چشمداشت بوش: به مصالحه اعراب و بغداد

هادى محمودى

دولت امریکا که در عرصه نظامى عراق توفیق چندانى کسب نکرد اکنون تلاش مى کند تا درموفقیت دولت مالکى در حوزه دیپلماسى سهیم شود. به همین دلیل بازگشت اعراب با حضور دوباره بوش و کاندیداهاى انتخاباتى امریکا در بغداد همزمان شده است تا این پیام به افکارعمومى امریکا رسانده شود که آشتى ملى در داخل و خارج عراق حاصل اندیشه و تلاش دیپلماسى رایس است. واقعیت این است که مسئله عراق همچنان برگ اصلى در کارزار انتخابات جناح جمهوریخواهان و رقباى بوش است و انتظار مى رود این قبیل بازى سازى ها در آستانه انتخابات این کشورنمود بیشترى یابد. اما واشنگتن براى تأمین این بخش از خواسته خویش از مسیر عامه پسندى وارد شده است. دستگاه وزارت خارجه بوش اعلام کرده واشنگتن همه راههاى سیاسى را براى بازگشت عراق به عرصه بین المللى هموار خواهد کرد و در این راستا به طور مشخص به برداشتن برخى تحریم و آزادى قسمتى از دارایى هاى عراق از بانک هاى اروپایى، پاک کردن بخشى از بدهى هاى عراق، خارج کردن نام عراق از فصل هفتم منشور سازمان ملل و بالاخره فراهم ساختن عضویت عراق در نهادهاى عربى و سازمان هاى منطقه اى تأکید کردند. اکنون در مدت کوتاه باقى مانده از حکومت بوش دیپلمات هاى امریکایى در قالب یک استراتژى گام به گام این سناریو را به اجرا در مى آورند. آنها امیدوارند که حتى اگر در عرصه نظامى موفقیتى نداشته باشند. در صورت پیاده کردن این سناریو بتوانند در کارزار انتخابات آینده از یک پیروزى سیاسى سخن بگویند. مجموعه اقدامات چند روز اخیر رایس و سفیر او در بغداد همگى در این راستا انجام مى گیرد، به گونه اى که حتى در توافقنامه امنیتى پیشنهادى به مالکى یکى از به اصطلاح امتیازات پیشنهادى همانا گشودن راه حضور عراق در عرصه هاى دیپلماسى جهانى اعلام شده است.

این گونه است که رایان کراکر در دیدارهاى مکرر از کاخ هاى کشورهاى عرب مى خواهد که از خود بیشتر در عراق مایه بگذارند بویژه با گشودن سفارتخانه در بغداد تا نشان دهند که حامى پروسه صلح هستند.

دیپلمات هاى امریکا حتى براى تهییج اعراب به این دستاویز همیشگى متوسل شده اند که پذیرفته شدن عراق از سوى کشورهاى منطقه، مانعى در برابر نفوذ ایران در عراق و دیگر نقاط منطقه خواهد بود.

اما واقعیت این است که در تغییر فضاى دیپلماسى عراق دولتمردان امریکا کمترین نقش را دارند. شاید اگر امریکایى ها چنین سهم خواهى را در عرصه نظامى داشته باشند تاحدى قابل قبول باشد اما در حوزه سیاسى به دلایل مختلف ادعاى آنها پذیرفتنى نیست. چنان که اکنون کاخ سفید مدعى است که عراقى ها بدون حضور نیروهاى امریکایى در برابر تهدیدات داخلى و خارجى آسیب پذیرند و توافقنامه امنیتى را نیز با این توجیه که براى دفاع از دولت در برابر حمله داخلى یا خارجى است تنظیم کرده اند.

اما دست کم نتایج چند اجلاسى که امریکایى ها با هدف آشتى اعراب و بغداد تشکیل دادند اثبات کرد که دولت هاى عربى در تنظیم روابط آینده خویش حاضر به ملاحظه تفکر کاخ سفید نیستند، بویژه از آن روز که شکست بوش در عراق قطعى شد. ناظران خاورمیانه به خاطر دارند که شخص رایس کشورهاى عربى را به علت عمل نکردن به وعده هاى گذشته براى بخشیدن بدهى هاى عراق، بازگشایى سفارتخانه هایشان در بغداد یا برداشتن گام هایى نمادین براى پذیرش دولت شیعه عراق شماتت کرد، اما آنها به هیچ کدام از هشدارهاى او اعتنا نکردند. نکته مهم دیگر این است که اساساً اعراب منطقه یک دلیل اصلى ناکامى خویش در عراق را نقشه هاى نادرست بوش مى دانند حتى اگر آنها روزى جرأت مخالفت با حضور نیروهاى امریکا در عراق را نداشتند اما اکنون این مخالفت خویش را علنى ساخته اند. سخن بسیارى از محافل عربى امروز این است که حضور امریکا بود که عرصه را براى آنان تنگ ساخت