:١٥ به وقت مسکو.

ایرباس ٣٢١ ایران پس از دو بار دور زدن در آسمان مسکو مجوز فرود می‌گیرد. در این چرخش و گردش هواپیما، آنچه که بیش از هر چیز دیگری چشم‌نوازی می‌کند سرسبزی پایتخت فدراسیون روسیه است. مسکو از بالا به مثابه فرش سبز وصله پینه‌داری است که اجازه نمی‌دهد نگاه را از آن ‌برداری. پس از فرود هواپیما بر خلاف عرف بین‌الملل، وزارت خارجه روسیه اجازه نداده تا مهدی سنایی سفیر ایران در مسکو پای پرواز به استقبال محمدجواد ظریف بیاید. دو ون برای انتقال دیپلمات‌های ایرانی و یک بنز برای انتقال وزیر خارجه. پاویون فرودگاه ونوکووا  کوچک‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شد. وزیر و هیات همراه به سمت مبل‌های راحتی داخل پاویون راهنمایی می‌شوند تا ماموران امنیتی داخل فرودگاه پاسپورت‌ها را به همراه تیم تشریفات ایران چک کنند. محمدجواد ظریف به همراه همسرش روی مبل می‌نشیند و با خنده با همکارانش حال و احوال می‌کند. بعد از چند دقیقه‌ای سرش را بالا می‌گیرد یا اباعبدالله بلندی می‌گوید.

به نظر می‌رسید فکر ظریف به سختی مشغول است. ٢٠ دقیقه‌ای طول می‌کشد تا هماهنگی با روس‌ها به اتمام برسد. مهدی سنایی، سفیر ایران در مسکو و بقیه کارمندان سفارت به ترتیب و صفی ٢٠ متری را برای خوشامدگویی به محمدجواد ظریف تشکیل داده‌اند. وزیر که می‌آید پس از روبوسی با سفیر با یک به یک کارمندان سفارت سلام و علیک می‌کند و خسته نباشید به آنها می‌گوید. پر از انرژی و لبخند است محمدجواد ظریف. گفت‌وگوی کوتاهی می‌کند. اهداف سفر به مسکو را به خلاصه می‌گوید. وزیر و هیات همراه و اعضای سفارت سوار ماشین می‌شوند. یک ساعتی از فرودگاه ونوکووا تا هتل اوکراین فاصله است. هتلی که از جمله سازه‌های مشهور به هفت خواهران استالین مشهور است که در ۱۹۴۷ به مناسبت جشن هشت‌صدمین سال احداث مسکو و به دستور استالین ساخته شده است. ساختمانی بلند با چهار بال که هر بال آن از طبقات متفاوتی تشکیل شده. محل استقرار محمدجواد ظریف طبقه ١٤ بال غربی هتل اوکراین است اما او پا به هتل نگذاشته باید به گفت‌وگو با وزیر خارجه تاجیکستان برود.

سراج‌الدین اصل‌اف دو سه ساعتی بود که برای دیدن وزیرخارجه ایران لحظه‌شماری می‌کرد. همین بود که وزرای خارجه دو کشور ٢٠ دقیقه‌ای به گفت‌وگو با یکدیگر پرداختند. اصل‌اف از داعش نگرانی داشت و ظریف هم این نگرانی را برای همه کشورهای منطقه جدی و مشترک دانست. جدای از نگرانی درباره داعش، همکاری‌های اقتصادی یکی دیگر از محورهای گفت‌وگوی ظریف با همتای تاجیکی خود بود. وزیرخارجه ایران در این دیدار از اصل‌اف خواست تا موانع پیش روی شرکت‌های ایرانی فعال در تاجیکستان برداشته شود تا زمینه توسعه همکاری‌های تجاری و اقتصادی دو کشور فراهم شود.

