ابهام در مانیفست سیاسی ناطق
سکوت ناطق
آیت وکیلیانملکی/ روزنامهنگار
روز گذشته خبر آنلاین مصاحبهای را با حجتالاسلام غلامرضا مصباحیمقدم ترتیب داده بود که در میانه مبحث مطرح شده، به موضوع جالب توجهی اشاره کرده بود مبنی بر اینکه منشأ فاصله گرفتن حجتالاسلام ناطقنوری از روحانیت مبارز به حوادث سال 88 برمیگردد. همین گفته آب پاکی را روی دست همه تحلیلگران سیاسی ریخت. وی در ادامه تاکید کرد: «چون دیگر دوران مطرح کردن گلایههای آن زمان وجود ندارد، آقای ناطقنوری مسئله را به جهت دیگری مبنی بر اینکه خواهان پیوستن به هیچ حزب و جمعیتی نیست، تنزل دادهاند.»
از هر منظری به این مسئله نگاه کنیم، شخص ناطقنوری از پر سروصداترین عناصر سیاسی در ایران بعد از حوادث 88 بوده است. سیاستمدار مازندرانی محاسن سفید ایران، نامی بود که تمام گروههای سیاسی ایران از او به عنوان ناخدای کارکشتهای نام میبردند که میتواند کشتی جریان مورد نظر آنها را به ساحل آرامش برساند. تجربه فوقالعاده ناطقنوری در فضای سیاسی ایران به ویژه ریاستش بر دو دوره پارلمان جمهوری اسلامی، باعث شده بود تا همه به ناطقنوری به عنوان یک ناجی سیاسی نگاه کنند.
ناطقنوری که در انتخابات 76 به نماد حاکمیت تبدیل شده بود، بعد از شکست در آن انتخابات، جدیدی از حیات و فترت سیاسیاش رقم خورد. هر چه زمان میگذشت کاریزمای سابق راستگرایان رو به افول میرفت. اما انتخابات یازدهم فرصتی برای بازگشت سیاسی این سیاستمدار کهنهکار را فراهم آورد. بیتردید ناطقنوری یکی از افراد شاخص و اثرگذار جامعه روحانیت مبارز و جناح موسوم به راست در دهه شصت و هفتاد بوده است. او در انتخابات مجالس مختلف از سوی این جناح مورد حمایت قرار میگرفت و با رأی بالا در مجلس حضور داشت و در مجلس چهارم و پنجم که اکثریت در اختیار جناح راست بود نیز ریاست مجلس را بر عهده داشت. او در انتخابات ریاست جمهوری سال 76 به عنوان یکی از قطبهای اصلی انتخابات حاضر شد و پس از شکست، در اولین دقایق اعلام نتایج، پیام تبریک خود را برای رقیب انتخاباتیاش صادر کرد.
88 سال مطلع شکاف بین اردوگاه اصولگرایان
پیروزی محافظهکاران در انتخابات شورای شهر سال 1382 را باید به حساب ناطق گذاشت. در انتخابات ریاست جمهوری نهم بود که شکاف بین نیروهای اصولگرا شروع شد و شورای هماهنگی نیروهای انقلاب دچار انقلاب شد.
با روی کار آمدن محمود احمدینژاد ناطقنوری به یکی از منتقدان دولت او تبدیل شد و احمدینژاد نیز در مناظره خود در خرداد 88 اتهاماتی را به او و خانوادهاش وارد کرد. احمدینژاد در آن مناظره با اشاره به زندگی شخصی آقای ناطق گفت: «آقای ناطق چطور زندگی میکند؟ پسرش چطور میلیاردر شد؟» این مباحث موجب دلخوری ناطق از احمدینژاد شد و زمینه جدایی وی از جریان اصولگرایی را هر چه بیشتر فراهم کرد. پس از انتخابات 88، ناطقنوری سکوت پیشه کرد.
