انتشار خبر توافق ایران و قدرتهای جهانی بر سر برنامه صلحآمیز هستهای کشورمان، مذاکرات روز گذشته مجلس شورای اسلامی را تحت تأثیر خود قرار داد. جایی که رئیس و سایر نمایندگان مجلس محور اصلی سخنان خود را به موضوع این توافقنامه اختصاص داده بودند.
در همین ارتباط، علی لاریجانی در نطق پیش از دستور خود، گفت: لازم میدانم از زحمات مجدانه رئیسجمهور و وزیر امور خارجه و رئیس سازمان انرژی اتمی و اعضای تیم مذاکرهکننده قدردانی کنم که در این مدت نزدیک به دو سال مذاکره در مقابل 5+1 مذاکرات سختی را به پیش بردند که میتواند در نوع خود کمنظیر باشد.
وی افزود: در یک نگاه کلان اگر به تاریخ رفتار خشن و همراه با فشار شورای امنیت در ساماندهی تحریمها نسبت به کشورهای مختلف نظری افکنده شود این دریافت حاصل میشود که کشورهای تحت فشار تحریمها غالباً از بستر زمان با دقت و بهموقع استفاده نکردهاند لذا یا دچار وادادگی تأسفبار شدند یا حربه به دست حریفان زورگو دادند که در لباس دفاع از ساختار سازمان ملل دست به خشونت بزنند.
نقش رهبر انقلاب در تأسیس دانش هستهای
رئیس مجلس شورای اسلامی اضافه کرد: اما تجربه نظام جمهوری اسلامی نشانگر هوشمندی در دیپلماسی بود که توانست منطق خویش را در فناوری هستهای به کرسی بنشاند و حریفان را وادار به پذیرش متن اصلی دانش صلحآمیز هستهای بومی خود کند و این دستاورد گرانقدری در تاریخ اینگونه مناقشات خواهد بود.
لاریجانی اظهار داشت: این توفیق دیپلماتیک در چند رکن اصلی استوار است و اگر این دستاورد یک پیروزی است که هست از آن خداوند است که بار دیگر خداوند ملت ایران را پیروز ساخت، هدایتهای ارزشمند رهبر معظم انقلاب که با تشخیص بهموقع صحنه و ایجاد زمینه حلوفصل موضوع و ارشادات مستمر هم حرکت ایجابی دیپلماتیک کشور را حمایت و هدایت کرد و هم در بزنگاهها به طرف مقابل هشدار لازم را داد که از زیادهخواهی دست بردارد.
وی افزود: رهبری فرزانه انقلاب هم در تأسیس دانش هستهای صلحآمیز نقش یکه داشت و هم در ایجاد فضای استقامت و ایستادگی در زمان خود که لازم و ضروری بود و هم در حل و فصل موضوع در این مرحله که مسیر مذاکرات با تدبیر داهیانه ایشان سامان یافت، که نمونه دیگری از پیروی سخن گهربار امام راحل است که فرمود: پشتیبان ولایت فقیه باشید تا کشور آسیب نبیند و ما صمیمانه به خاطر رهنمودها و هدایتهای ارزشمند رهبر عزیز در بیش از دو دهه فعالیت هستهای کشور از ایشان سپاسگزاری میکنیم. رئیس مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: ایستادگی و بردباری ملت در طول بیش از یک دهه و تشویق مسئولان به حفظ دستاوردهای ملی کشور در زمینه دانش هستهای پشتوانه عظیمی بود که امروز در این توافق باید در مقابل این هوشمندی ملت سر تعظیم فرود آورد. تأثیر این قدرت ایستادگی ملت به حدی بود که یکی از مسئولان 5+1 پس از توافق اخیر اذعان داشت در مقابل ایران نمیتوانستیم ساختار تحریم را حفظ کنیم. لاریجانی اضافه کرد: باید قدر این صلابت ملت را که همراه با دعای خیر آنان بود دانست و قدرشناسی واقعی از این ظرفیت ملت به تلاش مجاهدانه در رفع مشکلات اقتصادی آنان است که باید اولویت نخست کار دولت و مجلس قرار گیرد و میدان جدید حرکت کشور را میدان مسابقه در توسعه برای تولید و کار و تلاش سازیم تا معضل بیکاری و تورم علاج شود.