در لابی هتل اوکراین خبرنگاران روس و کشورهای حاضر در اجلاس مسکو منتظر بودند تا دیدار ظریف با همتای تاجیکی تمام شود تا پرسش‌های‌شان را مطرح کنند. همین بود که ظریف پس از این دیدار دوجانبه در جمع خبرنگاران حاضر شد و گفت: «خطر افراط در منطقه خطری است که همه کشورهای منطقه را تهدید می‌کند و نیاز به همکاری و همفکری گسترده در سطح منطقه و فرامنطقه برای برخورد با این پدیده خطرناک است و من فکر می‌کنم این اجلاس فرصت مناسبی برای تبادل‌نظر در خصوص بهترین‌های روش‌های مقابله با افراط است.» ظریف اگرچه بلافاصله یکی دیگر از اهداف خود از سفر به مسکو را هم صادقانه و با صراحت بیان کرد: «دیدار با وزرای خارجه چین و روسیه برای بررسی آخرین تحولات هسته‌ای و هماهنگی‌هایی که نیاز است در ١+٥ صورت گیرد.»

اپیزود سوم؛ پنجشنبه. ٨:٣٠ صبح به وقت مسکو. هیات‌های دیپلمات از کشورهای عضو و ناظر شانگهای پس از خوردن صبحانه باید به سالن برگزاری اجلاس بروند. سرگئی لاوروف وارد هتل می‌شود. ٢٥ پله کوتاه را بالا می‌آید تا وارد قسمت لابی شود. جایی که سالن برگزاری اجلاس در آن قرار دارد. چشمانش قرمز است و گویی زمین زیر پایش سر می‌خورد و می‌لرزید. برخلاف انتظار، تنها سه نفر او را همراهی می‌کنند. دیگر وزرای خارجه و همراهان هم وارد سالن اجلاس می‌شوند. خبرنگاران هم به سالن کناری می‌روند. مترجم سفارت ایران که زبان روسی را خوب می‌داند همراهی‌مان می‌کند چرا که جدای لاوروف، وزرای خارجه قرقیزستان و قزاقستان و تاجیکستان هم روسی صحبت می‌کنند.

لاوروف با صدایی بم و لهجه‌ای غلیظ از حاضران در اجلاس قدردانی می‌کند. حرف‌هایش را شروع می‌کند. از بحران آب و مواد مخدر به سرعت عبور کرد تا نسبت به افزایش فعالیت داعش هشدار دهد و تاکید کند که مبارزه با تروریسم و افراط‌گرایی نیازمند همکاری کشورهای منطقه است. شاه‌بیت حرف‌های لاوروف برای مقابله با داعش جلوگیری از توزیع و گردش پول مواد مخدر بود. لاوروف تاکید داشت که برای جلوگیری از پیوستن جوانان منطقه به داعش و جلوگیری از پذیرفتن ایدئولوژی تروریست‌های افراطی، همه کشورهای عضو سازمان شانگهای و منطقه باید همکاری‌های جدی‌ای با یکدیگر داشته باشند. همین بود که در انتهای سخنانش اعلام کرد که روسیه آماده همکاری با کشورهای منطقه برای مقابله با داعش است.

سراج‌الدین اصل‌اف، وزیر خارجه تاجیکستان بعد از لاوروف سخنران بعدی اجلاس بود. او تلویحا بیش از دیگران از وضعیت افغانستان سخن گفت.

اصل‌اف شمرده شمرده درباره افغانستان اظهار داشت: افغانستان قربانی چالش‌ها و تهدیداتی است که در منطقه وجود دارد و نگران فعال شدن طالبان، القاعده و عناصر جنایتکار در برخی مناطق شمالی افغانستان و همچنین داعش در این کشور و منطقه هستیم. او هم مثل لاوروف نگرانی‌های زیادی درباره پول مواد مخدر در رشد و توسعه فعالیت‌های داعش و طالبان داشت. همین بود که با جملاتش تلاش می‌کرد تا به همکاران و همتایان خود در سازمان شانگهای بفهماند که باید ازمجاری تزریق مواد مخدر از افغانستان جلوگیری شود. پیشنهاد مشخصی هم برای عملیاتی کردن این مشکل داد؛ «تربیت نیروهای نظامی حرفه‌ای و مشترک میان کشورهای عضو سازمان  شانگهای.»

