یادداشت: استقلال دستگاه قضا

پایگاه بصیرت: امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) روز گذشته در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه، ضمن تجلیل از مقام شهید مظلوم آیت‌الله بهشتی و شهید قدوسی بر برخی از الزامات دستگاه قضا، از جمله بر بسیار مهم‌دانستن «استقلال و تأثیرناپذیری» دستگاه قضا تأکید کردند و فرمودند: «باید در برابر عوامل مخدوش‌کننده استقلال قضا، ازجمله تهدید، تطمیع، رودربایستی و فشار جو عمومی ایستاد و بر رفتار و روش صحیح قضا تکیه کرد».

به نظر می‌رسد، این دستور رهبر معظم انقلاب به دستگاه قضا اگرچه بر لزوم برخورداری این دستگاه از این ویژگی دلالت دارد؛ اما در عرصه عمل بیشتر متوجه پرونده‌های خاص است که افراد ذی‌نفوذ می‌کوشند با دخالت در روند رسیدگی به آن پرونده‌ها با تأثیرگذاری بر آن استقلال قوه قضائیه را مخدوش کنند. اگرچه در مقیاس‌های کوچک‌تر نیز امکان این خدشه واردکردن وجود دارد. معظم‌له «اقتدار» را از عوامل استقلال دستگاه قضایی برشمردند و افزودند: «اقتدارطلبی قوه قضائیه، قدرت‌طلبی متعارف سیاسی و جناحی نیست، بلکه به‌معنای قاطعیت و ایستادگی بر سر حرف حق است».

«اقتدار» در دستگاه قضایی زمانی معنا می‌یابد و متجلی می‌شود که رابطه‌اش با «عدالت و حق» مشخص گردد. هرگاه عملکرد دستگاه قضا به‌گونه‌ای باشد که هر متخلف و مدعی ناحقی یقین کند اگر طرفش برای دادخواهی به دستگاه قضا متوسل شود، حتماً به حقش می‌رسد و با هیچ ترفندی نمی‌توان دستگاه قضا را از حکم به «عدالت و حق» بازداشت، «اقتدار» قوه قضائیه تجلی پیدا می‌کند. چنین تجلی فواید فراوانی دارد که از جمله آن تقویت مقوله «پیشگیری» است. یعنی بسیاری از متخلفان با آگاهی از عملکرد غیرمنعطف و عدالت‌محور قضا میل به ارتکاب عمل خلاف پیدا نمی‌کنند و از مجموعه بزرگ اختلافات و منازعات تنها بخش مشکوک و نه‌چندان معلوم از نظر حق و عدالت، سهم قوه قضائیه می‌شود که از لحاظ کاهش تعداد پرونده‌ها کمک بزرگی به قوه قضائیه است.