تمام تحریمهای اقتصادی لغو میشود
وی افزود: تلاش مخلصانه دانشمندان هستهای کشور به ویژه شهدای بلند مقدار هستهای و صد البته نقش همه شهدای بزرگوار انقلاب که تلاش مجاهدانه آنان و روح منزه آن عزیزان انرژی قدرتمند در حقانیت و تحقق این دستاورد ملی بود و با خلوص نیت به ارواح مطهر آنان درود میفرستیم و از زحمات بیشائبه و ارزشمند آنان سپاسگزاری میکنیم. همچنین از تلاشهای همه دولتها و مسئولان هستهای گذشته کشور قدردانی میکنیم.
رئیس قوه مقننه اظهار داشت: در سطح کلی توافق همه این تلاشها منجر به نتیجهای شد که کشورهای قدرتمند هیچگاه حاضر به پذیرش آن نبودند و در قطعنامههای مختلف و اظهارات سیاسی آنان همیشه تعلیق تمامی بخشهای هستهای ایران ذکر میشد اما امروز مجبور شدند همگی نه تنها فناوری هستهای صلحآمیز ایران شامل غنیسازی، تحقیق و توسعه و آب سنگین را بپذیرند که همکاری در توسعه آن را نیز در توافق ذکر کردند. لاریجانی خاطرنشان کرد: گرچه برای مدتی محدودیتهایی در توافق آمده است اما در ازای آن همه تحریمهای اقتصادی را لغو میکنند و این معنا هم در مقدمه توافق و هم در بخش رفع تحریمها با دقت کافی آورده شده است که آمده این برجام موجب لغو جامع تمامی تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریمهای چندجانبه و ملی مرتبط با برنامه هستهای ایران و نیز شامل گامهایی برای ایجاد دسترسی در حوزه تجارت، فناوری، مالی و انرژی خواهد شد.
وی افزود: اینکه برخی از مسئولان کشورهای 5+1 پس از توافق ادعا کردند لغو تحریمها تدریجی است احتمالاً آرزوهای خود را بیان کردند چون متن توافق این امر را نشان نمیدهد یا مقصودشان تحریمهای بخش اشاعهای است که نزد نظام جمهوری اسلامی و مطابق مصوبه مجلس شورای اسلامی از ابتدا تمرکزی بر این امر نبود چراکه ما در کسب این دانش هستهای متکی به دیگران نبودیم و شاید شگرد اینگونه گردگویی برای مقابله با مشکلات درونی آنهاست.
رئیس مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: شعف و سرور دوستان ما در منطقه که در پیامهای خود پس از توافق ظهور داشت و خشم و غضب مسئولان رژیم صهیونیستی که اختیار از کف دادهاند نشانگر این معناست که این توافق توانست شروران منطقه را در انزوا قرار دهد همانگونه که میدان جدیدی برای همکاری کشورهای اسلامی و منطقه با جمهوری اسلامی باز کرد.
لاریجانی اضافه کرد: توصیه ما به همه همسایگان و کشورهای منطقه بهره جستن از این ظرفیت سازنده است که میتواند بستر ارزشمندی برای ایجاد امنیت پایدار متکی بر اراده ملتها در منطقه باشد و همین جا لازم میدانم از تلاشها و ابتکار عمل جناب سلطان قابوس تشکر کنم و ما هیچگاه نقشآفرینی مثبت و سازنده دوستان خود را در منطقه فراموش نمیکنیم. وی افزود: مقایسه مصوبه مجلس شورای اسلامی با آنچه در کنگره امریکا در موضوع توافق صورت گرفت به خوبی روحیه مسئولیتپذیری در سطح ملی و هوشمندی در بهره جستن از زمان در حل و فصل یک موضوع مهم را نشان میدهد که کنگره امریکا مصوبه خود را دستاویز مناقشات داخلی خود قرار داد اما مجلس شورای اسلامی با مصوبه خود چارچوب حرکت رو به جلو را مدون ساخت و لازم میدانم از همت ارزشمند و به موقع نمایندگان مجلس سپاسگزاری کنم.