ارلان ادریسوف،  وزیر خارجه قزاقستان هم پیش از آنکه درباره داعش و افغانستان صحبت کند از محمدجواد ظریف قدردانی کرد که در این اجلاس شرکت کرده است. او با گفتن این جملات که «می‌دانم آقای ظریف بسیار پر مشغله هستند» ابراز امیدواری کرد که ایران جایگاه بهتری را در سازمان شانگهای داشته باشد. ادریسوف شاید بیش از همه حرف زد. او گفت که داعش محصول دعوای امریکا و روسیه است. راه‌حل او حل مشکل مرزبانی میان کشورهای منطقه شانگهای بود. او دو دقیقه درباره امنیت منطقه صحبت کرد و به ناگهان سراغ همکاری‌های اقتصادی رفت. وزیر خارجه قزاقستان معتقد بود که کشورهای منطقه همه حواس‌شان را روی امنیت نباید بگذارند. منظورش رویکرد سخت افزاری برای مبارزه با بنیادگرایی بود. ادریسوف می‌گفت افغانستان باید وارد حیات اجتماعی منطقه شود. از انفعال کشورهای عضو شانگهای انتقاد داشت. می‌گفت خط تماس با افغانستان مسدود شده و این خط تماس نه تنها باید احیا شود که باید افغانستان به عضویت دایم سازمان شانگهای درآید.

به اعتقاد وزیر خارجه قزاقستان این اقدام از افزایش قدرت گرفتن گروه‌های افراطی و تروریستی منطقه جلوگیری می‌کند.  ادریسوف در خصوص اوضاع کنونی در سوریه هم گفت که: ما معتقدیم که بحران سوریه باید توسط خود سوری‌ها حل شود و آنها درباره سرنوشت خود تصمیم بگیرند. وزیر خارجه قزاقستان همچنین خواهان ارتقای شأنیت حقوقی ایران در سازمان همکاری شانگهای شد. او با ابراز خرسندی از مذاکرات هسته‌ای بین ایران و ١+٥، نسبت به حصول توافق جامع در ٣٠ ژوئن ابراز امیدواری کرد. وزیر خارجه قزاقستان نسبت به بهبود تجارت و ترانزیت در منطقه پس از حصول توافق جامع هسته‌ای ابراز امیدواری کرد. وی از حصول این توافق به عنوان «تغییر بازی» در عرصه بین‌الملل نام برد. وی بر اجرای توافقات مینسک برای حل بحران اوکراین تاکید کرد و افزود: ما این بحران را نزدیک قلب خود حس می‌کنیم و معتقدیم توافقات مینسک تنها راه‌حل بحران اوکراین است.

نوبت که به وانگ‌یی، وزیر خارجه چین رسید او بلافاصله پس از تشکر از میهمان‌نوازی لاوروف و روسیه از حضور محمدجواد ظریف و نماینده دولت افغانستان برای حضور در این اجلاس تشکر کرد. او گفت کشورهای عضو سازمان شانگهای باید تلاش کنند امنیت و توسعه در افغانستان برقرار شود. باید از بی‌ثبات شدن افغانستان جلوگیری کنیم و نباید اجازه دهیم تروریسم و افراط‌گرایی در این کشور سربلند کند. وانگ‌یی از علاقه‌مندی ایران برای حضور سازنده‌تر در سازمان شانگهای نیز استقبال کرد. وزیر خارجه چین بر تدوین اصل جدید امنیت منطقه‌ای تاکید کرد و افزود: باید از کلیشه‌های جنگ سرد پرهیز و اصل جدید امنیت در منطقه را ایجاد کنیم. وزیر خارجه چین به اوضاع افغانستان نیز اشاره و خاطرنشان کرد: کشورهای عضو سازمان شانگهای باید تلاش کنند امنیت و توسعه در افغانستان ایجاد شود. وانگ یی تاکید داشت که افغانستان باید توسط افغان‌ها مدیریت شود و بردباری و تحمل در این کشور وجود داشته باشد و این کشور به سمت آشتی ملی به پیش برود و نقش سازنده‌ای را در جامعه جهانی ایفا کند.

