روحانی به روایت هاشمی

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام  در مورد دستاوردهای دولت گفت: روحانی نیامده که شعاری کار کند؛ ایشان اهل تعامل جهانی است و راه صحیح را هم با حفظ اصول خودمان در تعامل می‌بیند و این هیچ منافاتی با آرمان‌های انقلاب ندارد و مردم از سیاست‌هایشان حمایت می‌کنند.‌هاشمی به سال‌هایی بازگشت که حرکت به سوی فناوری هسته‌ای در سکوت و آرامش آغاز شد، از تبلیغات زودهنگام هسته‌ای انتقاد کرد و آن را زمینه‌ساز اتهام‌زنی‌های خارجی دانست و سخنرانی‌های هیجان‌زده در دولت قبل را سبب افتادن راه گشایش گره به دندان عنوان کرد.

برای او حل دیپلماتیک مسأله هسته‌ای ایران خاطرات سال‌های پس از جنگ و حل‌وفصل چالش ایران و عربستان را تداعی می‌کرد. گفت‌وگوی ما با چهره غایب انتخابات ریاست‌جمهوری 92 که حتی با وجود حذف نامزدی‌اش نقش آفرین شد، به ریشه‌های «گفتمان اعتدال» رسید و بعد موانعی که در مسیر اعتدال وجود دارد. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفت‌وگو با ایران همچنین در عین حمایت از دولت برخی نقدها را مطرح کرد و در جایی از سخنانش در اشاره به سکوت رئیس‌جمهوری در قبال برخی کارشکنی‌ها گفت: الان آقای روحانی یک مقدار ملاحظه می‌کند و حرف‌های تند نمی‌زند.

اما اگر حوصله‌اش را سر ببرند، می‌گوید. وی درباره پرونده هسته‌ای ابراز کرد: من فکر می‌کنم آنها احساس کردند که می‌توانند براساس شایعات و به بهانه‌های هسته‌ای و حقوق بشر، ایران را زمینگیر کنند. یعنی فکر می‌کردند کاری را که در تمام سال‌های پس از پیروزی انقلاب نکرده بودند، در شرایط جدید می‌توانند انجام دهند. درخصوص پرونده هسته‌ای، ما از گذشته هم اختلافاتی داشتیم. گاهی منافقین گزارش‌های دروغ می‌دادند و آنها هم حساس می‌شدند. در این مواقع یکی از مسئولان ایران، مخصوصا آقای امراللهی می‌رفت و جواب می‌داد. پایه‌های کار در دولت من قوی و کارها برای استفاده صلح آمیز آماده شده بود و آژانس هم به عنوان نهاد بین‌المللی در جریان بود. در دولت اصلاحات متأسفانه بعضی‌ها می‌خواستند کار تبلیغاتی کنند که همین باعث حساسیت غربی‌ها شد. در دولت بعدی هم که حرف‌ها و عمل‌ها ناسازگار بود، آنها حساس شدند و پرونده هسته‌ای ایران کاملا سیاسی شد.

وی در مورد عملکرد تیم هسته‌ای دولت روحانی اظهار کرد: نگاه من به عملکرد آنان که زحمات زیادی کشیده‌اند و دارند می‌کشند، همچون نگاه اکثریت مردم است. آنها در درجه اول سایه شوم تهدید و تحریم را کنار زدند و 6 قدرت جهانی را مجبور به نشستن در جلسات طولانی مذاکره کردند. قانع کردن بزرگان دیپلماتیک 6 کشور دنیا که قبلا به خاطر بعضی از شعارها تحریک شده بودند، هنر دیپلماسی می‌خواهد. تأثیر توافق هسته‌ای در روابط ایران با کشورها موضوع دیگری بود که‌هاشمی گفت: تجربه تغییر نگاه دیگران نسبت به ایران و حتی تغییر سیاست‌هایشان را پس از هشت سال دفاع مقدس داریم که آن موقع کشورهای عربی علاوه بر تایید کارهای صدام، عملا حمایت می‌کردند. پس از جنگ، سیاست تنش‌زدایی را اعلام و عمل کردیم. به کشورهای عربی گفتیم که می‌توانید گذشته خود را جبران کنید.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در واکنش به اینکه  آن زمان پیش‌بینی می‌کردید که این موضع‌گیری‌های تند داخلی ممکن است مورد سوءاستفاده قرار بگیرد؟ آیا مراجع بالاتر مثل مجمع تشخیص و امثال اینها صحبت خاصی، توصیه یا مشاوره خاصی برای بازنگری در لحن و نگاه خود؛ به احمدی‌نژاد می‌دادند تا پیامدهای ناگوار سوءاستفاده‌های جهانی از مواضع وی مهار شود، گفت: گاهی بعضی از اعضا درباره بعضی از مسائل حرف می‌زدند. البته این دیگر روشن است که همیشه از حرف‌های تند بی‌حسابی که زده می‌شود، ضرر می‌کنیم. هنوز هم همین است. نباید فضای روانی جامعه را به هم بزنیم و باید با منطق حرف بزنیم. حرفی که با منطق باشد، شکست ندارد. هیاهو کردن و شعار دادن و گفتن حرف‌هایی که همه می‌دانند و نمی توان به آن عمل کرد، جز ضرر چیزی در آن نیست.

