یادداشت تفاهم برای خروج نیروهای آمریکایی

حسین امیدی

پس از یک موج ساختگی از سوی مسئولان کردی در عراق مبنی بر اینکه مذاکرات آمریکا و عراق برای دستیابی به توافق امنیتی استراتژیک به خوبی به پیش می رود، از دوشنبه گذشته، اظهارات نخست وزیر، مستشار امنیت ملی، معاون نخست وزیر و معاون رئیس جمهور و برخی نمایندگان پارلمان عراق نشان داد که روند مذاکرات در بن بست جدی است. مالکی روز دوشنبه در امارات اعلام کرد که اگر مذاکرات دو طرف به نتیجه نرسد، در یادداشت تفاهم باید عقب نشینی کامل و یا زمان بندی خروج نیروهای آمریکایی مشخص شود. اظهارات بقیه مسئولان عراقی نیز همین مسئله را تاکید کرده ولی مقامات آمریکایی در واشنگتن و یا سفارتشان در بغداد در جملات کلیشه ای، همه چیز را به شرایط میدانی و میزان پیشرفت اوضاع امنیتی (که البته ملاک تشخیص آن آمریکایی ها هستند) موکول کرده اند و تعیین زمان عقب نشینی کامل را نمی پذیرند.

اگر چه مقامات آمریکایی تلاش زیادی کردند تا خود را حامی استقلال و حاکمیت عراق نشان داده و حضور نیروهایشان را برای حفظ امنیت عراق عنوان کردند ولی پاسخهای آنان در چند روز گذشته به خوبی نشان داد که از نگاه آمریکا، همه چیز با ارزیابی و نظر فرماندهان نظامی آمریکایی گره خورده و حاضر نیستند نگاه و خواسته ها و مواضع حکومت عراق و مردم عراق را به رسمیت بشناسند.

واقعیت این است که اظهار نگرانی مرجعیت شیعی عراق که جمعه گذشته در نمازجمعه نجف اعلام گردید، مسئله ای جدی است و مقامات عراقی نمی توانند پاسخگوی این نگرانی ها باشند و اکنون به چیزی بیشتر از امضای یادداشت تفاهم برای خروج کامل و یا زمان بندی خروج نیروهای آمریکایی فکر نمی کنند.

اگر چه زیباری و برهم صالح، همزمان با سخنگویان آمریکایی تلاش کردند تا مشکل مذاکرات جاری را لغو مصونیت شرکتهای امنیتی معرفی کنند ولی اظهار نظرهای هفته گذشته از سوی مقامات مختلف حکومت عراق نشان داد، مصونیت سیاسی - حقوقی نیروهای آمریکایی نیز در کنار بسیاری از مسائل مرتبط با حاکمیت ملی عراق از عناوین اختلاف نظر دو طرف است که امکان حل آن وجود ندارد و آمریکا نخواهد پذیرفت که نیروهایش در چهارچوب قوانین عراقی و حاکمیت عراقی در این کشور ایفای نقش کنند.

ظاهرا مقامات آمریکایی همانگونه که در توافق 15 نوامبر 2003 بین ائتلاف و شورای حکومتی بر ضرورت یک توافق تا فوریه 2004 تاکید کرده و رامسفیلد از اجرای آن طفره رفت و آن را عملی نکرد امروز نیز مقامات آمریکایی و فرماندهان نظامی آن حاضر نیستند به حاکمیت عراق به بهانه های واهی احترام بگذارند.

این مسئله نشان می دهد که حتی پیشنهاد آنان برای تشکیل یک کمیته مشترک جهت تصمیم برای هرگونه اقدام نظامی در عراق، نوعی فرار از واگذاری حاکمیت به عراقی ها است و عملا بدان پایبند نخواهند بود و چنانچه عادل عبدالمهدی در مصاحبه طولانی با روزنامه شرق الاوسط بیان نموده، هیچ دستوری از سوی مقامات عراقی بدون نظر فرماندهان آمریکایی، امکان اجرا ندارد.

مذاکرات جاری بین مسئولان عراقی و نمایندگان حکومت آمریکا در واقع جدال برای کسب شاخص های حاکمیتی است و به میزان اصرار آمریکا بر مخدوش کردن استقلال عراق، باید امیدواری کمتری به یک توافق امنیتی با این کشور داشت و با کم شدن فرصت زمانی حکومت بوش، حتی ممکن است دستیابی به یادداشت تفاهم جهت حضور نیروهای آمریکایی نیز غیر ممکن گردد، زیرا ارسال نامه مالکی برای بوش در یک ماه گذشته مبتنی بر نگرانی های مرجعیت عراق و افکار عمومی و جریانهای سیاسی این کشور است