دلواپسی می‌کنیم، پس هستیم

گروه سیاسی – در حالی که در دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد، هیچ یک از دلواپسان فعلی، توجهی به مذاکرات هسته‌ای نداشتند، با آغاز به کار دولت یازدهم و سپردن سکان مذاکرات به وزارت امور خارجه و در راس آن، محمدجواد ظریف، حمله‌ها آغاز شد. دلواپسان بعد از توافق اولیه ژنو در آذرماه سال 93، به این نتیجه رسیدند که این بار خبری از روند کشدار مذاکره و گفتن درس تاریخ و فلسفه در جلسات مذاکره نیست و در نتیجه حمله‌ها با جدیت بیشتری دنبال شد. این روند تا زمان بیانیه لوزان و بعد تا توافق نهایی وین ادامه یافت. بعد از توافق نیز در طول هفته گذشته هرچند دلواپسان با توجه به حمایت اغلب چهره‌ها و گروه‌های موجه سیاسی و شادی مردمی، سعی می‌کنند دست به عصا راه بروند، اما واکنش‌های آن‌ها عاری از عناد و ادبیاتشان عاری از کنایه نبوده است.پس از توافق هسته‌ای وین، بسیاری منتظر بودند واکنش چهره‌های شاخص دلواپسی را به این رویداد ببینند. چهره‌هایی مثل نمایندگان عضو جبهه پایداری یا امام جمعه مشهد در اوایل این فهرست جای داشتند.

واکنش اولیه مهدی کوچک‌زاده و حمید رسایی، یاران دلواپس مجلس‌نشین به این توافق با انتشار تصاویر کنایی در اینستاگرام همراه بود. رسایی در صفحه اینستاگرام خود تصویری از یک نقاشی مربوط به داستان «چوپان دروغگو» را منتشر کرد که روی آن نوشته شده بود: «چوپان دروغگو دوباره دروغ گفت و مردم باور کردند، اما بار سوم احتیاط کردند و باور نکردند. نتیجه اخلاقی: با شانتاژ تبلیغاتی تصمیم نگیرید». وی در شرح این تصویر نیز نوشته است: «موافق و منتقد! فقط عجله نکنید. ما دوبار صدای مارش پیروزی و پیام‌های تبریک شنیدیم، بعد معلوم شد واقعی نبوده. عقل حکم می‌کند بار سوم احتیاط کنیم و بعد از بررسی، نتیجه بگیریم. ان‌شاءالله این بار همه چیز واقعی باشد. البته بررسی متن ترجمه شده توسط وزارت خارجه که در سایت‌ها منتشر شده، حکایت از خوشحالی ندارد». وی در ادامه به مطالبی اشاره کرده است که چندان تضمینی برای ارائه منظور مورد نظر رسایی به نظر نمی‌آیند: «اولین توئیت ظریف بعداز مذاکرات: توافق ایران سقف مطالبات نیست بلکه پایه‌ای محکم است و الان باید بر اساس آن شروع به ساختن کنیم» و «جان کری: اگر توافق نمی‌شد، تحریم‌ها از هم می‌پاشید/برای پیش‌بینی آینده روابط ایران و آمریکا هنوز زود است».

مهدی کوچک‌زاده نیز با انتشار تصویری از دست‌بوسی محمد مصدق، نخست‌وزیر دوران ملی شدن صنعت نفت در دوره پهلوی، به کسانی که ظریف را با مصدق مقایسه می‌کنند طعنه انداخت. وی زیر این تصویر نوشته بود که «برای این تصویر هم شما متن بنویسید» و در ادامه هشتگ‌های «مصدق»، «ملکه» و «دست بوسی» را نیز گذاشته بود. اعتراض‌های بازدیدکنندگان از صفحه اینستاگرام کوچک‌زاده به این تصویر باعث شد وی در ادامه متن دیگری هم در کنار تصاویر مشابه از مصدق منتشر کرد: «اگر کسی را غیور و شجاع و امین و متدین می‌دانید از مقایسه او با کسی که امام رحمه‌الله علیه درباره‌اش تعابیری دارد که معنی بی‌دینی و خیانت از آن برداشت می‌شود خودداری کنید! این انگیزه و هدف من از قراردادن پست قبلی و این پست در راستای شفاف‌سازی بعدی از ابعاد شخصیت مصدق بود.

حال سایت‌ها و خبرگزاری‌های بدطینت بدکیش هر تفسیری می‌خواهند بکنند!». علم‌الهدی امام جمعه مشهد نیز در حالی که در اولین نماز جمعه بعد از اعلام توافق، مردمی را که برای جشن گرفتن به خیابان‌ها ریخته بودند را «یک‌مشت عیاش هرزه» خوانده بود، تصویب توافق در مجلس را آزمون بهارستانی‌ها اعلام کرد. وی در نماز عید سعید فطر هم با ارائه یک ارزیابی شتابزده نتیجه گرفت که «دیدیم با اینکه توافق اعلام شد قیمت سکه و طلا بالا رفت و اثر منفی بر روی اقتصاد ما گذاشت» و در ادامه نیز با اشاره به مقایسه مذاکرات هسته‌ای با صلح امام حسن(ع) توسط حجت‌الاسلام حسن روحانی – رئیس‌جمهوری - این موضوع را مطرح کرد که صلح امام حسن(ع) خوشحالی ندارد.

