«كارگزاران» و «اعتدال و توسعه»؛ دو ستون دولت اعتدال
پیشزمینه دولت اعتدال از دهه 70
کیاوش حافظی: سال 92 دولت تدبیر و امید با شعار اعتدال بر سر کار آمد. اعتدال گرایی شاید واژهای جدید در ادبیات سیاسی شناخته شود اما با واکاوی لفظ اعتدال، میتوان به دهه 70 رسید. حزب کارگزاران سال 74 تشکیل شد. چهار سال بعد نیز حزب اعتدال و توسعه شکل گرفت. ریشه هر کدام از این دو حزب به آیتا... هاشمی برمیگردد. یکی از این دو حزب در دولت سازندگی تشکیل شد و دیگری در مشورت با او. همانگونه که روزگاری این دو حزب را بالهای چپ و راست آیتا... هاشمی برای انتخابات مجلس ششم میدانستند، میتوان گفت اکنون این دو حزب دو ستون دولت اعتدال را تشکیل میدهند.
کارگزاران سازندگی
حزب کارگزاران سازندگی در دوره دوم ریاستجمهوری آیتا... هاشمی تاسیس شد. اعضای این حزب گروهی از نزدیکان وی بودند. اگر پای حرف موسسان این حزب بنشینیم، تاسیس کارگزاران را مرتبط به انتخابات مجلس پنجم میدانند. آنها به دنبال حرکتی بودند که به واسطه آن بتوان حضور گسترده مردم در انتخابات را رقم زد. کارگزاران در زمره احزاب جدید به حساب میآمد که از پیوستن افرادی از دو جناح اصلی کشور شکل گرفت. اعضای این حزب کسانی بودند که ذیل جریان اسلامی منبعث از حرکت انقلاب اسلامی اعم از به اصطلاح چپ و راست اسلامی فعالیت میکردند. این افراد بعد از پایان جنگ و ناکارآمدی ایدههای اقتصادی چپگرایانه در قالب مدیران تکنوکرات شکل گرفتند و ابتدا به عناوین مختلفی ازجمله راست مدرن، جناح میانه و تکنوکراتها ملقب شدند. در مقابل برخی در جناح چپ به این حزب تردیدآمیز نگاه میکردند و آن را بخشی از راست سنتی میدانستند.
بهعنوان مثال عباس عبدی با وجود اظهار خوشبینی نسبت به حرکت کارگزاران، آنها را متهم به همدستی با جناح راست برای حذف جناح چپ میکرد و خواستار آن شد که آنها مواضع خود را در قبال جریان چپ ایران مشخص کنند. بهزاد نبوی نیز هر دو گروه را همفکر هم دانست اما راست مدرن را بهتر از راست سنتی معرفی کرد. محمد عطریانفر از اعضای سابق کارگزاران پیشتر به «آرمان» گفته بود: «بعد از جنگ و در آستانه انتخابات مجلس، پدیدهای به نام کارگزاران شکل گرفت. کارگزاران یک حزب نبود، بیشتر شبیه به یک جنبش فکری بود. کارگزاران یک پروسه بود تا پروژه. این افراد میخواستند بگویند جنگ تمام شده و باید به سمت توسعه حرکت کنیم و دلیلی ندارد که نهادهای منتخب ما که نیازمند انتخابات است همیشه چهرههای ثابت و تکراری باشند. آنها با این منطق ظاهر شدند و در سالهای 76 و 78 دیدیم از دل این جنبش ملی اصلاحطلبی احزاب مختلف شکل گرفتند.» درحال حاضر کارگزاران حزبی اصلاحطلب شناخته میشود که نمایندهاش در دولت اسحاق جهانگیری، معاون اول حسن روحانی است.
اعتدال و توسعه
اگر حزب کارگزاران را وجهه چپگرای آیتا... هاشمی بدانیم، وجهه اصولگرایی وی در حزب اعتدال و توسعه ظهور و بروز پیدا میکند. این حزب در پاییز سال 78 با مشورت با آیتا... هاشمی تاسیس شد. درحالی که فائزه هاشمی عضو کارگزاران بود، خواهرش فاطمه هاشمی به اعتدال و توسعه پیوست. اصولگرایی این حزب آنگونه نیست که بتوان آن را با دیگر تشکلهای اصولگرا مقایسه کرد. تکنوکراسی که در کارگزاران دیده میشود در اعتدال و توسعه نیز به چشم میخورد. اعتدال و توسعه در مجالس ششم، هفتم و هشتم از اصلاحطلبان معتدل و اصولگرایان میانهرو در لیست انتخاباتی خود استفاده کرد. کاندیداهای این حزب در انتخاباتهای ریاستجمهوری هشتم رئیس دولت اصلاحات بود و اعتدال و توسعه سال 84 نیز هاشمیرفسنجانی را کاندیدای خود معرفی کرد.
با روی کار آمدن دولت احمدینژاد، حسن روحانی (لیدر معنوی این حزب) در سالهای 85 و 86 بیشترین حملات انتقادی را متوجه دولت کرد. نوبخت نیز دیدگاههای انتقادی حزب را مطرح میکرد. برخی معتقد بودند این انتقادات رنگوبوی سیاسی دارد و هدفش کاندیداتوری روحانی و نوبخت برای مجلس هشتم است. با وجود این روحانی و نوبخت در انتخابات مجلس هشتم نامزد نشدند. انتقادات روحانی و نوبخت برای حزب کمهزینه نبود. در آستانه انتخابات مجلس هشتم 4 نفر از اعضای این حزب، که دو نفر از آنان جزو بنیانگذارانش به حساب میآمدند، با انتشار بیانیهای، همقطارانشان را به خروج از مشی اعتدال و چرخش به سمت اصلاحطلبان متهم کرده و با اعلام استعفای خود، راهشان را اعتدال و توسعه جدا کردند.
کاظم جلالی نماینده شاهرود، حمیدرضا حاجیبابایی نماینده همدان، محمدجواد ایروانی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، مجید قاسمی رئیس اسبق بانک مرکزی امضاکنندگان این بیانیه بودند که مدتی بعد جلالی رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شد و حاجیبابایی نیز بر مصدر وزارت آموزش و پرورش نشست. محمدباقر نوبخت (سخنگوی دولت روحانی) از سال 78 تا کنون دبیرکل این حزب است. محمدرضا نعمتزاده، علی جنتی، اکبر ترکان و محمود واعظی نیز از دیگر اعضای این حزب هستند که به دولت روحانی راه یافته و بر مصدر وزارتخانههای صنعت، ارشاد، مشاور رئیسجمهور و وزارت ارتباطات نشستند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