با رد صلاحیت آیتالله هاشمی رفسنجانی از انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و مطرح شدن هر چه بیشتر نام روحانی برای کاندیداتوری، ناطقنوری نیز به حمایت از روحانی پرداخت. یکی از این حمایتها به تشکیل ائتلاف عارف و روحانی برمیگردد که ناطق پشتیبانی تام و تمامی از این ائتلاف کرد و از عارف خواست که به نفع روحانی کنار برود. همچنین ناطق در ماندن ولایتی در انتخابات نیز بسیار مؤثر بود و همین امر باعث کاهش آرای اصولگرایان به نفع روحانی شد.
نقش ناطق در انصراف عارف
گرچه تصور همگان بر این است که آقای خاتمی در انصراف آقای عارف نقش مهمی داشته است. نکته مهمی که در اینجا وجود دارد دلیل حمایت ناطقنوری از دولت روحانی است. باید گفت که ناطق و روحانی رابطه بسیار نزدیکی به لحاظ سیاسی و جناحی با یکدیگر داشتهاند و بیشترین همکاری را در کنار هم در مجالس چهارم و پنجم به عنوان رئیس و نایب رئیس داشتهاند.
در چند ماه گذشته افراد زیادی برای حضور ناطقنوری در فضای سیاسی کشور اظهار امیدواری و یا حتی از وی دعوت کردهاند. این دعوتها در قالبهای متفاوتی ظاهر شده است. از دعوت سعید حجاریان و محمدرضا خاتمی به تشکیل حزب و شرکت در انتخابات مجلس توسط ناطق گرفته تا دعوت به جایگزینی مرحوم عسگراولادی در دبیرکلی جبهه پیروان امام و رهبری. از دیگر کسانی که علاقه خود به حضور ناطق در عرصه سیاست نشان دادهاند غلامحسین کرباسچی، دبیرکل حزب کارگزاران، بود که از ناطق دعوت کرده بود که در انتخابات مجلس حضور پیدا کند. این دعوتها نشان میدهد که درخواستهای زیادی برای حضور فعال ناطق در صحنه سیاسی کشور وجود دارد و همچنین نکته دیگر این درخواستها نزدیک شدن برخی اصولگرایان و اصلاحطلبان بر سر یک موضع مشترک است؛ یعنی حمایت از ناطقنوری برای حضور فعال در عرصه سیاست کشور. ناطقنوری به هیچیک از این درخواستها پاسخ مثبت نداده است و بارها تأکید کرده است که من با خودم عهد کردهام که کارهای سیاسی را به جوانان واگذار کنم، اما به نظر میرسد که او در حال حاضر در حال رصد جریانات و اتفاقات مختلف در کشور است تا بتواند تحلیل درستی از وضع کشور برای حضور در انتخابات مجلس دهم به دست آورد. به نظر میرسد با توجه به اتهاماتی که احمدینژاد در سال 88 نسبت به خود ناطق و خانوادهاش مطرح کرد، ناطقنوری هنوز نسبت به این اتهامات نتوانسته محاسبه دقیقی داشته باشد و از اینکه در انتخابات مجلس آینده مورد استقبال قرار نگیرد نگران است. البته قدرت یافتن دولت روحانی و حمایت همهجانبه این دولت از ناطقنوری برای شرکت در مجلس و هماهنگی بیشتر دولت و مجلس باعث شده است که ناطقنوری امیدهایی برای پیروزی در انتخابات مجلس آینده داشته باشد.
سکاندار جبهه متحد اصولگرایان در زمان اصلی انتخابات دوره نهم ریاست جمهوری نیز ناطقنوری بود، اما چندان موفق ظاهر نشد. آنجا که کاندیدای مورد حمایت این شورا، علی لاریجانی بود اما بخش تندروی جریان اصولگرا به سمت محمود احمدینژاد چرخید. پس از آن فعالیتهای سیاسی ناطقنوری کمرنگ شد.
