جار و جنجال علیه حیا و اخلاق

گروه سیاسی - مذاکرات هسته‌ای در وین به سرانجام رسید، شورای امنیت قطعنامه جدید را صادر کرد و وزیر خارجه و رئیس سازمان انرژی هسته‌ای نیز در صحن علنی مجلس به نمایندگان و مردم در خصوص این توافق توضیح دادند. اکنون نوبت آن است که مجلس اصولگرای نهم رای خود را اعلام کند. بر همین اساس بناشده تا کارگروه ویژه‌ای برای بررسی این توافق شکل گیرد و به گفته نمایندگان بررسی‌ها آغازشده است.حال باید دید که نمایندگان مجلس و به‌خصوص دلواپسان بهارستان در مقابل این توافق چطور موضع‌گیری خواهند کرد.تذکرات برخی از نمایندگان در جلسه روز چهارشنبه نشان داد که برخی قصد دارند به شیوه قبلی خود به مخالفت با دولت و تیم مذاکره‌کننده و توافق صورت گرفته بپردازند.این گروه همه تلاش خود را می‌کنند تا بگویند که هنوز اتفاق خاصی نیفتاده و دلیلی برای خشنودی از این توافق وجود ندارد.

این رویکرد در تذکر شفاهی حمید رسایی نماینده اصولگرای تهران به‌خوبی روشن بود.عضو کمیسیون اصل 90 مجلس در جلسه روز چهارشنبه با انتقاد از رفتار برخی رسانه‌ها، گفت «متاسفانه پس از جمع‌بندی متنی در وین که هنوز مراحل قانونی خود را طی نکرده، شاهد جشن و پای‌کوبی عده‌ای برای بازگشت آمریکا به کشور و بزک کردن دشمنی‌های آمریکا در برخی رسانه‌های کشور بودیم به‌طوری‌که برای اظهار چاکری به دولت جنایتکار آمریکا، آب از لب‌ولوچه آنها آویزان شده است ... برخی رسانه‌ها تیترهایی را برمی‌گزینند که گویی ایران با آمریکا پسرخاله شده است،‌ آن‌هم برای متنی که هنوز سرنوشت آن معلوم نیست که آیا به نفع ملت ایران خواهد بود یا خیر؟ و یا مجلس ایران به آن رای خواهد داد یا خیر؟». این نماینده مجلس در حالی به حمایت و هواداری از توافق انتقاد کرده و بر انتظار موجود برای تائید مجلس تاکید می‌کند که برخی دیگر از نمایندگان مجلس اعتقاددارند هنوز نمی‌توان فضای مجلس و رویکرد نمایندگان را ارزیابی کرد.محمد دهقانی عضو هیئت‌رئیسه مجلس ازجمله این افراد است که در گفت‌وگو با فرارو گفت: اکنون برای ارزیابی فضای مجلس کمی زود است و اگر صحبتی کنیم درواقع روی هوا حرف زده‌ایم.

وی افزود: هفته آینده فضا در مجلس کمی روشن‌تر خواهد شد و بهتر می‌توان رویکرد نمایندگان را ارزیابی کرد.نماینده طرقبه و چناران در پاسخ به این پرسش که چه کسانی عضو کمیته ویژه بررسی توافق هسته‌ای خواهند بود، گفت: قرار است که این کمیته تشکیل شود اما هنوز در مورد اعضای آن تصمیمی گرفته نشده است. گفتنی است برخی از نمایندگان نیز از هم‌اکنون اصرار دارند توافق صورت گرفته پر از ابهام است و توضیحات ظریف و صالحی در صحن علنی نیز این ابهامات را رفع نکرده است.