رئیس مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: طبعاً این توافق چه متن اصلی آن و چه ضمائم آن از اجزا و ریزهکاریهای فنی و حقوقی برخوردار است که باید در این مرحله با دقت لازم مورد بررسی قرار گیرد، نمایندگان ملت در مسیر گام قبلی با همان نگاه ملی و مثبت و سازنده به این امر خواهند پرداخت و به زودی با حضور وزیر امور خارجه هم در جریان کلیت مذاکرات و هم متن اصلی قرار خواهیم گرفت.
لاریجانی خاطرنشان کرد: توصیه من به نمایندگان این است که ما در مرحله بررسی محتوای حقوقی و فنی توافق نظیر تدوین قانون اخیر با تأنی و کارشناسی در متن به پیش گام برداریم و نه اظهارات سیاسی دیگران که هر یک منشأ یا منشأهای خاص دارد و نه قطعات غیر پیوسته که گاهی در رسانهها منعکس میشود تا آنچه مصلحت ملت عزیز است محقق شود.
اعتراض به مجلس
همچنین الیاس نادران نماینده مردم تهران در مجلس نیز در نطق میاندستور خود درباره مذاکرات خاطرنشان کرد: امروز پس از سالها مذاکرات هستهای متنی تنظیم و برای کشورها فرستاده شده است و مجلس هم در این رابطه به برگزاری چند جلسه غیرعلنی و دریافت اخباری رسانهای از مسئولان اجرایی امضای چند بیانیه و تصویب قانونی اکتفا کرده است. وی افزود: رهبری معظم انقلاب به استناد اصول متعدد قانون اساسی از جمله اصول 4، 57، 110، 112 و 176 آنچه را مصلحت بداند از مجاری قانونی خود ابلاغ میکند و همواره رهنمودها و حتی ارشادات ایشان توسط مجلس متاع بوده است.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: مجلس بماهو مجلس در جریان جزئیات توافق در موقع خود بیش از عامه مردم قرار نداشته است و اینکه چگونه در این فرصت کوتاه امکان خواهد داشت یک متن حقوقی بینالمللی جامع را بررسی و در مورد آن اظهار نظر کند نمیدانم. سابقه برخورد رئیس مجلس نشان میدهد که احتمالاً این بار نیز مجلس دور خواهد خورد. نادران خاطرنشان کرد: گرفتن اختیارات اساسی مجلس و تضعیف جایگاه آن به نفع هیچکس نخواهد بود. کدامیک از وظایف سهگانه شورای عالی امنیت ملی در اصل 176 به این شورا اجازه میدهد اختیارات مجلس را محدود کند؟
وی افزود: مطابق اصول 77 و 125 همه موافقتنامههای بینالمللی چه موقت، چه دائمی، چه داوطلبانه و چه الزامی باید به تصویب مجلس برسد و الزام و اجرای آن تنها پس از تصویب مجلس ممکن است. آنچه در ژنو، لوزان و امروز در وین مورد توافق قرار گرفته است و بعضا عملیاتی شده کی از مجلس شورای اسلامی مصوبه داشته است. عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس اظهار داشت: آقای رئیس در زمان تصویب قانون هستهای در موارد زیاد مواد متعدد قانون آئیننامه داخلی مجلس را نقض کرده است و در پاسخ به تذکراتی که داده شد گفت این سیبزمینی فروشی که نیست. آقای رئیس هیچ جای آئیننامه رعایت اصول آن را موکول به سطح اهمیت تصویب ندانسته است. دستکاری در متن مصوبه کمیسیون تغییرات غیرقانونی مکرر آن، عدم چاپ پیشنهادهای نمایندگان و اجازه ندادن به مخالفان دولت در اظهار نظر نسبت به مصوبه مجلس چه وجاهت قانونی دارد؟ نادران خاطرنشان کرد: با این اقدامات مجلس در رأس کدام امور است؟ طرف امریکایی مصوبه کنگره را چماق میکند بر سر طرفهای ایرانی و اینجا از این حداقل ظرفیتهای قانونی هم استفاده نمیشود.