واکنش احمدی‌نژاد به توافق هسته‌ای

صفحه اینستاگرام منسوب به محمود احمدی‌نژاد – رئیس‌جمهور دولت‌های نهم و دهم – نیز در اولین پست پس از توافق هسته‌ای به حدیثی از حضرت علی علیه‌السلام اشاره کرده است. در این نوشتار آمده است: «سخت بترس از دشمنت بعد از آنکه از درِ صلح‌وآشتی درآمد زیرا او بوسیله‌ی صلح نزدیک می‌شود تا از شیوه‌ی غافلگیری استفاده کند.حتی اگر دشمن، ژست صلح و دوستی هم بگیرد بازهم نمی‌توان دشمنی او را دست‌کم گرفت و به او خوش‌بین بود». در ادامه نیز نوشته شده است: از همین روست که مولای متقیان در جمله‌ای دقیق و حکیمانه می‌فرمایند: «سخت بترس از دشمنت بعد از آنکه از درِ صلح‌وآشتی درآمد. زیرا او بوسیله‌ی صلح، نزدیک می‌شود تا از شیوه‌ی غافلگیری استفاده کند، پس احتیاط و دقت را پیشه‌کن و در چنین مواردی زودباور و خوش‌گمان مباش».

سایت دولت بهار، وابسته به گروه رسانه‌ای مرتبط با احمدی‌نژاد نیز دو اقدام جالب توجه در واکنش به توافق هسته‌ای داشت؛ این سایت با قرار دادن یک نظرسنجی در سایت خود با ادبیاتی توهین‌آمیز این سوال را به رای گذاشت که «آیا دولت روحانی عرضه برگزاری جشن هسته‌ای را دارد؟». جالب این جاست که در پاسخ به این نظرسنجی نتیجه چندان با میل طراحان سوال جور نیست و گزینه «بلی» از «خیر» پیشی گرفته است. این سایت در واکنش به این نتیجه نظرسنجی، سوال دیگری را به نظرسنجی گذاشت: «با توجه به اینکه دولت روحانی با عرضه است، جشن ارزانی را چه زمانی برگزار خواهد کرد؟»!

ایرادهای عجیب کیهانی

چند روز اول بعد از توافق از نظر رسانه‌ای نسبتا در آرامش گذشت و به نظر می‌رسید رسانه‌های منتقد قصد دارند با بررسی متن توافق نکاتی را برای حمله به نتیجه مذاکرات بیابند. البته روزنامه کیهان در همان ابتدا تفاوت سخنان حسن روحانی و باراک اوباما، روسای جمهوری ایران و آمریکا پس از قرائت متن بیانیه مشترک برجام توسط ظریف و موگرینی را به عنوان اولین بهانه‌گیری تیتر کرده بود. حسین شریعتمداری، سردبیر کیهان در آن زمان در سرمقاله خود با اشاره به برخی ایرادهایی که بارها از سوی تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای مورد تبیین و پاسخگویی قرار گرفته است، نوشت: «از آنجا که برای ارزیابی سند یاد شده و تصویب نهایی آن مهلت چند روزه‌ای در نظر گرفته شده است، می‌توان و باید امیدوار بود که قبل از تصویب‌نهایی توافق یاد شده در مجلس شورای اسلامی و یا شورای عالی امنیت ملی کشورمان، این برداشت‌ها و تفسیرهای متفاوت از میان برداشته شود و مفاد توافق وین حالتی «شفاف» و «تفسیرناپذیر» پیدا کند».

وی در سرمقاله روز دوشنبه خود نیز واکنش رسانه‌ها به توافق هسته‌ای را «ذوق‌زدگی ناشیانه یا فرمایشی» خوانده بود. وی در این سرمقاله این بار نتیجه گرفته است که با توجه به الزام‌آور بودن تصویب قطعنامه دیروز در شورای امنیت سازمان ملل، تصویب توافق در مجلس بی‌اثر خواهد بود: «با تصویب این قطعنامه بیم آن می‌رود کلاهی که حریف در توافق ژنو و لوزان برداشته بود! در توافق وین بر سرمان بگذارد». شریعتمداری اعتقاد دارد که قطعنامه دیروز شورای امنیت، قطعنامه‌های قبلی را لغو نمی‌کند، بلکه تجمیع می‌کند و با توجه به این که ایران آن قطعنامه‌ها را رد کرده و غیرقانونی خوانده بود، پذیرش قطعنامه جدید را عملا پذیرش قطعنامه‌های قبلی نتیجه‌گیری کرده است.