ابهاماتی که برای بعضی‌ها رفع نمی‌شود

محمد اسماعیل کوثری عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس دیگر نماینده از این گروه است که درگفت‌وگو با فرارو به آغاز مطالعات و بررسی نمایندگان در مورد توافق هسته‌ای اشاره کرد و گفت: هیئت‌رئیسه و نمایندگان در حال مذاکره هستند تا یک گروه ده، پانزده‌نفری متشکل از نمایندگانی که تخصص دارند، به موضوع مسلط هستند و وقت می‌گذارند به‌عنوان کارگروه ویژه تشکیل شود.وی افزود: بعد از جلسه‌ای روز سه‌شنبه که آقایان ظریف و صالحی در صحن علنی توضیحاتی را ارائه کردند بررسی‌های مجلس به‌صورت فردی، کمیسیونی و جمعی آغازشده است و موارد منفی و مبهم توافق مشخص خواهد شد تا در جلساتی با آقای ظریف بررسی شود.کوثری ادامه داد: در توضیحاتی که ظریف و صالحی در مجلس ارائه کردند تلاش شده بود تا حقایق توافق شامل نکات مثبت و منفی عنوان شود اما ابهامات بسیاری وجود دارد که در خصوص آن حرفی زده نشد. به‌عنوان‌مثال گفتند که تحریم‌ها لغو می‌شود در حالی بر اساس متن انگلیسی و ترجمه آن حداقل در چهار جا از عبارت تعلیق استفاده‌شده است.وی در ارزیابی فضای مجلس و رویکرد نمایندگان در خصوص توافق وین گفت: باید بررسی‌ها انجام شود و بعد نظر دهیم اما روشن است که نکات مبهم و منفی بسیاری در این توافق وجود دارد.

جواب‌هایی که شنیده نمی‌شوند

سید ناصر سودانی عضو کمیسیون انرژی مجلس از دیگر معتقدان به مبهم بودن توافق وین است که روز چهارشنبه و در تذکر شفاهی بابیان اینکه توضیحات ظریف در صحن مجلس با متن برجام و قطعنامه همخوانی ندارد، تاکید کرد «تیم مذاکره‌کننده ابهامات مطرح‌شده در مذاکرات هسته‌ای را شفاف‌سازی کند». وی همچنین گفت «اعضای تیم مذاکره‌کننده باید پاسخ دهند که آیا تحریم‌ها لغو یا تعلیق می‌شود، همچنین گذشته از عدم لغو همزمان تحریم‌ها در برجام، موضوع لغو، به 8 سال آینده آن‌هم پس از راستی آزمایی آژانس و نه به‌طور مطلق بلکه با محدودیت‌هایی به پس از 8 سال موکول شده است. باید روشن شود که خروج ایران از فصل 7 شورای امنیت از چه زمانی شروع می‌شود، آیا پس از 8 سال و بعد از راستی‌آزمایی و تصویب شورای امنیت و یا از آغاز اجرای توافق این موضوع محقق می‌شود، همچنین فرآیند بازگشت‌پذیری تحریم‌ها دقیقاً چگونه است، آیا ایران بر اساس برجام ملزم شده که هر درخواست آژانس را برای حل مسائل باقی‌مانده تمکین کند.

آیا دست آژانس برای هر نوع بازرسی در هر مکان و هر زمان باز است که قطعاً این موضوع زمینه باج‌خواهی را برای آنها فراهم می‌کند». به گفته وی این سوال پیش می‌آید که آیا تحریم کامل تسلیحات متعارف علیه ایران به مدت 5 سال حتی برای صادرات و واردات با امنیت و استقلال کشور همخوانی دارد، آیا تحریم کامل موشک‌های بالستیک ایران در قطعنامه مذکور دخالت در کار ایران نیست، آیا پذیرش پروتکل الحاقی خط قرمز ما نبود. همچنین با توجه به سابقه آژانس چگونه می‌توانیم دست این نهاد را برای نظارت باز بگذاریم.وحید احمدی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز در تذکر شفاهی با تاکید بر اینکه توان دفاعی ایران هیچ ارتباطی به قطعنامه شورای امنیت ندارد، گفت «هیچ تصمیم خارجی نمی‌تواند نظام اسلامی را به عقب‌نشینی از تجهیزات تسلیحاتی وادار کند».

