گامى در مسیر همگرایى

غلامحسین اسلامى فرد

اجلاس رهبران هشت کشور درحال توسعه اسلامى یا گروه دى هشت، دیروز (سه شنبه ) در مالزى برگزار شد. ایران با هدف تحرک بخشیدن به این سازمان که از بازوهاى اقتصادى سازمان کنفرانس اسلامى محسوب مى شود، مجموعه پیشنهادهایى را به اجلاس ارائه کرد که با استقبال روبرو شد. سمت و سوى پیشنهادهاى ایران تقویت همگرایى امت اسلامى است که از نیازهاى اساسى آنها، بخصوص در مقطع کنونى دانسته مى شود که جهانى سازى در همه ابعاد آن بویژه اقتصاد، به چالشى براى کشورهاى در حال توسعه و یا نیمه توسعه یافته تبدیل شده است. از جمله طرح هاى ایران در اجلاس مالزى که دکتر محمود احمدى نژاد رئیس جمهورى ارائه داد و رهبران از آن استقبال کردند، طرح راهبردى یا نقشه راه ده سال آینده گروه است. به موجب این برنامه و چشم انداز ترسیم شده، کارشناسان پیش بینى کرده اند که حجم مبادلات تجارى و اقتصادى میان گروه دى هشت تا سال ۲۰۱۸ به حدود ۲۰ درصد مبادلات آنها خواهد رسید که در صورت تحقق مى تواند گامى ارزنده در جهت نزدیک سازى ملت ها و دولت هاى مسلمان به یکدیگر باشد. دى هشت، یک میلیارد نفر از جمعیت کره زمین با حدود ۴۰۰ میلیون نفر نیروى کار را در بر مى گیرد. هشت کشور ایران، مصر، اندونزى، مالزى، پاکستان، بنگلادش، نیجریه و ترکیه که گروه را تشکیل مى دهند، در مجموع توانمندى هاى بسیارى دارند که در صورت گرد هم آوردن و عرضه آن در گروه، مى توانند علاوه بر خود، بسیارى از کشورهاى اسلامى را که اینک براى تأمین نیازهاى اقتصادى شان و یا حتى عرضه تولیداتشان به کشورهاى دیگر وابسته اند، پشتیبانى کنند. هشت کشورهمچنین با قرارگرفتن در موقعیت هاى استراتژیک و ژئوپولتیک جهانى مانند واقع شدن درحوزه هاى اصلى انرژى جهان، تنگه ها و گذرگاه هاى اصلى و آبراه هاى عمده، از موقعیتى بسیار ممتاز در جغرافیاى سیاسى جهان برخوردارند. ازجمله پیشنهادهاى ایران به گروه دى هشت، تأمین سوخت این کشورها و تشکیل یک کار گروه کشاورزى براى مقابله با بحران افزایش قیمت مواد غذایى بود که از مسائل اساسى در تقریباً اکثر کشورهاى اسلامى است. اعضاى دى هشت درگذشته و در قالب این گروه توافق هایى براى رونق گردشگرى میان خود، ارائه تسهیلات و امتیازات گمرکى، بانکدارى اسلامى، تجارت آزاد، بازار آزاد اسلامى و... داشته اند که بجز چند مورد، بخش عمده این توافق ها عملى و اجرایى نشده است. گروه دى هشت، ۱۲سال پیش و با هدف تقویت همگرایى میان کشورهاى اسلامى بنیان گذاشته شد، ولى گروه به دلایلى چند هنوز نتوانسته است ساختار و مختصاتى در حد یک سازمان منطقه اى داشته باشد. به باور کارشناسان عمده ترین دلیل عدم ایفاى نقش مورد انتظار از سوى گروه دى هشت، نهادینه نشدن همگرایى میان اعضا بواسطه نداشتن یک دبیرخانه دائمى است که با توجه به توافق اخیر براى استقرار دبیرخانه در استانبول ترکیه، انتظار مى رود گروه بتواند تحرکى را که لازم است و نیت بنیانگذاران آن بوده، تأمین کند. در جهان امروز یک باور این است که آزاد سازى تجارى و جهانى شدن اقتصادها که دو مشخصه اصلى نظام تجارت جهانى در عصر حاضر به شمار مى روند، از اهمیت رویکرد به بلوک ها، تشکل ها و ترتیبات اقتصادى و تجارى بین کشورهاکاسته است. اما بر اساس باورى دیگر که هنوز طرفداران بسیارى دارد، انگیزه هایى همچون افزایش تجارت، نیل به منافع رفاهى، همکارى هاى متقابل در زمینه هاى تجارى و اقتصادى، افزایش قدرت چانه زنى در مسائل سیاسى، اقتصادى و تجارى با کشورها و گروه هاى فرامنطقه اى، تأمین ملاحظات امنیتى و سیاسى و انجام همکارى ها در زمینه هاى رشد و توسعه و اعتلاى سرمایه گذارى، همچنان و از جمله عوامل روى آوردن به این گونه همکارى هاى گروهى هستند که باید بخصوص از سوى کشورهاى در حال توسعه مانند دى هشت تقویت شود.

ایران اسلامى در قالب گروه دى هشت منافع خود را در منافع جمع و گروه دنبال مى کند. اگر روابط دوستانه و سازنده و عادلانه باشد همه نفع خواهند برد و این همان جهتى است که همه اعضاى گروه هشت تصمیم دارند در آن مسیر حرکت کنند.