یرلان عبدیلدایف، وزیر خارجه قرقیزستان هم حرف بیشتری از دیگر همتایان خود نداشت. اوبرای مقابله با داعش و طالبان پیشنهاد داد تا همه کشورهای منطقه کمک کنند تا افغانستان به پیشرفت اقتصادی برسد. راه‌حل مشخص او هم این بود که افغانستان به عضویت دایم سازمان شانگهای درآید. محور سخنرانی عبدالعزیز کامیلوف، وزیر خارجه ازبکستان هم افغانستان بود. به اعتقاد او افزایش همکاری‌های اقتصادی و به ویژه شراکت تجاری این کشورها با افغانستان می‌تواند سایه بحران‌های تروریستی و بنیادگرایی افراطی را از سر منطقه دور کند.

نوبت به صلاح‌الدین ربانی، وزیر خارجه افغانستان رسید تا پس از شنیدن سخنرانی‌های همتایان خود حرفهایش را شروع کند. شاه‌بیت اظهارات صلاح الدین ربانی یک چیز بود؛ «تروریسم مثل طاعون است و نه مرز می‌شناسد و نه سن و سال.» او تاکید داشت که افغانستان بیش از ٢٠ سال در صدر مبارزه با تروریسم بوده و مشکلات امروزش محصول فرآیند‌هایی است که در منطقه وجود دارد. ربانی با بیان این جملات که افغانستان تلاش دارد تا نقش تاریخی خود را درزمینه مبارزه با تروریسم و افراطی‌گری ایفا کند خواستارآن شد تا کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای برای حل مشکلات این کشور عضویت افغانستان را از جایگاه ناظر به دایم تغییر دهند. ٧٠ دقیقه گذشته بود. آخرین سخنران این اجلاس محمدجواد ظریف بود. ظریف با طمانینه‌ای خاص تاکید کرد که «مبارزه با افراط‌گرایی باید مورد بازنگری قرار گیرد.»  او تصریح کرد که استفاده از زور برای مقابله با گروه‌های افراطی و افراط‌گرایان از جمله داعش منجر به تقویت مباحث ایدئولوژیک آنها خواهد شد. به اعتقاد وزیر امورخارجه ایران برخی کشورهای منطقه با استفاده از گروه‌های تروریستی به دنبال ایجاد نظم جدیدی در منطقه هستند.

به گفته ظریف مردمی که در این منطقه زندگی می‌کنند با تهدید جدی افراط‌گرایی روبه‌رو هستند. داعش که ماهیت آن نه اسلامی است و نه دولت است، مظهر این ایدئولوژی جدید است. محمدجواد ظریف در ادامه اظهار داشت: از نیجریه تا سومالی از یک طرف و از طرف دیگر نیز تا افغانستان و پاکستان گسترش یافته‌اند و در حال حاضر گستره وسیعی را دربر گرفته‌ است و در حال حاضر آسیای مرکزی و چین را نیز تهدید می‌کند. ظریف داعش را «برند» جدید تروریسم معرفی کرد. برندی که در حال رشد و گسترش است. او گفت که این ایدئولوژی تحریف شده و منحرف در حال استفاده از ابزارهای مدرن ارتباطات، بی‌ثباتی اجتماعی حاکم در برخی کشورهای منطقه است تا مرزها را تغییر دهند و حیاط منطقه را در دست بگیرند. وزیر خارجه بر ضرورت آموزش جوانان برای جلوگیری از جذب و پیوستن آنها به گروه‌هایی که هیچ ارتباطی با اسلام ندارند، تاکید کرد و افزود: چرا که دیر یا زود این گروه‌های تروریستی وارد کشورهای دیگر نیز می‌شوند. ظریف با اشاره به اینکه ایدئولوژی خشونت روزبه‌روز به فضای سایبری نفوذ کرده تا واقعیت را تحریف کند، گفت: باید در سطح رسانه‌ها نیز این مبارزه صورت گیرد و همه با هم با خشونت و افراط‌گرایی مبارزه کنیم.