سکوت موافقان و فرصت هیاهو به مخالفان

این تذکرات و اظهارنظرها در حالی عنوان می‌شود که برخی معتقد هستند اکثریت مجلس با نگاه مثبت به توافق انجام‌شده می‌نگرند. ابراهیم نکو عضو کمیسیون اقتصادی مجلس ازجمله نمایندگانی است که این‌طور فکر می‌کند و در گفت‌وگو با فرارو توضیح می‌دهد: نمایندگان مجلس را می‌توان به سه گروه تقسیم کرد. گروه نخست مخالفان دولت هستند که اگر به‌اندازه همه دریا و کوه‌های کشور طلا وارد کشور آید و همه مسائل ما حل شود بازهم آن را نادیده‌ می‌گیرند و به مخالفت با دولت ادامه می‌دهند.وی افزود: گروه دوم موافقان دولت هستند که در مسائل و جوانب مختلف ازجمله موضوع هسته‌ای از دولت حمایت می‌کند اما گروه سوم که به هر دو گروه اول و دوم گرایش دارند و منصفانه قضاوت می‌کنند نیز در جلسه روز سه‌شنبه قانع شده‌اند.نکو در پاسخ به این پرسش که چرا تنها صدای مخالفان به گوش می‌رسد و این‌طور تصور می‌شود که مجلس قصد مخالفت با توافق را دارد؟ گفت: این ضعفی است که وجود دارد. موافقان دولت و گروه سوم افراد باحیا و اخلاقی هستند و سعی می‌کنند به‌جای سروصدا راه انداختن در مواقع ضروری صحبت کنند.

از سوی دیگر نمی‌خواهند با پرداختن به توافق هسته‌ای این تصور ایجاد شود که قصد مصادره این موفقیت را دارند.وی ادامه داد: بااین‌حال باید این شیوه تصحیح شود و اجازه نداد که گروه اندک این‌طور مسئله را طرح کنند که دولت خیانت کرده و فقط آنها درک کرده‌اند.نماینده رباط‌کریم در مورد تشکیل کارگروه ویژه بررسی توافق نیز گفت: به اعتقاد من این مسئله خلاف قانون است زیرا ما شورای عالی امنیت ملی را داریم و در قانون اساسی همه‌ سازوکار مربوطه مشخص است. بر اساس مصوبه مجلس نیز نمایندگان باید توافق را تائید کنند. تشکیل کمیسیون ویژه خلاف مقررات است اما برخی تلاش می‌کنند که مسئله را در قالب کارگروه پیگیری کنند.نکو در پاسخ به این‌که تشکیل کارگروه در چه مرحله‌ای است و آیا اسامی به‌عنوان اعضای احتمالی آن طرح‌شده است، گفت: در مورد اسامی چیزی نشنیده‌ام و مسئله تشکیل کارگروه نیز فعلاً مسکوت مانده است.

گل‌آلود کردن فضای پس از توافق برای ماهی‌گیری

علی تاجرنیا، فعال سیاسی اصلاح‌طلب نیز با اشاره به انتقاد‌های تندی که اخیرا علیه مذاکره‌کنندگان کشورمان صورت می‌گیرد، عنوان کرد: این حملات از ابتدا نیز قابل پیش‌بینی بود، در حالیکه به اعتراف بسیاری از رسانه‌های بین‌المللی این توافق، دستاورد بزرگی برای دولت روحانی محسوب می‌شود.وی افزود: تصویب توافقنامه در شورای امنیت سازمان ملل آن هم با رای قاطع اعضای آن، نشان می‌دهد تیم مذاکره‌کننده کشورمان کار خود را به نحو شایسته انجام داده است.این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به اینکه عمده تحریم‌ها به مسائل هسته‌ای بازمی‌گشت، گفت:‌ البته بخشی از تحریم‌های تسلیحاتی مربوط به گذشته بود و ارتباطی به موضوع هسته‌ای نداشت.وی با تاکید بر اینکه دولت با انجام این توافق، توانست آرامش را به مردم بازگرداند، اظهار کرد: قطعا این آرامش در نوع نگرش مردم به دولت در آینده نیز تاثیرگذار خواهد بود.