وی خطاب به رئیسجمهور گفت: تهدید منتقدان به مصلحت شما نیست. یک مجلس قوی و منتقد به نفع خود شماست. ناامید کردن مردم همان قدر مذموم است که امید واهی دادن.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: معطل کردن اقتصاد کشور، فشل بودن دستگاههای اجرایی به خصوص در حوزههای تولیدی و اقتصادی و ارجاع همه امور به حل و فصل مسئله هستهای و تحریمها از منکراتی است که توسعه بیکاری یکی از عوارض آن است. آقای رئیسجمهور در دو سال دولت شما بیش از یک میلیون نفر به صورت خالص به بیکاران کشور اضافه شده است و مسئولیت آن بیش از تحریم بر سوء مدیریت حوزههای اجرایی است. اینکه مذاکرات هستهای و اقدامات بعدی آن به چه سرانجامی خواهد رسید دخلی به راهبرد اقتصادی دولت ندارد. اتفاقاً پس از برداشتن تحریمهای مالی تأکید بر تقویت بنیانهای تولیدی داخلی و مؤلفههای اقتصاد مقاومتی و پرهیز از هدایت منابع به سمت کالاهای مصرفی وارداتی ضرورت مضاعف پیدا میکند.
ذوقزدگی در مرحله جمعبندی مذاکرات هستهای عاقلانه نیست
محسن صرامی نماینده مردم خمینیشهر در مجلس شورای اسلامی هم در تذکر شفاهی خود در صحن علنی مجلس، با اشاره به جمعبندی مذاکرات هستهای میان جمهوری اسلامی ایران و 5+1 در روز گذشته گفت: ذوق زدگی در مرحله فعلی عاقلانه نیست. وی در ادامه خاطرنشان کرد: اگر دولتمردان امریکا از شعار «مرگ بر امریکا» ملت ایران ناراحتند بدانند که این شعار پاسخی به جنایات این کشور در فلسطین، سوریه، یمن و... است.
توافق وین ایدهآل نیست اما قابل قبول است
همچنین، منصور حقیقتپور عضو کمیسیون امنیت ملی نیز اظهار کرد: با تأکیدات مقام معظم رهبری در حفظ خطوط قرمز دستاوردهای نظام اسلامی در سالهای اخیر و ایستادگی ملت ایران، توافق هستهای وین به شکل قابل قبولی انجام شد تا حدود زیادی از منافع این مرز و بوم در همه عرصهها حفظ و تأمین شود. وی برداشته شدن تحریمهای اقتصادی را در کنار فعالیت سانتریفیوژها و حضور مؤثر ایران در عرصه تحقیقات هستهای در سطوح بالاتر از نتایج مثبت این مرحله از مذاکرات و توافق اعلام کرد و افزود: با توجه به شرایط سختی که ما در مذاکرات شاهد آن بودیم ما با 5+1 به یک توافق قابل قبول دست پیدا کردیم هر چند که ایدهآل به نظر نمیرسد.
نماینده مردم اردبیل، نیر، نمین و سرعین در مجلس شورای اسلامی با یادآوری اینکه با راهبریهای خردمندانه و هوشمندانه مقام معظم رهبری توافق هستهای در جمعبندی نهایی با یک شرایط مطلوبی به انجام رسید، عنوان کرد: این مذاکرات اعتمادسازی ایران بود هر چند این روند اعتمادسازی از سالهای قبل آغاز شده بود اما تیم مذاکرهکننده ما در این 22 ماه به گونهای حرکت کرد تا در مطلوبترین شرایط توافق به انجام برسد.