روحانی اهل تعامل است

وی کارنامه دولت یازدهم را مثبت ارزیابی کرد و  در پاسخ به اینکه گذر دولت آقای روحانی از بحران‌هایی که با آن مواجه است، روندی میان مدت خواهد بود یا بلندمدت؟ پاسخ داد: البته آنچه آقای روحانی می‌خواهد انجام دهد، یک کار درازمدت است. آقای روحانی نیامده که شعاری کار کند. ایشان عقایدی دارد و از روزی که من ایشان را شناختم، از مجلس و تا الان همین گونه است. در جنگ هم این گونه بود و بعد از جنگ هم این گونه بود و همان گونه فکر می‌کند. ایشان اهل تعامل جهانی است و راه صحیح را هم با حفظ اصول خودمان در تعامل می‌بیند و این هیچ منافاتی با آرمان‌های انقلاب هم ندارد. من فکر می‌کنم ایشان باید در حرکتی که آغاز کرده، پایداری کند. البته ایشان تنها نیست. مردم از سیاست‌هایشان حمایت می‌کنند.

هاشمی در بیان فرجام چالش‌های کنونی ایران و عربستان گفت: همان وضع سابق تکرار می‌شود. یعنی باید عاقلانه رفتار کنیم. اگر الان آنها شروع کنند و بخواهند مسائل را حل کنند، ما نباید گذشته را به رخ آنها بکشیم. در سال‌های پس از جنگ یک رفتار من، مسأله عربستان و همه عرب‌ها را حل کرد. وی در واکنش به اینکه  با توجه به روابط دیرپای شما با مقامات عربستان، در این مقطع می‌توانید در تنش‌زدایی تهران- ریاض مؤثر باشید؟ گفت: الان به‌گونه‌ای شده که اگر من بگویم، اینها قبول نمی کنند. وقتی از او سوال شد  اگر فرض را بر این بگذاریم که بناست تنش‌زدایی شود... اظهار کرد: من اول نمی‌گویم. بعد که آنها گفتند، من تایید می‌کنم.

ما در عراق هستیم و این طبیعی است

هاشمی درباره علت دگرگونی یا حداقل، تغییر تاکتیک کاخ سفید درباره ایران اظهار کرد: عملا فهمیدند که در منطقه بدون همکاری ایران کاری پیش نمی رود. هر کاری در سوریه کردند، به جایی نرسیدند؛ در عراق هم همین‌طور. آمریکا همه ناتو را به افغانستان آورد و افغانستان را اشغال کرد. در عراق خیلی هزینه کرد ولی هیچ چیز پیش نرفت. امنیت درستی به‌وجود نیامد. مردم ناراضی بودند و آمریکا به سمت انفجار می‌رفت. لذا از عراق بیرون رفت. الان می‌بیند آن هزینه‌ها هیچ نتیجه‌ای نداشت و نفوذ طبیعی که ایران در عراق دارد، در حال احیاست. ما لازم نداریم که در عراق کاری انجام بدهیم که نفوذ پیدا کنیم. ما در عراق هستیم و این طبیعی است. وی درمورد شکاف عمیق میان دموکرات‌ها و جمهوریخواهان بر سر توافق هسته‌ای توضیح داد: الان یک بحث انتخاباتی است. اسرائیل یکی از قدرت‌های داخل آمریکاست که با پول، تبلیغات، ماهواره و همه چیز در انتخابات مؤثر است. اگر تشخیص بدهند که ایران کار خودش را می‌کند و حق خودش را می‌خواهد، هر کس بیاید قابل عمل است. وی درباره  آفت‌ها و تهدیدهای احتمالی که می‌تواند این توافق را در معرض خطر قرار دهد گفت: فکر نمی‌کنم که الان همه دست‌شان را روی هم بگذارند و بگویند تمام شد.

مخالفان توافق در هر دو طرف تلاش می‌کنند. در داخل ایران اگر بتوانند کارشکنی می‌کنند و در آنجا هم همین‌طور است. این اتفاقات می‌افتد. ما باید کارمان را با قدرت گذشته و مثل همین مدت ادامه بدهیم. البته این مخالفت‌ها کار را سخت می‌کند. ولی باید کار را ادامه بدهیم، راه خودمان را برویم و هرچه که مصلحت کشور و انقلاب است، انجام بدهیم. وی درمورد مخالفان تندروی داخلی گفت:  برای من خیلی روشن است که مسأله آنها، مسأله جناحی است و انقلاب و اسلام نیست. اینکه قدرت دست چه کسی باشد یا چه کسی در مجلس بیشتر باشد و چه کسی بیشتر پول دستش باشد. مسأله این حرف‌هاست. من فکر می‌کنم اولا خیلی از کسانی که این گونه هستند، هیچ رابطه‌ای با انقلاب نداشتند و اینها روزی انقلاب را مسخره می‌کردند و الان آمدند در جای حساس انقلاب نشستند. مسأله انقلاب نیست. مسأله قدرت است.

