امکان سنجى ایجاد واحد پول مشترک

دکترآلبرت بغزیان‎/استاد دانشگاه

زمانى که بحث امکان سنجى ایجاد واحد پول مشترک اروپا مطرح شد، بسیارى بر این عقیده بودند که این واحد پول مشترک نه تنها کمکى به توسعه اقتصادى آن کشور ها نمى کند بلکه باعث تنزل رشد اقتصادى کشورهاى ضعیف اروپا و ایجاد نارضایتى ملى در آن کشورها، بخصوص آلمان و انگلیس خواهد شد، کما این که مردم انگلستان نیز در یک رفراندوم به عضویت در حوزه یورو، رأى منفى داده اند. این در حالى است که طبق برنامه زمانبندى منسجم این مهم انجام و نهایتاً یورو به عنوان پول واحد اروپا معرفى شد. لازم به ذکر است که مراحلى که کشورهاى عضو این حوزه طى کرده اند نه طى چند سال، بلکه ۴۵ سال طول کشید که از تشکیل اتحادیه گمرکى و بازار مشترک تا اتحادیه اقتصادى را شامل شد و در هر مرحله آمادگى ملى جهت پیاده سازى پول مشترک با کمترین هزینه اقتصادى فراهم آمد. بحث اخیر مطرح شده در خصوص پول مشترک کشورهاى D8 نیز از این قاعده مستثنى نیست. البته تفاوت هاى فاحشى نیز با آنچه در حوزه یورو اتفاق افتاد وجود دارد. اولاً این کشور ها داراى مرزهاى مشترک زمینى نیستند، ثانیاً جزو یک قاره و حوادث تاریخى یکسان نبوده و ثالثاً از نظر رشد اقتصادى نیز در یک سطح نیستند.

بنابر این مراحلى که باید در زمینه معرفى و پیاده سازى پول مشترک طى شود شامل موارد زیر خواهد بود:

- یکسان سازى قوانین گمرکى و تعرفه ها بین کشورهاى عضو و رفتار مشترک با یکدیگر ولى رفتار غیر مشترک با سایر کشورهاى غیر عضو

- یکسان سازى قوانین گمرکى و تعرفه ها با کشورهاى غیر عضو گروه

- از میان برداشتن موانع گمرکى بین کشورهاى عضو گروه

- آزادسازى انتقال سرمایه و نیروى کار بین کشورهاى عضو به منظور استفاده از امکانات و مزیت هاى هر یک از اعضاى گروه

- آماده سازى مردم کشورهاى عضو در هر مرحله براى پذیرش واحد پول مشترک و توجیه منافع حاصل از آن

- تعیین سهم مناسب هر یک از اعضا در سبد پول مشترک و نهایتاً پیاده سازى آن و تلاش در حفظ شرایط عضویت در گروه

در پایان باید در نظر داشت که شرایط بعد از جنگ جهانى دوم براى پیاده سازى یورو دیگر حاکم نیست و با وجود پیشرفت هاى تکنولوژیکى اخیر و ناهمگونى سطح فناورى کشورها، پیاده سازى این امر با مقاومت کشورهاى غیر عضو روبه رو خواهد شد.