وی به صراحت لهجه مسئولان امریکایی بعد از انجام این مذاکرات اشاره کرد و ادامه داد: آنها به صراحت اعلام کردند که تحریمها بر جمهوری اسلامی ایران تأثیری نداشته بلکه آنها را مقاوم و ایستاده در برابر بسیاری از تهدیدها و تحریمها کرده و این ملت از راهی که رفته هیچ وقت برنمیگردد. وی با قدردانی از تلاش تیم مذاکرهکننده که با زیرکی تمام سعی کرد تا منطقی و عقلانی در این مذاکرات از حق و حقوق ملت ایران دفاع کند، افزود: ما در بهترین شرایط میتوانیم از این ظرفیت در سایر عرصهها نیز در رسیدن به نقطه اوج عزت و عظمت این مرز و بوم استفاده کنیم.
توافق هستهای حاصل مقاومت ملت ایران است
محمدرضا محسنیثانی نیز با اشاره به بررسی متن توافقنامه در مدت 20 روز توسط مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: آنچه در متنهای این توافق وجود دارد و روی آن توافق اولیهای صورت گرفت که توسط ظریف و موگرینی اعلام شد، اگر بر مبنای تعریف و اعلام تیم مذاکرهکننده هستهای و رئیسجمهور باشد، این توافق توفیقی مهم در راستای ایستادگی ملت ایران بود که بسیار ارزشمند است و باید با قاطعیت تمام آن را به رهبر معظم انقلاب و ملت ایران تبریک گفت.
وی با بیان اینکه در متن اعلام شده از سوی تیم مذاکرهکننده و رئیسجمهور همه خطوط قرمز ایران رعایت شده است، تصریح کرد: در این زمینه یک نگاه تهاجمی از سوی کشورهای غربی نسبت به خطوط قرمز ایران مطرح بود که با ارشادهای رهبر معظم انقلاب و ایستادگی تیم مذاکرهکننده هستهای، گفتمان و منطق جمهوری اسلامی ایران بر همه گفتمانهای طرفهای درگیر برتری و این پیروزی را به دست آورد. رئیس کمیته امنیت ملی مجلس با تأکید بر اینکه هنوز ما در زمینه متن توافقنامه به نتیجه قطعی نرسیدهایم، خاطرنشان کرد: ابعاد متن توافقنامه بر اساس توضیحات رئیسجمهور و قرائت تیم مذاکرهکننده مورد بررسی قرار میگیرد.
محسنی ثانی با اشاره به برداشتهای متفاوت رئیسجمهور امریکا از متن توافقنامه عنوان کرد: البته اوباما تعریف و برداشت متفاوتی از متن توافقنامه داشته و صحبتهایی را در این زمینه بیان کرده که شبیه سیاستبازیهایی بود که امریکاییها در مورد توافق لوزان داشتند. وی با اشاره به برداشتهای متفاوت امریکاییها از متن توافقنامه لوزان یادآور شد: اوباما با سخنرانی خود نشان داد امریکاییها مانند لوزان عمل میکنند و البته اگر این برداشت متفاوت بر مبنای مصرف داخلی و راضی کردن رژیم صهیونیستی باشد قابل اعتنا و اهمیت نیست. محسنیثانی با اشاره به بحثهای مطرح شده در زمینه ادعای غربیها برای بازدید از اماکن نظامی جمهوری اسلامی ایران گفت: بر اساس اعلام مسئولان نظام و آنچه از ابتدا مطرح شده اجازه بازرسی از هیچیک از اماکن نظامی ایران به کشوری داده نمیشود که البته در مورد پارچین به نظر میآید که انعطافی نشان داده شده که به صورت مدیریت شده و با رعایت خطوط قرمز از این سایت بازرسی صورت گیرد که این انعطاف از نظر ما قابل تأمل است و باید مورد بررسی قرار گیرد.