اصطلاحات هسته اى / بیسموت Bismuth

براساس گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی ، ایران در مدت زمان 1989 -1993 فلز بیسموت Bismuth را پرتو افشانی کرده است .در گزارش آژانس آمده است که اگر چه ،«بیسموت » جزء مواد هسته ای نیست و طبق توافق نامه ان . پی .تی نیاز به توضیح درباره آن ندارد اما پرتوافشانی آن به دلیل آن که به تولید پلونیوم 210 یعنی ایزوتوپ آلفا فشرده رادیو اکتیو می انجامد مورد توجه آژانس قرار گرفت . ایران نیز گزارش داده بود که پرتو افشانی بیسموت بخشی از مطالعات برای تولید و استفاده از پلونیوم 210 بوده است . اما بیسموت چیست و دارای چه ویژگی ها و کاربردهایی است .بیسموت عنصر شیمیایی است با عدد اتمی 83 که در جدول تناوبی با نشان Bi مشخص شده است .ایزوتوپ های آن عبارتند ازBi 207،Bi 208 وBi 209 .بیسموت فلز ضعیف سه ظرفیتی سفید ، بلورین ، سنگین و شکننده ای است که اثر خفیفی از رنگ صورتی در آن وجود دارد و از نظر شیمیایی شبیه آنتیمون است . بیسموت از تمامی فلزات ،مغناطیسی تر است و بجز جیوه از تمامی عناصر خاصیت هدایت حرارتی کمتری دارد. در بین فلزات سنگین ، بیسموت سنگین ترین آنها و غیر سمی است. این فلز که به شکل خالصش وجود دارد، دارای مقاومت الکتریکی بالا و Hall effect آن از تمامی فلزات بیشتر است یعنی وقتی بیسموت در یک میدان مغناطیسی قرار گیرد بیشترین افزایش مقاومت الکتریکی را دارد فلز بیسموت در ابتدا به خاطر شباهتش با سرب و قلع ، با این عناصر اشتباه گرفته می شد تا اینکه فردی بنام «کلاد جونروی جونین»در سال 1753 تمایز آن را از سرب اثبات کرد. این فلز تقریبا کمیاب است و در کشور های آلمان ، چک واسلواکی ، اسپانیا ، بولیوی ،مکزیک ،شیلی ،پرو و کانادا دارای معادن غنی بیسموت می با شند .در حال حاضر کانادا ، بولیوی ، ژاپن ، مکزیک و پرو عمده ترین تولید کنندگان آن هستند .میانگین قیمت آن در سال 2000 هر پوند معادل 5/3دلار آمریکا بوده است . از ترکیبات بیسموت که فاقد سرب باشند در ساخت لوازم آرایش و اهداف پزشکی استفاده می شود .آلیاژهای بیسموت ، درجه ذوب پایین دارند در تولید آهن های چکش خوار و به عنوان کاتالیزور در ساخت الیاف اکریلیک بکار می رود. همچنین به عنوان مواد ترموکویل کاربرد دارد و در لحیم استفاده می شود. در اوایل دهه 1910 تلاشهایی انجام شد تا بیسموت به عنوان جایگزین غیر سمی سرب درمواردی مثل لعاب ظروف سفالی، وزنه های ماهیگیری، وسایل تولید غذا، ابزارهای دستی در مصارف لوله کشی، روغنهای مربوط به روغنکاری و ساچمه های شکار پرندگان استفاده می شودونهایتا اینکه فلز بیسموت حاملی برای سوخت اورانیم 235 در راکتور های اتمی نیز می باشد . از سوی دیگر با تابش دهی بر فلزات بیسموت ، پلونیوم می توان تولید کرد .جمهوری اسلامی موفق به بررسی دقیق فرایند شکافت هسته ای عناصر بیسموت و طلا شده است.