پس‌پرده‌هایی از بازی جدید 1+5 با ایران

بصیرت: سولانا در جریان سفر به ایران در حال اجرای پروژه‌ای پیش پاافتاده است؛ پروژه ای که قبل از دولت ایران، مردم و افکار عمومی آن را هدف گرفته است.

گروه سیاسی خبرگزاری بصیرت:خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا که اکنون گروه 1+5 را نمایندگی می کند به همراه مدیران سیاسی 5 کشور از 6 کشور عضو این گروه –به استثنای امریکا- ساعت 11 جمعه شب وارد تهران شد. هدف واقعی سفر سولانا به تهران فراتر از آن چیزی است که در ظاهر نمایان است. «ظاهرا» سولانا حامل بسته ای است که شکل «بهبود یافته» پیشنهادهای پیشین اروپایی ها به ایران در سال های 2005(اوت) و 2006 (ژوئن) را، این بار از طرف کل گروه 1+5، مجددا به تهران عرضه می کند. اما در واقع دیپلمات اروپایی مامور به اجرای یک پروژه پیش پاافتاده در ایران است، پروژه ای که قبل از دولت ایران مردم و افکار عمومی آن را هدف گرفته است.

اصل قضیه بسیار ساده است. مشکلات اقتصادی که مردم ایران اکنون گرفتار آن هستند غربی ها را به طمع انداخته که شاید پروژه کهنه چماق و هویج که تا امروز بارها آزموده شده و هر بار به بن بست خورده این دفعه مجالی برای موفقیت داشته باشد. تحلیل غربی ها اکنون این است که فشارهای اقتصادی مردم ایران را انعطاف پذیرتر کرده است. با این تحلیل سولانا مامور است به افکار عمومی مردم ایران این پیام –البته سراسر دروغ- را برساند که «بسته ای بسیار غنی و پر محتوا همراه خود به ایران آورده که می تواند حلال همه یا بخش مهمی از مشکلات اقتصادی مردم ایران باشد یا لااقل آنها را به نحو قابل توجهی کاهش دهد. در ازای آن هم چیز زیادی نمی خواهد (توجه کنید که غربی ها در بسته جدید خود ایده تعلیق در حین مذاکرات را جایگزین ایده تعلیق به عنوان پیش شرط کرده اند می خواهند آن را به عنوان یک امتیاز به ایران بفروشند.) حالا انتخاب با مردم و دولت ایران است. اگر بسته را بپذیرند به خودشان کمک کرده اند و اگر نپذیرند ضمن آنکه فرصت بزرگی را از دست داده اند، اوضاع بسیار بدتر هم خواهد شد».

این خلاصه پیامی است که سولانا در تهران سعی خواهد کرد به مردم ایران برساند. تلاش برای رساندن این پیام مهم ترین کار سولانا درتهران است و درست به همین دلیل او قبل از اینکه تکلیف دیدارهایش با مقام های ایرانی روشن شده باشد اصرار داشت با یک شبکه تلویزیونی ایرانی یک مونولوگ زنده داشته باشد که طبعا مورد قبول قرار نگرفت و البته او هم به پیشنهاد مناظره تلویزیونی با نخبگان ایرانی روی خوش نشان نداد. در عوض دانشجویان ایرانی با دعوت از آقای دیپلمات برای حضور در دانشگاه علم و صنعت این فرصت را به او دادند که در فضای آزادانه اگر توانست از دیدگاه های خود دفاع کند و به سوال های آنها پاسخ بدهد. دانشجویان دعوت کننده برای اینکه حداکثر کمک را به سولانا کرده باشند، حتی متن کامل سوال های خود را هم منتشر کردند تا او بتواند «با آمادگی قبلی» در دانشگاه حاضر شود ولی سولانا که علاقه ای به بحث و گفت وگو ندارد و سخنرانی یک طرفه را بیشتر می پسندد، تا الان این دعوت را هم بی جواب گذاشته است.

در هر حال و با وجود اینکه روشن است سولانا تن به هیچ مواجهه صریحی با نخبگان ایرانی نخواهد داد این نکته نیز جای تردید ندارد که عملیات روانی روی مردم ایران مهم ترین هدف سولانا به ایران است و او همه سعی خود را برای انجام بهتر این کار انجام داده و خواهد داد.

