جنگ نیابتی ریاض علیه منطقه

علی موحد

اسناد ویکی‌لیکس این روزها در حالی جنجال‌های جدیدی به پا کرده که بحران‌سازی نیابتی عربستان در منطقه از عراق و مصر گرفته تا غزه و یمن اساس آن را تشکیل می‌دهد.

دو سند از اسناد وزارت‌ خارجه عربستان که «ارتش سایبری یمن» آن را فاش کرد، از همکاری معاون کنونی رئیس‌جمهور عراق با عربستان در ایام سقوط موصل و همچنین جاسوسی برادرش برای ریاض حکایت دارد.

از جمله اسامی‌ای که در این اسناد دیده می‌شود، نام «اسامه‌النجیفی» رئیس سابق پارلمان عراق و معاون کنونی رئیس‌جمهور عراق است. براساس یکی از این اسناد، معاون رئیس‌جمهور عراق، تنها ۱۳ روز پس از سقوط شهر موصل مبلغ ۵۷۵ میلیون دلار دریافت کرده است. موصل، ۱۰ ژوئن (۲۰ خرداد ماه سال ۱۳۹۳) سقوط کرد.

نامه دیگر که امضای «سعودالفیصل» وزیر خارجه وقت عربستان در زیر آن درج شده است، مربوط به جاسوسی «محمدالنجیفی» برادر اسامه و یکی از مشاوران ارشد او در دوره ریاستش بر پارلمان عراق است. این سند نشان می‌دهد که محمدالنجیفی برادر اسامه و اثیل‌النجیفی استاندار وقت نینوا (به مرکزیت موصل)، عربستان را در جریان جزئیات امور داخلی دولت عراق قرار می‌داد که به نوعی، جاسوسی او برای ریاض را فاش می‌کند.

در همین حال یک سند محرمانه انتشاریافته از سوی پایگاه اینترنتی ویکی‌لیکس فاش کرد که عربستان در راستای همکاری با رژیم صهیونیستی در تجاوز این رژیم به نوار غزه، مانع از رسیدن کمک‌های انسانی و نظامی به فلسطینیان ساکن این منطقه شد.

سند دیگر نشان می‌دهد که عربستان سعودی در سیاستی تفرقه‌‌افکنانه و مغایر با وحدت جهان اسلام که خواست آمریکا است از رژیم آل‌خلیفه خواست همه شیعیان را از مسئولیت‌های مهم این کشور برکنار کند تا از نفوذ آنان در این کشور جلوگیری شود.

همچنین براساس یکی از اسناد منتشرشده از سوی پایگاه مؤسسه ویکی‌لیکس، سرویس امنیت و اطلاعات خارجی عربستان سعودی فعالیت شیعیان مصر را به دقت زیر نظر گرفته است. از سوی دیگر براساس سندی که در این پایگاه منتشر شده، وزیر خارجه پیشین عربستان ادعا کرد که مصر به دنبال ترور رئیس‌جمهور سودان جنوبی بوده است. این اقدام با هدف ایجاد بحران در روابط مصر با کشورهای آفریقایی صورت گرفته است. در همین حال یکی از اسناد فاش‌شده از سوی ارتش سایبری یمن نشان می‌دهد، عربستان در سال ۱۳۹۱ سعی داشته واتیکان را به خط دشمنی با دولت سوریه بکشاند.

در این سند که نامه سعودالفیصل، وزیر خارجه وقت عربستان به ملک عبدالله پادشاه وقت عربستان است، آمده است: مفتخرم که به اطلاع برسانم طبق موافقت پیشین شما، نماینده‌ای برای دیدار با وزیر خارجه واتیکان و تقدیم نامه بنده به وی، فرستاده شد تا مسیحیان را به حمایت از مردم سوریه ترغیب کند و این اطمینان را به وی بدهد که مردم سوریه [مخالفان نظام سوریه] به حقوق اقلیت‌ها پایبندند و هیچ‌گونه تعرضی را در قالب اقدامات انتقام‌جویانه نمی‌پذیرند.

مجموعه اسناد فاش‌شده ویکی‌لیکس که بیش از نیم میلیون سند است بیانگر یک نکته مهم است و آن اینکه، محور بحران‌های منطقه، عربستانی است که یک ویژگی خاص دارد و آن، همگرایی گسترده آن با آمریکا است. بررسی روابط عربستان و آمریکا نشان می‌دهد که واشنگتن همواره تلاش داشته ماهیت عربستان را حفظ کند و در این راه نیز از هیچ اقدامی فروگذار نکرده است، چنانکه پس از مرگ ملک عبدالله پادشاه سابق عربستان، منابع خبری اعلام کردند گروه سیاسی و امنیتی آمریکا هفته‌ها در ریاض حضور داشته‌اند تا سیاستی را براساس منافع خود چینش کنند.

راهبرد آمریکا در دوران ریاست جمهوری اوباما بر آن بوده تا با استفاده از متحدانش بحران‌های مدیریت‌شده را ایجاد و از آن، برای منافع خود بهره گیرد، در حالی که خود را پشت نقاب متحدان منطقه‌ای پنهان می‌کند. اسناد جدید نشان می‌دهد در کنار گروه‌های تروریستی به‌مثابه پیاده‌نظام آمریکا، برخی کشورهای منطقه از جمله عربستان نقشی مهم در بحران‌سازی منطقه‌ای ایفا می‌کنند.

این نکته مهم را درباره رفتارهای عربستان در منطقه که براساس اسناد ویکی‌‌لیکس بیانگر نقش مخرب ریاض در منطقه است باید در نظر داشت و آن، پاسخ به این پرسش است که چه کسانی از این بحران‌سازی‌ها سود می‌برند؟ هر چند که در ظاهر عربستان با این رفتارها به‌دنبال کسب منافع بیشتر و ارتقای موقعیت منطقه‌ای خود بوده، اما نتیجه نهایی این رفتارها انزجار و بی‌اعتمادی بیشتر کشورهای منطقه و کل جهان اسلام به ریاض و حتی ایجاد تهدیدات امنیتی برای عربستان به‌دلیل حمایت از تروریسم بوده است.

کارنامه منطقه نشان می‌دهد که سودبرندگان از بحران‌های منطقه، صرفاً کشورهای غربی و صهیونیست‌ها هستند که همواره بر آن بوده‌اند با دامن زدن به بحران‌ها و ناآرامی‌های منطقه به منافع خود دست یابند.

غفلت جهان اسلام از مسئله فلسطین و گرفتار شدن در اختلافات داخلی، رقابت تسلیحاتی در منطقه و کسب درآمد گسترده برای کشورهای غربی، سوء‌استفاده آمریکا از اختلافات جهان اسلام برای پنهان‌سازی چهره ضدبشری خود و حتی توجیه حضور نظامی در منطقه به بهانه مقابله با ناآرامی‌ها و ده‌ها هدف دیگر مطالبات آمریکا و صهیونیست‌ها از رفتارهای منفی عربستان در منطقه بوده است. در واقع می‌توان گفت اسناد ویکی‌لیکس نشان می‌دهد که عربستان گرفتار بازی آمریکایی ـ صهیونیستی شده که زمینه‌ساز ویرانی منطقه گردیده، به‌گونه‌ای که ریاض را شریک جرم جنایات آنان ساخته است.