رسانه ملی، علیه توافق ملی

در حالی که بخش‌های خبری مختلف آن از چندین روز گذشته علیه تیم هسته‌ای ایران تبلیغات به راه انداخته‌اند. شبکه خبر و بخش‌های خبری شبکه‌های یک و سه به صورت هماهنگ، ضمن اعلام زمان برگزاری جلسه شورای امنیت برای تصویب قطعنامه لغو تحریم‌های ایران، پیش‌نویس آن را دارای نواقص و ضعف عنوان کردند. این ایراد البته یکی دو روز پیش، با فریادهای «یافتم، یافتم» یکی از خبرگزاری‌های منتقد دولت و مذاکرات مطرح شد و به زودی سرخط رسانه‌های هم‌راستا قرار گرفت. اما عجیب این جاست که رسانه‌ای با عنوان پرطمطراق ملی در شرایطی در صف سیاسی قرار گرفته است که موضوعات مطرح شده تاکنون چندین بار از سوی تیم مذاکره‌ کننده تبیین و پاسخ داده شده است. صداوسیما در این گزارش‌های خبری خود بند بازگشت تحریم‌ها را ضعف بزرگ پیش‌نویس قطعنامه و توافق هسته‌ای وین می‌داند.

این درحالی است که به گفته ی تحلیلگران، سیر بازگشت تحریم‌ها چندین لایه است و باید روندی دشوار را طی کند و تیم مذاکره کننده ایران نیز حداکثر تلاش خود را کرده‌اند تا غربی‌ها به راحتی نتوانند مجددا تحریم‌ها را اعمال کنند. علاوه بر این، ایران نیز در صورت اقدام‌های این چنینی، توان بازگشت به شرایط پیش از توافق را دارد. ظاهرا «بازگشت تحریم‌ها» به کلید واژه جدید و مشترک دلواپسان و صداوسیما برای تخریب دستاورد تیم هسته‌ای ایران تبدیل شده است.

ساعت خواب!

در حالی که طرح هسته‌ای مجلس شورای اسلامی، چند هفته پیش با رای قاطع نمایندگان به تصویب رسید و در آن زمان مورد استقبال بهارستان‌نشین‌ها قرار گرفت، این روزها موج دیگری در میان برخی نمایندگان به راه افتاده است که تصویب آن طرح را یک فریب مطرح می‌کنند و عامل آن را نیز علی لاریجانی می‌دانند. رئیس مجلس شورای اسلامی در روزهای گذشته مورد حمله برخی نمایندگان قرار گرفته است. این طیف به نقش شورای عالی امنیت ملی در طرح صیانت از دستاوردهای هسته‌ای انتقاد دارند، حال آن که حافظه تاریخی این جریان یاری نمی‌کند که در دولت قبل، صدای آقایان در نطق‌هایی در دفاع از لزوم حضور پررنگ شورای عالی امنیت ملی در مذاکرات در تاریخ ثبت شده است. ابراز نگرانی این عده در خصوص مصوبه مجلس در حفظ دستاوردهای هسته‌ای در حالی صورت می‌گیرد که این مصوبه به شکل قانون در آمده و به تصویب شورای نگهبان نیز رسیده است، اما این طیف که در زمره منتقدان رئیس مجلس نیز قرار دارند، فرصتی یافته‌اند تا وی را مورد آماج قرار دهند. واکنشی که بسیاری را به یاد حمله به علی لاریجانی در سخنرانی 22 بهمن قم در سال‌های گذشته می‌اندازد.

بهانه‌هایی برای گرفتن

به هر ترتیب به نظر می‌رسد در حالی که این روزها بهانه دندان‌گیری در اختیار دلواپسان نیست، این افراد قصد دارند به دلواپسی‌های خود ادامه دهند. این موضوع بیراه هم نیست چرا که بخش عمده‌ای از سرمایه سیاسی این گروه بر سر همین های و هوی‌ها و جنجال‌ها و فریادها سرمایه‌گذاری شده است و اگر قرار باشد جریان‌های دلواپس همچنان حیات سیاسی خود را ادامه دهند، چاره‌ای جز ادامه راه رفته ندارند. هیچ بعید نیست که قدم بعدی دلواپسی‌ها، روزگار پس از توافق را هدف قرار داده باشد و این افراد بدون توجه به عملکرد دولت در دو سال گذشته علی‌رغم تحریم‌ها، بدون توجه به سایر مسائل و مشکلات – که بخش عمده‌ای از آن‌ها یادگار دولت پیشین و محبوب دلواپسان است – ناگهان در ایران معجزه کنند و هر رشته‌ای در سال‌های اخیر پنبه شده بود، به یک باره مجددا رشته شود. این رویکرد با تبلیغ و القای این که دولت برای حل مشکلات حساب ویژه روی لغو تحریم‌ها باز کرده، آغاز شده است؛ فارغ از این که حتی از نگاه دولت نیز لغو تحریم تنها یک شرط لازم و نه کافی برای حل سایر مشکلات محسوب می‌شود. مسلما کار دولت پس از این آسان‌تر خواهد بود و بهتر است با ادامه نمایش عملکرد مناسب در کنار اطلاع‌رسانی خوب، راه بهانه‌گیری از دلواپسان گرفته شود.