پایگاه بصیرت: پس از اعلام توافق ایران و اعضای گروه 1+5 درباره توافقنامه موسوم به «برجام» و تصویب قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل درخصوص آن، واکنشها و موضعگیریها در داخل و خارج آغاز شد. پاسخهای اعضای گروه مذاکرهکننده هستهای ایران به برخی انتقادها و پرسشهای مندرج در این واکنشها و موضعگیریها، خیلی زود روند جدید شکلگرفته را از فضای هیجانزدگی بهسوی بررسیها و واکنشهای دقیقتر سوق داد. در همین راستا، شب گذشته دکتر ولایتی، رئیس مرکز تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت با حضور در برنامه گفتوگوی ویژه خبری شبکه دو سیما درباره جمعبندی مذاکرات هستهای به پرسشهای مجری پاسخ داد. فارغ از جزئیات مباحثی که وی به آن پرداخت، نگاه و برخورد دکتر ولایتی با موضوع در وضعیت حاضر اهمیت بسیار راهبردی و روشی و الگویی دارد. دکتر ولایتی به دور از هرگونه گرایش و تعلق مخلی که بر واقعیتهای توافق خدشه وارد سازد، با درنظرگرفتن مصالح ملی که کاملاً از آن آگاه است، صرفاً مبتنیبر اصول کارشناسانه محورهای اصلی توافق را ارزیابی کرد. وی برخی از نقاط قوت توافق را چنین برشمرد:
1- حفظ شش هزار سانتریفیوژ؛ 2- باقیماندن بخشی از مواد غنیشده در کشور بهصورت رقیقشده و قرص که در میلههای سوخت قرار میگیرد؛ 3- حفظ 300 کیلو مواد غنیسازیشده در کشور؛ 4- باقیماندن کیک زرد در کشور بهصورت یواف6 و یواف4؛ 5- زمان مشخص دهساله برای باقیماندن در زیر فصل هفتم بند 41 سازمان ملل.
نقاط ضعف: 1- نرسیدن به نقطه مطلوب که طبیعی به نظر میرسد؛ 2- ادامهنیافتن غنیسازی در فردو؛ 3- ماندن در زیر فصل هفتم و بند 41 سازمان ملل و 4- بازگشتپذیربودن تحریمها.
از دیگر نکات مهم صحبتهای دکتر ولایتی، تأکید بر راسخبودن ایران بر تقویت بخشهای نظامی و دفاعی و بیاعتنایی به هر اقدام خارجی برای محدودکردن تلاشهای ایران برای دستیابی به تجهیزات و تسلیحات دفاعی و نیز این مهم بود که تصریح کرد: «تا آنجا باید با همدیگر بحث کنیم که منافع ملی تحتالشعاع قرار نگیرد و منظور آن است که منافع ملی تحت تأثیر منافع جناحی و مصالح و غرضهای جناحی قرار نگیرد و باید از خودمان بلوغ نشان دهیم که آنجایی که پای منافع ملی درمیان میآید، منافع شخصی، جناحی، گروهی و سلیقهای تحتالشعاع قرار بگیرد و بدانید منافع ملی برتر از همه منافع دیگر است و من فکر میکنم مردم، متخصصان و فرزانگان و اندیشمندان به این بلوغ فکری و اجتماعی رسیدهاند که در منافع ملی اختلاف سلیقه را کنار بگذارند و همه ید واحده بشوند تا منافع ملی حفظ شود.»
اگرچه به نظر میرسد، توصیه دکتر ولایتی شکل گرفته؛ اما حفظ این روند و مراقبت از خدشهدارشدن آن تا دستیابی به نتیجه نهایی دارای ضرورت ویژه است که باید همه به آن توجه داشته باشند و آن را رعایت کنند. انشاءالله