پیش از سفر، دیپلمات های اروپایی خود بر وجود چنین طراحی برای سفر سولانا به تهران صریحا اذعان کرده بودند: «یک دیپلمات اروپایی گفت این سفر، در صورت انجام، می تواند به عنوان فرصتی برای "رساندن پیام ما به افکار ‏عمومی ایران" مورد استفاده قرار گیرد. گروه بیشتر مایل است به تلوزیون و نخبگان ایران دسترسی پیدا کند. ‏این مقام گفت پایه گفتگوی ما با آنها این است که آنها می باید فعلاً برنامه هسته ای خود را متوقف کنند... ما ‏تا کنون نتوانسته ایم بر این مانع غلبه کنیم» (یو اس نیوز، شنبه 25 خرداد 1387). ‏

در گام بعدی، غربی ها برای اینکه نشان دهند آنچه با خود می آورند واقعا باارزش است تلاش کردند شیوه ارائه بسته کاملا پر سر و صدا و با شکوه باشد. به خیال آنها مردم ایران و مردم دنیا با خود خواهند گفت وقتی سولانا و معاونان وزرای 5 کشور از اعضای گروه 1+5 به خود زحمت داده و راهی تهران شده اند لابد چیز مهمی همراه دارند. ضمنا طی هفته اخیر هم خبرهایی منتشر شده است با این مضمون که روی این بسته زحمت فراوان کشیده شده و توافق درباره آن بسیار سخت بود و ... هدف از همه این خبرسازی ها هم این بوده است که بسته 1+5 بزرگتر و غنی تر از آنچه واقعا هست دیده شود تا مخالفت با آن برای ایران دشوار باشد.

اما مهمم تر از همه اینها این است که غربی ها بسته جدید هویج های خود را آماده می کردند در تدارک چماق های بزرگتر هم بودند تا همزمان با هویج ها ، چما ق های جدید خود را هم روی میز ایران بگذارند و شرایطی پدید بیاورند که ایران در حالی که تحت فشار است مجبور به تصمیم گیری درباره پذیرش یا عدم پذیرش بسته آنها شود. استفن هادلی مشاور امنیت ملی بوش این موضوع را به صریح ترین شکل ممکن بیان کرده است: « من فکر می کنم واقعاً همگی در ‏یک شرایط هستیم. ما این پیشنهاد را خواهیم کرد و اگر رژیم ایران مردم این کشور از این مزایا محروم ‏سازد، به افزایش فشارها دست خواهیم زد» (نیویورک تایمز، 25 خرداد 1387).‏ آنچه هادلی از آن به عنوان افزایش فشارها یاد کرده شامل موارد مشخصی است. بوش چند روز قبل از سفر بوش در اولین ایستگاه تور اروپایی خود اروپایی ها را متقاعد کرد در صورتی که ایران بسته پیشنهادی غرب را نپذیرد با تحریم بانک ملی در اتحادیه اروپا موافقت کنند. علاوه بر این غربی ها به منظور افزایش فشار بر ایران تلاش فراوانی برای صدور قطعنامه در شورای حکام ماه ژوئن به عمل آوردند، انتشار اخباری درباره تنظیم پیش نویس قطعنامه جدید شورای امنیت علیه ایران، جوسازی توسط صهیونیست ها درباره حمله به ایران و حتی تحریک گروهک هایی مانند تروریست های ریگی در سیستان و بلوچستان را هم در راستای همان پروژه چماق سازی می توان ارزیابی کرد. با وجود همه تلاش ها می توان دید که غربی ها همچنان که در زمینه دست و پا کردن هویج های بهتر عمیقا بی استعدادند –واساسا هنوز نفهمیده اند که ایران چندان علاقه ای به هویج از هر نوع آن، ندارد!- چماق سازان خوبی هم نیستند و با اقدامات کودکانهای از این دست نخواهند توانست ایران را که روز به روز احساس می کند در موقعیت بهتری نسبت به حریف قرار دارد وادار به توافق درباره بسته ای بکنند که حتی اصول اولیه احترام متقابل در آن مراعات نشده است.

نهایتا به نظر می رسد هدف امریکا از این بازی جدید چیزی جز تسهیل مسیر خود برای اعمال فشار بیشتر به ایران نباشد. یو اس نیوز در تحلیل روز پنج شنبه خود که جمله ای از آن را در بالا آوردیم به نکته مهمی اشاره کرده است: «در شرایط فعلی بعید به نظر می رسد شورای امنیت سازمان ملل اقدامی در جهت سخت تر کردن تحریم ها انجام دهد. این بسیار مشکل خواهد بود مگر آنکه «چیز جدیدی» در ایران رخ دهد». از دید امریکا چیز جدید می تواند همان رد بسته 1+5 توسط ایران باشد. شاید به همین دلیل بود که بوش امروز در حالی که هنوز موضع رسمی توسط ایران اعلام نشده، از رد بسته توسط ایران ابراز دلسردی کرد.

* مهدی محمدی