اپیزود چهارم؛ هتل اوکراین. ساعت ١٥:٣٠ به وقت مسکو. «اجلاس امنیت و ثبات در منطقه سازمان همکاری شانگهای» که تمام شد گویا تازه کار برای ظریف و لاوروف و وانگ یی شروع شده بود. چرا که ظریف طبق برنامه از قبل اعلام شده هم باید با وزیر خارجه روسیه نشستی محرمانه را برگزار می‌کرد و هم با وزیر خارجه چین. جدای از این دو دیدار باید یک نشست سه‌جانبه را هم برگزار می‌کردند. نشست دوجانبه با لاوروف زودتر از همه برگزار شد. نشستی که تنها ٢٠ دقیقه طول کشید و درآن دو طرف در خصوص مسائل دوجانبه و اوضاع منطقه به ویژه وضعیت کنونی در یمن به گفت‌وگو نشستند.

لاوروف و ظریف همچنین در این دیدار کوتاه به بررسی آخرین تحولات مربوط به مذاکرات جاری هسته‌ای پرداختند. گذشت دقایقی از پایان این نشست دوجانبه کافی بود تا خبرگزاری اینتر فاکس به نقل از سرگئی لاوروف اعلام کند که یکی از مباحث این دیدار دو جانبه درباره موشک‌های اس-٣٠٠ بوده است. خبری که باعث شد تا وقتی از محمدجواد ظریف درباره این موشک‌ها سوال پرسیده شد، بگوید: «مباحث مربوط به موشک‌های اس-٣٠٠ همچنان میان ما و روسیه ادامه دارد. اما همزمان یک منبع آگاه و حاضر در این ملاقات دوجانبه در گفت‌وگو با خبرنگاران ایرانی حاضر در این اجلاس درباره اظهارات نقل شده از سرگئی لاوروف در دیدارش با ظریف در خصوص ارسال سامانه موشکی اس-٣٠٠ در آینده نزدیک عنوان کرد: در ملاقات دوجانبه امروز وزرای خارجه ایران و روسیه در مسکو موضوع این سامانه مطرح شد و طرف روس بر پایبندی مسکو بر اجرای تعهدات خود در این زمینه و ارسال این سامانه به ایران تاکید کرد.

سه ساعتی می‌گذرد. محمد جواد ظریف کمی استراحت می‌کند تا آماده نشست سه‌جانبه با همتایان چینی و روس خود شود. این نشست هم مثل دیدار با لاوروف پشت درهای بسته برگزار شد. طرفین در این نشست درباره اوضاع منطقه به ویژه وضعیت یمن، موضوع داعش، تحولات عراق و سوریه به گفت‌وگو پرداختند. بعد از این نشست محمدجواد ظریف و وانگ‌یی وزرای خارجه ایران و چین به صورت دوجانبه دیدار کردند. در این دیدار دوطرف در خصوص روابط تهران و پکن و اوضاع منطقه‌ به خصوص وضعیت کنونی در یمن به گفت‌وگو می‌پردازند. آخرین روند مذاکرات هسته‌ای نیز از دیگر موضوعاتی بود که ظریف و همتای چینی‌اش درباره آن رایزنی کردند. دو وزیر خارجه با اشاره به دیدار روسای جمهور دو کشور و توافقات حاصله در آن دیدار، بر تلاش وزارت خارجه‌های ایران و چین برای فراهم کردن زمینه‌های اجرایی شدن آن توافقات تاکید کردند. ظریف نیز از تصمیم چین برای مشارکت بیشتر در پروژه‌های نفتی و سرمایه‌گذاری و صنعتی سازی در ایران استقبال کرد.

