بورژوازی یهود

از اواخر قرن 16 میلادی (ربع آخر قرن دهم شمسی) یهودیان سفاردی از اسپانیا و پرتغال طرد شدند و در کشورهای عثمانی، هلند و فرانسه سکونت گزیدند. آنان به دلیل مهارت در بانکداری و با بهره مندی از روابط حسنه و تنگاتنگی که با سفاردی های عثمانی داشتند، به آسانی به عرصه تجارت جهانی وارد شدند و بدین سان نخستین گام را در شکل دهی بورژوازی یهود برداشتند. در قرن 18 نیز با ارتقای وضع اجتماعی و موقعیت سیاسی و اقتصادی اروپا، موقعیت یهودیان به ویژه در عرصه اقتصادی بهبود یافت و این امر منجر به تلاش بیشتر بخشی از یهودیان برای رهایی از نظام گتو و ادغام در جوامع غربی و روی آوردن به مشاغل مولد و در نتیجه گسترش و تثبیت قشر بورژوازی یهود گردید. بورژوازی یا سرمایه داری یهود به صورت هایی گوناگون در پدید آمدن صهیونیسم موثر بوده است که مهمترین آنها عبارتند از:

1- بورژوازی یهود، همگام و همراه با سرمایه داری غرب همه جهان را بازار مصرف خود می پندارد. هر چند امپراتوری عثمانی از ضعف اقتصادی رنج می برد، امکان استثمار بازار داخلی آن ممکن نبود. این امکان با مهاجرت بیشتر یهودیان به جایی که از نیروی کار ارزان عرب بهره مند بود، فراهم می آمد. افزون براین چنین اقدامی یهودیان غیر فعال اقتصادی و بی علاقه به سرمایه گذاری را به عنصر فعال اقتصادی در امپراتوری عثمانی تبدیل می کرد و یهودیان باقی مانده در غرب را نیز به سوی فعالیت های اقتصادی و سود آور سوق می داد.

2- سرمایه داری یهود، برای جلوگیری از افزایش تقاضای مالی یهودیان فقیر و کاهش ثروت خویش، خواهان طرد آنان بودند. حتی این گروه،اداره دولت یهودی در اسرائیل را در دست گرفتند. بنابراین بورژوازی یهود هم در راندن یهودیان از اروپا و هم در اداره کردن آنان در فلسطین اشغالی نقش اساسی داشته اند.

3- بورژوازی یهود در آغاز خواهان مهاجرت یهودیان به فلسطین نبوده بلکه به اعتراف «حیم وایزمن» پروژه اوگاندا به گونه ای شدید مورد علاقه بازرگانانی بود که معتقد بودند هیچ اهمیتی ندارد که میهن جدید یهودیان در همان سرزمین آباء و اجدادی باشد یا نباشد. حتی در مرحله بعد نیز بورژوازی یهود در پی مهاجرت همه یهودیان به فلسطین نبود، بلکه خواهان آن بود که شمار یهودیان باید به اندازه ای کاهش یابد که به شرایط اقتصادی آنها لطمه ای وارد نسازد. «ناهوم ساکالو» از دانشمندان صهیونیست در این باره اعتراف می کند که صهیونیسم نه به عنوان یک نهضت بلکه به عنوان یک اقدام مالی و سرمایه داری ظهور کرده است. صهیونیسم به این معنی زمانی در صحنه بین المللی ظاهر شد که سرمایه داری غرب (کاپیتالیسم) در حال گذار به مرحله امپریالیسم بود. در این دوره همه قدرتهای بزرگ برای تامین منابع استعماری فعالانه در پی یافتن جای پای استوار در خاورمیانه بودند و این امر به دلیل ارتباط صهیونیسم با محافل رهبری قدرتها به نقش به زمینه سازی امپریالیسم جهانی که در برهه ای انگلیس و در برهه ای آمریکا آن را ایفا می کرد، برای بوجود آمدن رژیم صهیونیستی در سرزمین های اشغالی منجر شد.