طرح آشتی ملی رفسنجانی
سال 87 آیتالله هاشمی رفسنجانی تلاش کرد ناطقنوری را دوباره به عرصه سیاست برگرداند. او طرح آشتی ملی را مطرح کرد تا یکی از نیروهای معتدل برای کاندیداتوری در انتخابات سال 88 وارد میدان شود و گزینه او نیز شیخ نوری بود. سعید حجاریان نیز ناطق را گزینه مناسب برای رقابت با احمدینژاد دانسته و پیشبینی کرده بود که در صورت کاندیداتوری، رئیسجمهور دهم ناطقنوری خواهد بود. اما ناطق پا در میدان نگذاشت و شرایط به گونهای دیگر رقم خورد.
در جریان انتخابات سال 88، ناطقنوری از جریان اصولگرا دلخور شد. حسن غفوریفرد درباره علت دلخوری او، با ارجاع به مناظره سال 88 که در آن احمدینژاد نام پسر ناطق را آورده است، ماجرا را اینگونه روایت میکند: «آقای ناطق عضو جامعه روحانیت بود و میگفت باید در آن اتفاق از من حمایت میشد ایشان خیلی هم برای وحدت اصولگرایان وقت گذاشت و واقعا انتظار به جایی هم بود و سر آن جریان آقای ناطق واقعا مظلوم واقع شد و احمدینژاد با بیرحمی شدیدی شخصیت ایشان را تخریب کرد و فکر کرد اگر دیگران را نفی کند میتواند راه جدیدی را برای خود باز کند». ناطقنوری اما هیچگاه به صورت علنی شکایتی نکرد و رویه سکوتش را ادامه داد.
روحانی، آلترناتیو ناطق
در همین اثنا که اصلاحطلبان به چهرههای معتدل جریان اصولگرا نزدیک شده بودند، نیم نگاهی نیز به ناطق پیدا کردند.
سیمای شبه کاریزمای ناطقنوری، اصلاحطلبان را به سوی او سوق داد. در سال 92 ماجرای سال 88 به شکل دیگری تکرار شد. اکبر هاشمیرفسنجانی در مصاحبهای گفته بود: «نظر من برای انتخابات یازدهم آقای ناطقنوری بود اما ایشان نپذیرفت و دکتر حسن روحانی را پیشنهاد کرد و سپس من به همراه ایشان تصمیم گرفتیم به طور مشترک به دکتر روحانی پیشنهاد کاندیداتوری بدهیم. بیشک نقش علیاکبر ناطقنوری در رسیدن حسن روحانی به مقام ریاست جمهوری بیبدیل است.»
ماجرای ارتباط ناطقنوری با اصلاحطلبان تا امروز ادامه دارد. اصلاحطلبان تلاش میکنند ناطق را در جناح خود معرفی کنند. اصولگرایی خاستگاه اولیه ناطقنوری است کارنامه او گواه این گزاره است. او هیچگاه اصولگراییاش را تکذیب نکرده و تا سال 88 پای ثابت جلسات اصولگرایان بوده است. اصولگراها بسیار متکثر شدهاند و پس از رحلت آیتالله مهدویکنی و حبیبالله عسگراولادی، هنوز کسی پرچمدار این جریان نشده که بتواند همه شئون اصولگرایی را زیر پرچم خود بگیرند. در همین راستا و در آستانه انتخابات مجلس دهم، برخی از یاران دیرینش دوباره یادی از ناطقنوری کرده و تمایل دارند این بار او پرچم اصولگرایی به دست بگیرد، تا زیر پرچم او وحدتی شکل بگیرد و اصولگراها میدان انتخابات را به رقیب دیرین خود نبازند.
ماجرا به احمدینژادی برمیگردد که ظاهرا در سال 82 به وساطت ناطقنوری شهردار تهران شده بود. با این وجود گویا سخنان احمدینژاد آن برای شیخ نوری آنقدر تلخ نبوده که سکوت اصولگرایان در برابر آن. تا جایی که غفوریفرد میگوید: بعید میدانم که آقای ناطق بخواهد بیاید جریان اصولگرا را جمع کند، چون دلخورششان خیلی زیاد است.