رییس دستگاه دیپلماسی ایران از هرگونه مشارکت طرف چینی در بندر چابهار نیز حمایت کرد و گفت: بر این باوریم این مشارکت باعث توسعه آن منطقه و همچنین توسعه و رشد مناطقی از افغانستان خواهد شد و حتی می‌تواند کمکی در راستای طرح مقابله با قاچاق مواد مخدر باشد. به گزارش فارس، وزرای خارجه ایران و چین در این دیدار همچنین درباره همکاری‌های دفاعی اعلام آمادگی کرده و بر تقویت این همکاری‌ها تاکید کردند. نگرانی‌های موجود در منطقه در خصوص افراط گرایی، تروریسم و جرایم سازمان یافته و تاکید بر همکاری‌های مشترک دو کشور در این زمینه و همچنین بررسی تشکیل کمیته مشترکی در این خصوص از دیگر موارد مورد گفت‌وگوی وزرای خارجه ایران و چین بود. ظریف در این دیدار همچنین از نقش چین در روند مذاکرات هسته‌ای قدردانی کرد و گفت‌: نقش فعال‌تر چین در این خصوص در راستای حصول توافق جامع کمک‌کننده است. وزیر خارجه چین نیز در این دیدار با اشاره به آخرین تحولات منطقه غرب آسیا و آسیای مرکزی، بر نقش بسیار موثر جمهوری اسلامی ایران در منطقه تاکید کرد و همکاری‌ها با تهران را دارای اهمیت استراتژیک برای پکن برشمرد.

وانگ یی در دیدار با ظریف با اشاره به اراده پکن برای حصول توافق جامع هسته‌ای گفت: از ابتکاراتی که در این زمینه کمک کننده باشد، حمایت می‌کنیم. وزیر خارجه چین افزود: ایران آشکارا به جامعه جهانی نشان داده که هدف برنامه هسته‌ای‌اش مسالمت‌آمیز است و این گام بزرگی است که جمهوری اسلامی برداشته است. دو طرف همچنین بر فراهم کردن بسترهای لازم برای سفر رییس‌جمهور چین در آینده تاکید کردند.  پس از پایان این نشست که بیش از ٧٥ دقیقه به طول انجامید، محمدجواد ظریف با کانال ٢٤ روسیه گفت‌وگوکرد. کمی این طرف‌تر و در لابی هتل اوکراین تعدادی از همراهان وزیر امور خارجه بر سر یک میز با مهدی سنایی، سفیر ایران در مسکو نشسته بودند.

مصاحبه ظریف که تمام شد آقای وزیر با چهره‌ای خندان از سنایی پرسید: «آقا برنامه‌ها دیگر تمام شد؟» سنایی تا «بله» گفت، ظریف دستانش را بالا برد و گفت: «خدا را شکر.» همه به اتاق‌های‌شان برگشتند تا وسایل پهن نکرده را جمع کنند و برگردند. هیات ایرانی به سرعت هتل اوکراین را ترک کرد و از مسیر منزل پوتین برای رسیدن به فرودگاه ونوکووا عبور کرد. اتوبانی پهن که یک سمتش برج‌های مشهور به مسکو سنتر بود و سوی دیگرش، موزه جنگ مسکو. ترافیک بعداز ظهر مسکو باعث شد تا برخلاف ورود به مسکو، زمان بازگشت به فرودگاه ٣٠ دقیقه‌ای بیشتر شود. هر چند هوای بهاری و ٢٠ درجه‌ای به همراه درختان بلندقامت و سبز مسکو باعث نشد تا باور کنیم که روسیه پوتین، دوران جنگ سرد را فراموش کرده، نه در چشمان روس‌ها می‌شد نگاه حاکم و سرد امنیتی را دید و فهمید.