12 سال است که این مردم با مقوله‌ مذاکرات، تحریم‌ها و قطعنامه درگیر هستند. این دولت توانسته چنین مسئله‌ای را به نحو شایسته حل کند.تاجرنیا یادآور شد: آنها که امروز با تحریم‌ها مخالفت می‌کنند، بیش از مردم می‌دانند چقدر به این توافق نیاز داشتیم؛ آن هم در شرایطی که هر اتفاقی می‌توانست فشار بیشتر تحریم‌ها را در پی داشته باشد.این فعال سیاسی اصلاح‌طلب یادآور شد: خوشبختانه ایستادگی تیم مذاکرات و حمایت‌های رهبری شرایطی را ایجاد کرد که امروز بتوانیم از دستاوردهای یک توافق خوب صحبت کنیم. گام بعدی در این مسیر رضایتمندی مردم و تمایل بیشتر آنها به دولت یازدهم است طبیعی است که در این راستا حجم فشارها به دولت روحانی هم بیشتر خواهد شد و دلواپسان از ترس اقبال مردم به دولت که روز به روز بیشتر می‌شود، تلاش می‌کنند این توافق را در اذهان و افکار عمومی مسئله‌دار نشان دهند.

وی افزود: در گذشته اگر جریانی موضعی را اتخاذ می‌کرد که دشمنان ما از آن حمایت می‌کردند، همین دلواپسان امروز از آنها به عنوان جریان ضدانقلاب یاد می‌کردند و به آنها برچسب اتهامات مختلف را می‌زدند، اما امروز برای این آقایان مهم نیست که در نقد مذاکرات و توافق صورت گرفته، حرف‌هایشان با دشمنان ما همسو شده است.تاجرنیا در پایان تاکید کرد:‌ چطور ممکن است کسی ادعای ولایتمداری داشته باشد، اما تیم مذاکره‌کننده‌ای را بارها مورد حمایت رهبری قرار گرفته است، با اتهامات خود زیر سوال ببرد. مشخص است که این مجموعه برای منافع جناحی خود منافع ملی را قربانی می‌کنند و تلاش می‌کنند در مقطع انتخابات مجلس، با سوءاستفاده از این فضا افکار عمومی را گمراه کرده و از آب گل‌آلود ماهی بگیرند.

انتقادهایی که گسترش می‌یابد

صادق زیباکلام با اشاره به اینکه توافق هسته‌ای اخیر، اصولگرایان تندرو را دچار بحران جدی و عمیقی کرده، اظهار کرد: ابعاد این بحران حتی از شکست در انتخابات سال 92 نیز بیشتر است. بسیاری از اصولگرایان حتی تا لحظات پایانی هم فکر نمی‌کردند توافقی صورت بگیرد.وی افزود: اصولگرایان از یک‌سو می‌خواستند کشور از بحران تحریم‌ها خارج شود، اما در عین حال هم اصلا تمایلی نداشتند منفعت حل این بحران به پای رقبایشان، یعنی دولت روحانی و اصلاح‌طلبان نوشته شود.زیباکلام یادآور شد: اصولگرایان تا قبل از این خیلی جدی با تصمیم‌گیری برای توافق مواجه نشده بودند، چراکه اصلا امیدی به توافق نداشتند. اما از سه‌شنبه 23تیرماه با واقعیتی به نام توافق ایران و گروه 1+5 روبرو شدند.این استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران عنوان کرد: در واکنش به توافق صورت گرفته طیف افراطی سکوت توام با انتقاد را در دستور کار خود قرار دادند.

البته هرچه جلوتر می‌رویم قاعدتا این انتقادها بیشتر هم خواهد شد، اما فعلا از هجمه مستقیم به مذاکره‌کنندگان خودداری می‌کنند.زیباکلام اضافه کرد: در این میان برخی اصولگرایان میانه‌رو اگرچه در موارد متعدد سکوت کردند، اما به جای انتقاد، رویه حمایتی را هم در پیش گرفتند. البته نباید از این موضوع غافل شویم برخی شخصیت‌ها نیز بدون کوچکترین توجهی به جزئیات مذاکرات و اینکه این توافق می‌تواند چه تاثیری بر کشور داشته باشد، دائما با مذاکرات مخالفت و تلاش کردند خود را هم‌سو و هم‌خط با طیف منتقد نشان دهند. زیباکلام با بیان اینکه در روزهای آینده نیز طیف اصولگرا اقداماتی را در دستور کار قرار خواهد داد و تندروها در ادامه بیش از روزهای گذشته به اصل توافق و برخی از بندهای آن حمله خواهند کرد، تاکید کرد: طیف میانه‌رو مثل علی لاریجانی به حمایت‌های کمرنگ خود از مذاکرات ادامه می‌دهند.