ماجرای ارتباط ناطقنوری با اصلاحطلبان تا امروز ادامه دارد. اصلاحطلبان تلاش میکنند ناطق را در جناح خود معرفی کنند. همانگونه که محسن رهامی، رئیس کمیته انتخابات شورای هماهنگی جبهه اصلاحات گفته بود: ممکن است در انتخابات مجلس شورای اسلامی لیست واحدی متشکل از اصلاحطلبان و نیروهای معتدل اصولگرا مثل نزدیکان حجتالاسلام ناطق نوری ارائه شود.
ناطقنوری برای اصلاحطلبان یک برگ برنده و برای اصولگرایان یک منجی است. جریان چپ ایران میخواهد با ناطقنوری فتحی بزرگ را به دست بیاورد و جریان راست نیز میخواهد با ناطق بعد از شکست در خرداد 92، در اسفند 94 جبران شکست بزرگ را انجام دهد.
روی آوردن جناح اصلاحات به ناطق
سعید حجاریان تئوریسین جریان چپ ایران نیز در مورد ناطقنوری میگوید: «به نظر من حضور آقای ناطقنوری در مجلس بعد بسیار مؤثر خواهد بود و من از حضور چنین نیروهایی در مجلس بعدی استقبال میکنم.»
برادر ناطقنوری که تقریبا نقش سخنگوی رئیس سابق مجلس را نیز به عهده دارد، حضور ناطقنوری در انتخابات مجلس را تکذیب کرد و گفت: «خودشان در این باره صحبت کردهاند و گفتهاند که من شرکت نمیکنم.»
رئیس دو دوره مجلس شورای اسلامی پیش از اینها نیز در واکنش به درخواستها برای حضور در انتخابات مجلس گفته بود: «بنا ندارم در انتخابات مجلس شرکت کنم و نمیکنم و تشخیص میدهم که در این رابطه تکلیف ندارم. 20 سال نماینده بودم و 20 سال پوستر بنده در سطح شهر زده شد و دیگر بس است.»
اینکه یکی از این دو جریان سیاسی با ناطقنوری با اعلام این موضوع شوک بزرگی را به رقیب خود در انتخابات وارد کنند. توافق سیاسی بزرگ ناطق با اصلاحطلبان یا اصولگرایان میتواند سونامی بزرگی را در انتخابات مجلس دهم رقم بزند. شیخ نوری مقبولیت چشمگیری میان جریانهای سیاسی دارد. برای مثال حضور او در لیست اصلاحطلبان و طیف نزدیک به دولت میتواند بسیاری از اصولگرایان را نیز به این سمت سوق دهد. ناطقنوری هنوز پدر معنوی بخشی از جریان راست ایران است.
سال 94 برای ناطقنوری دو حکایت گوناگون میتواند داشته باشد. او میتواند سکوت خود و ماندن در پشت پرده سیاست را حفظ کند و هم میتواند تبدیل به بمب سیاسی سال 94 و انتخابات مجلس شود. قضاوت در این مورد کمی زود است و باید دید شیخ نوری در سال پیش رو با درخواستهایی که به سوی او روانه میشود چگونه برخورد خواهد کرد.
شیخ 72 ساله نور چندی پیش در دیدار با نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی از مانیفست سیاسی خود برای انتخابات مجلس دهم رونمایی کرد. او برخلاف تمام درخواستهای دو جناح اصلی کشور یعنی اصولگرایان و اصلاحطلبان برای حضور در انتخابات مجلس، آب پاکی را بر روی دست همگان ریخت و گفت: «در زمینه ورود به انتخابات احساس تکلیف شرعی نمیکنم و در جناح یا گروه خاصی نیز قرار نمیگیرم.» باید به انتظار نشست و دید که ناطق در هزار توی سیاست کدام مسیر را انتخاب میکند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
