انقلاب اسلامی در محیط فراملی (6)

دکتر عباسعلی فرزندی اردکانی

تعامل انقلاب اسلامی با محیط فراملی در قانون اساسی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در بردارنده اصول و سیاستهای پذیرفته شده نظام جمهوری اسلامی ایران در صحنه ملی و فراملی است، با در نظر گرفتن ایدئولوژی حاکم بر انقلاب و کشور توجه کافی به مسائل جهانی نموده است و رسالت جهانی، برقراری عدالت جهانی، ظلم ستیزی و حمایت از مظلومان، سعادت و رستگاری بشریت، تعهد برادرانه نسبت به مستضعفان عالم و ... را از اهداف نظام برشمرده و به صورت روشن هدف خود را وحدت جهان اسلام و حاکمیت خداوند بر سراسر عالم قرار داده است.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با توجه به رسالت جهانی انقلاب اسلامی، بیشترین اهمیت را به اهداف نظام از جمله اهداف سیاست خارجی کشور داده است.

با بررسی قانون اساسی می توان اهداف سیاست خارجی که با اندیشه تلاش برای صدور ارزش های انقلابی منطبق است را به شکل زیر مورد مطالعه قرار داد:1- تلاش در جهت تشکیل امت واحد جهانی (اصل 11) 2- حمایت از مستضعفین در برابر مستکبرین (اصل 154) 3- حفاظت از استقلال و حاکمیت ملی در عرصه بین المللی (اصل 153) 4- دفاع از حقوق مسلمانان

بدیهی است که پس از تعیین اهداف سیاست خارجی که در راستای توجه به اندیشه صدور ارزش های انقلاب است، باید روش هایی برای تنظیم آن سیاست ها تعیین شود و نحوه و چگونگی روابط جمهوری اسلامی ایران با دولت ها، سازمان های بین المللی، نهضت های آزادیبخش و اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی با اتخاذ سیاست هایی معین شود. گرچه در قانون اساسی به موضوع صدور انقلاب تصریحا اشاره نشده است اما در اصول مختلفی وظایفی را برای دولت جمهوری اسلامی ایران مشخص نموده که اجرای آن لزوما به معنای «صدور انقلاب اسلامی» می باشد.

در بند 16 اصل سوم یکی از وظایف دولت را «تنظیم سیاست خارجی کشور براساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت بی دریغ از مستضعفان جهان بر شمرده است. همچنین در ابتدای اصل مذکور تایید شده است که دولت موظف است برای نیل به اهداف کلی نظام اسلامی که در اصل دوم به آن پرداخته شده است همه امکانات خود را برای اجرای امور مندرج در این اصل به کار گیرد و از استفاده تمامی استعدادها و امکانات مادی و معنوی خود دریغ نورزد.

اصل 11 قانون اساسی، دولت را موظف می سازد تا سیاست کلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش پیگیر به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی «جهان اسلام» را تحقق بخشد و تحقق وحدت جهان اسلام در همه زمینه ها تنها با صدور ارزش های انقلاب و اسلام امکان پذیر است.

در اصل 152 که ناظر به تعیین خطوط کلی سیاست خارجی است، یکی از مبانی سیاست خارجی دفاع از حقوق همه مسلمانان ذکر شده، موضوعی که با حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور هم ردیف گردیده است یعنی همان گونه که دولت جمهوری اسلامی در حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور می کوشد در «دفاع از حقوق مسلمانان» هم کوشاست و طبیعی است که روشی بهتر از «صدور انقلاب» برای دفاع صادقانه و صمیمی از مسلمانان بر مبنای وظیفه شرعی و قانونی وجود ندارد.

در اصل 154 با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود می داند، موضوع دفاع از دیگران را به مستضعفان تعمیم داده و تصریح می نماید که جمهوری اسلامی ایران از مبارزه حق طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می کند.

این اصل وحدت مسلمانان و همبستگی مظلومان جهان را مورد توجه قرار داده و زمینه ای برای تشکیل منظومه قدرتمند «جهان اسلام» و «جبهه واحد مستضعفان جهان» است.

با توجه به اینکه در قانون اساسی از جمله وظایف و اختیارات رهبری تعیین سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی و نظارت بر حسن اجرای آن معین شده است و موضوع «صدور ارزشهای انقلاب اسلامی» نیز همواره مورد توجه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی (ره) و همچنین رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی) می باشد، لذا تبیین دیدگاه معظم له و اصول حاکم بر آن هم در این زمینه بسیار راهگشا است.