به نظرم خیلی‌ها این گونه هستند، نه همه آنها، و در این مسأله نان را به نرخ روز خواهند خورد. البته الان دیگر اقلیت هستند. وی این مخالفان را اقلیت نیزه‌دار خواند و  درباره کاسبان تحریم که روحانی به آن اشاره کرد توضیح داد: «همین‌طور است، هر کسی با ادبیات خودش می‌گوید. حالا آقای روحانی یک مقدار ملاحظه می‌کند و حرف‌های تند نمی‌زند. می‌گوید. اما بعضی وقت‌ها نمی‌گوید. حوصله‌اش را سر ببرند، می‌گوید.‌ هاشمی درمورد  منابع فکری و مالی تندروها و ارتزاق‌شان گفت: منابع‌شان در همه منابع ملی هست و هر چه هست، دست آنهاست. ‌هاشمی درمورد احتمال تکرار مشابه دولت قبل - نه شخص آقای احمدی‌نژاد- گفت: این طبیعت سیاست است. کسانی را که مردم نپسندند و انتخابات هم در کار باشد، دوره شان کوتاه است. حتی اگر با ابزاری جلوی شکل‌گیری دولت اعتدالی را بگیرند، مردم با مراجعه به ذات خویش و با استفاده از ابزاری که دارند، تفکرات اعتدالی را برمی‌گزینند.

همین دوره هم بعد از اینکه مرا کنار گذاشتند، نتوانستند دکتر روحانی را کنار بگذارند. البته مطمئن بودند که رأی نمی‌آورد. براساس نظرسنجی‌های خودشان گفتند او هشتم است و تا بخواهد بالا بیاید، فرصتی نیست و فعلا رأی ندارد. باور نمی‌کردند مردم ظرف دو، سه روز چنین اقبالی به ایشان نشان بدهند. این کار به خاطر ذات اعتدالی مردم اتفاق افتاد. او احتمال تکرار دولتی مشابه آقای احمدی‌نژاد را رد نکرد و اظهار کرد: اگر آقای روحانی و دولتش بد عمل کنند، دوباره همان جریان‌ها پیروز می‌شوند. افکار عمومی علاوه بر اعتدالگرایی، از افراط و تفریط گریزان است. بالاخره یک عده از مردم فراموش می‌کنند و جوان‌هایی که در جریان مسائل سیاسی نبوده‌اند، می‌آیند و رأی می‌دهند و یک مقدار هم از ابزار قدرت کمک گرفته می‌شود. یعنی اتفاقی که در سال 84 افتاد. وی برای عدم تکرار این موضوع تصریح کرد: ما می‌گوییم که مؤمن از یک سوراخ دو بار گزیده نمی‌شود. باید اعتدال مان را حفظ کنیم. وی درباره عملکرد دولت روحانی گفت: نقطه قوت آقای روحانی عمدتا این است که سر حرف‌هایش مانده است.

بعضی‌ها را نتوانسته عمل کند و من هم می‌دانم که چرا نتوانسته است و اگر می‌توانست، عمل می‌کرد. ممکن است انتقاد کنند و بگویند انسان چرا چیزی را که نمی تواند انجام دهد، بیان کند. معلوم بود که از اول اوضاع چگونه است و چرا آمد؟ در صورتی که این گونه نبود که معلوم باشد و ایشان به همان ادلّه امید داشت که آمد، البته کم کم دارد درست می‌شود. یکی همین هسته‌ای بود که سخت ترین کارش بود که به نتیجه رسید. اینها اصلا قبول نداشتند که می‌شود. البته الان هم می‌خواهند که نشود. برای اینکه بگویند ما راست می‌گفتیم. ولی می‌شود و شده است. تورم را پایین آورد.

البته مشکل هم بود، چون باید پول کمتر بریزند و پول را کمتر ریختند. بعضی جاها مجبور شدند که تعطیل کنند. در مجموع کارهای اقتصادی ایشان قابل قبول است. ‌هاشمی درمورد نقاط ضعف دولت گفت: اشکالاتی در بعضی انتصابات دیده می‌شود. ایشان باید توجه بیشتری به عقبه خودش کند. وقتی که به شهرستان‌ها می‌رود، آنهایی که در آنجا جو را به نفع او شکستند، آنها باید اطرافش بیایند و باید آنها را داشته باشد. خیلی وقت‌ها هنوز قدیمی‌ها دارند زور می‌گویند و به آنها می‌خندند.

این درست نیست و ایشان باید یک مقدار بیشتر توجه کنند. ‌هاشمی در پیش‌بینی از انتخابات اسفند ابراز کرد: در حال حاضر پیش‌بینی انتخابات اسفند آسان نیست. اگر زور نگویند، انتخابات خوب می‌شود و الان اکثریت آرای آقای روحانی و راه ایشان را تایید می‌کنند. وی با تایید حضورش در انتخابات گفت: اصلا همه زندگی من همین است. در انتخابات مجلس نمی‌توانم حضور داشته باشم ولی در خبرگان می‌توانم و حضور خواهم داشت.