چرا داعش سرطان است

محمدرضا احمدی‌نیا / Behzad.Admadinia@fdn.ir

این روزها داعش و جنایات این گروه به پای ثابت اخبار رسانه‌های بین‌المللی بدل شده است. بسیاری از افکار بین‌المللی و رسانه‌ها این پرسش را مطرح می‌کنند که با وجود قلت نیروهای داعش چه عاملی سبب شده است که در یک سال گذشته کار این گروهک تروریستی یکسره نشود؟ آیا اصولا قدرت‌های جهانی درگیر در عراق و سوریه انگیزه و علاقه‌ای به مهار این غده سرطانی دارند؟

دیلی‌میل در گزارشی مفصل به بررسی علل موفق نبودن ائتلاف‌ها و مبارزات انفرادی با داعش پرداخته است.

نخستین علتی که مانع توفیق ائتلاف‌های ضدداعش شده، تمرکز آنها بر نقاط اشتباه و غافل شدن از مهم‌ترین هدف نظامی در سرزمین‌های تحت اشغال داعش است.چندین کشور به همراه 12 گروه مسلح غیررسمی دیگر در حال جنگیدن با داعش هستند، جنگی که از آسمان و زمین این گروه را هدف قرار داده است و در همین زمان این گروه در خاک عراق و سوریه پیشروی می‌کند، عضوگیری گسترده حتی از اروپا دارد و گرو‌ه‌های تروریستی کوچک از اقصی‌نقاط جهان را زیر پروبال خود می‌گیرد. ائتلافی که تشکیل شده است در کنار ائتلاف‌های دیگر از حمایت و عضویت چندین کشور جهان برخوردار است که از اموری مانند ساماندهی آوارگان گرفته تا دخالت مستقیم در حملات هوایی، شرکت می‌کنند. تاکنون بیش از 60 درصد از مجموع 16 هزار حمله هوایی که علیه داعش انجام شده است را آمریکا به تنهایی انجام داده و انگلستان نیز 194 حمله هوایی توسط جنگنده‌ها و پهپادهای خود انجام داده است؛ اما به عقیده رافائلو پانتوچی، سرپرست اندیشکده مبارزه با تروریسم و بررسی‌های امنیتی، این حملات به دلیل اینکه در محل‌های نامناسبی انجام می‌شود، نتوانسته داعش را شکست دهد.

پانتوچی به‌عنوان نمونه از کوبانی نام برد و به دیلی‌میل گفت: «در نبرد کوبانی نیروهای داعش معتقد بودند ظرف 10 روز می‌توانند این شهر را تصرف کنند اما مقاومت کردها نبردی طولانی و بدون پیروزی را به آنها تحمیل کرد اما اخیرا آنها مجددا دوباره بازگشتند و ضربه‌های زیادی به کوبانی وارد کردند.» او در ‌این‌باره افزود که اگر همانند آنچه در نبرد کوبانی روی داد، حملات هوایی ائتلاف به صورت متمرکز و در محل مناسب انجام شود، می‌تواند شکست تروریست‌های تکفیری را در پی داشته باشد اما غیرموثر بودن این حملات در نقاط دیگر نشان می‌دهد که از استراتژی منظم و قاعده‌مندی برخوردار نیستند.

گذشته از حملات هوایی، داعش در زمین نیز با دشمنان قدرتمندی در نبرد است، ارتش عراق از سال 2006 و زمانی که نام این گروه هنوز «دولت اسلامی عراق» بود با آنها می‌جنگید و از سال 2011 و به‌دنبال بالاگرفتن جنگ داخلی در سوریه، ارتش سوریه نیز به جبهه جنگ با داعش پیوست.

در کنار این دو، نیروهای حفاظت از ملت در اقلیم کردستان که به نام «پیشمرگه» شناخته می‌شوند نیز پس از حمله داعش به این اقلیم، در عراق و سوریه به روی تروریست‌های تکفیری آتش گشوده‌اند و حتی گروه‌های تروریستی دیگر مانند طالبان، القاعده و جبهه‌النصره نیز با داعش می‌جنگند. یکی از قدرتمندترین گروه‌های غیردولتی که در حال حاضر رسما علیه داعش می‌جنگد، حزب‌الله لبنان است. حزب‌الله توانسته در مرز سوریه و لبنان، در مقابل داعش سدی جدی ایجاد کند و جبهه‌النصره، خطرناک‌ترین شاخه القاعده نیز در سوریه مواضع خود در مقابل این گروه را حفظ کرده است، این درحالی است که اخیرا طالبان افغانستان نیز برای بیرون راندن داعش از این کشور وارد عمل شده است.

یکی از بدترین اثرات این تماس مستقیم جنگی این بوده که اخیرا القاعده با استفاده از روش‌های داعش، دو نفر را از پلی در یمن دار زده و تصاویر آنها را در اینترنت منتشر کرده است که نشان از تعمیم و گسترش خشونت داعش به دیگر گروه‌های تروریستی دارد.

آمریکا از ابتدای طرح کمک به گروه‌های مسلح سوری تاکنون تنها 60 نفر از آنها را آموزش داده و برای جنگیدن به سوریه بازگردانده و امیدوار است با چنین اقداماتی بتواند از پیشروی‌های داعش جلوگیری کند. این درحالی است که تعداد افراد تحت آموزش آمریکا در عراق 11 هزار نفر بوده که اکنون به جبهه‌های مبارزه با داعش بازگردانده شده‌اند.

آلمان نیز تعدادی موشک ضدتانک در اختیار نیروهای پیشمرگه کرد قرار داده است و ایتالیا نیز کمک‌های غیرنظامی خود را به اقلیم کردستان ارسال کرده است.

حال آنکه دیگران مانند اسپانیا، آلبانی و نیوزیلند نیز به سهم خود مستشاران آموزشی و گلوله و نارنجک برای دولت عراق ارسال کرده‌اند. به این‌ترتیب هیچ تمرکزی در تقویت دیواره مقابل داعش وجود ندارد و حتی دولت نیز برای مقاومت در برابر پیشروی‌های تروریست‌ها دست به دامان متحد کردن نیروهای مسلح شبه‌نظامی و قبیله‌ای شده است و اخیرا یک نیرو متشکل از 40 گروه شبه‌نظامی شیعه و قبایل سنی را در قالب یک نیروی مردمی ساماندهی کرده است که موفقیت‌هایی در جنگ با تروریست‌ها به دست آورده‌اند. از سوی دیگر در غرب آفریقا نیز پس از پیوستن گروه‌های تروریستی منطقه به داعش، یک نیروی چندملیتی متشکل از 8700 سرباز از پنج کشور تشکیل شده است که به‌زودی عملیات نظامی علیه تروریست‌ها را آغاز خواهند کرد.

آنچه در این بین مانع از موفقیت کامل جنگ علیه داعش است، یکی این است که داعش یک تفکر و ایدئولوژی افراطی است و تفکر را با اسلحه نمی‌توان از میان برد و دیگری این است که کشورهای حاضر در مبارزه با این گروه اهداف و مقاصد مختلف و حتی متضادی دارند که مانع از همکاری کامل یا حتی هرگونه همکاری بین آنهاست.