ساختار فرهنگی (قسمت دوم)/فتح الله پریشان

در بررسی ساختارهای فرهنگی جامعه آمریکا پس از مطالعه مجمل هنر در آمریکا که از طریق بررسی سه شاخص اصلی آن، یعنی موسیقی، تئاتر و سینما در شماره گذشته انجام شد، به این نتیجه رسیدیم که هنر در آمریکا ابتدا مذهبی بود اما به تدریج در اختیار ابتذال و اباحه گری انسان غربی قرارگرفت و به ابزار اصلی قدرت مداران و سیاست ورزان برای خنیاگری افراد و اجتماع در داخل و فریب و سوداگری در خارج از مرزهای آمریکا از طریق الگو سازی ستارگان آمریکایی و روش زندگی آمریکایی تبدیل شد. در ادامه این سیاستها را در ساختارهای دیگر فرهنگی آمریکا بررسی می کنیم تا ضمن آشنایی اجمالی با جامعه آمریکایی در شماره های آینده نقبی نیز به میزان نقش و نفوذ بزرگترین و قدرتمندترین اقلیت تاثیرگذار در این جامعه ، یعنی یهودیان و صهیونیست ها بزنیم.

2- ادبیات و شعر؛ به رغم انتشار ده ها هزار مجموعه رمان و داستان در آمریکا از زمان نخستین کنگره سراسری ادبیات در این کشور ( سال 1774م ) ، ادبیات آمریکا هنوز هم در مقایسه با سایر کشورهای با سابقه تمدنی درخشان بسیار جوان اما از لحاظ کیفیت در سطح بالایی است . نکته قابل ملاحظه در ارتباط با ادبیات آمریکا، چگونگی پیوند آن با فرهنگ و خصوصیت ملی است. شهرت بسیاری از نویسندگان بزرگ ادبی آمریکا همچون جیمزراسل لاول، اولیوروندل هلمز و هنری لانگ فو در برجسته سازی آرمانهای آمریکایی نهفته است. در یکی از کتب درسی منظور از ادبیات آمریکایی چنین بیان شده است:« آرمان های آمریکایی ها را منعکس نماید و خواننده را به یک شهروند با ارزش مبدل سازد.» فردگرایی گرانیگاه فرهنگ و ویژگی آمریکایی است و آمریکایی حقیقی کسی است که بیشتر فردگرا باشد. براین اساس موضوع اصلی بسیاری از داستان های آمریکایی در مورد مشکلاتی است که فرد بر سر راه یافتن «خویشتن حقیقی» با آن روبه رو شده است. ایده هویت آمریکایی در هویت فردی نهفته است و این بدان معنا است که «خویشتن آمریکایی » ( American selfhood) نمی تواند از راه تعلق گروهی و تعلق به جماعت خاصی پدید آید.

پس از فردگرایی، آموزه های مذهب «پیوریتان» دومین عامل تاثیرگذار برادبیات آمریکا بوده است. هسته اولیه پیوریتان های مهاجر به آمریکا در نیوانگلند شکل گرفت که بالاترین نرخ با سوادی را داشته و در نتیجه دارنده بیشترین مراکز علمی و تاثیرگذارترین فرهنگ بر ادبیات آمریکا بوده اند. باورود آمریکا به جنگ جهانی اول فرهنگ آمریکا به گونه ای همه جانبه گسترش و به سوی مدرنیته ، جهان گرایی و بین المللی شدن حرکت نمود. یکی از مهمترین نویسندگان این دوره «جان اشتاین بک» با اثر «خوشه های خشم » است که نشان دهنده وضعیت رقت بار سالهای بحران آمریکا در دهه 1930 می باشد. وی در سال 1962 به خاطر آثار رئالیستی و تخیلی اش موفق به دریافت جایزه ادبی نوبل شد. در حال حاضر گرایش های نوینی در ادبیات آمریکا دیده می شود که به مهمترین مسئله ادبیات آمریکا تبدیل شده است. گرایش به ادبیات فمینیستی ، تخیلی ( مثل مجموعه هری پاتر) ، رک نویسی و رک سرایی مبتذلانه از سوی زنان و سرایندگان سیاهپوست و فعالیت نژادهای دیگر در ادبیات آمریکا، صداهای جدیدی هستند که قائل به گسترش چتر هویت و فرهنگ آمریکایی برسرهمگان می باشند.

3- دین در آمریکا؛ عبارتی جالب در اساسنامه دیوان عالی ایالات متحده به طور تلویحی دیدگاه دینی موجود در فرهنگ آمریکایی را چنین بیان می کند:« جامعه مدنی در رابطه با دین باید به طور کامل بی طرف باشد.» این تفسیری بود که دیوان از نخستین اصلاحیه قانون اساسی آمریکا ارائه داد. هدف اصلاحیه این بود که کنگره را از انجام هر عملی برای استقرار دین بوسیله قانون یا منع انجام آزادانه اعمال و مناسک دینی بازدارد. مذهب از عناصر مهم شکل دهنده به شخصیت و فرهنگ آمریکایی است اما این یکباره و به یک شکل انجام نشده است. جامعه آمریکا در قرون 17 و 18 بسیار مذهبی بوده و از تنوع و گوناگونی تا بیش از 1200 دین، مذهب و گروه های مذهبی به اعتراف جدیدترین دایره المعارفها برخوردار بوده است . پیش از آن که اروپایی ها گام در نیمکره غربی بگذارند، جمعیت بومی ساکن آمریکا مذاهب ویژه خود را داشته اند اما این مذاهب توسط مسیونرهای مسیحی نادیده گرفته شدند. امروزه بیش از 70 میلیون نفر از جمعیت آمریکا کاتولیک هستند و مذهب پروتستان خواستار اصلاحات در برخی دستورات کاتولیک دارای فرقه های متعددی از قبیل؛ باپتیست ها ، متدیست ها، مورمون ها ( قدیس های روز آخر) ، لوترینها ، پنتی کاستال ها، پرسبی ترین ها و اپی سکوپلین ها می باشد که جمعیت کلی آنها حدود 80 میلیون نفر می شود. ارتدوکس ها که از دیگر فرقه های منشعب از دل مسیحیت است، تقریبا هفت میلیون نفر پیرو دارند. یهودیان با اینکه تنها 5/2 تا 5/3 درصد جمعیت آمریکا را دارند اما نفوذی به مراتب بیش از دیگران و ثروتی حدود 75 درصد درآمد آمریکا را در اختیار دارند و جمعیت شان به 5 میلیون نفر می رسد. هندوها 2 میلیون و مسلمانان نزدیک به هفت میلیون نفر جمعیت در آمریکا دارند. به طور کلی مذهب در آمریکا پدیده ای پویا و سیال است و هرچند وقت یکبار تجدید حیات نوینی را تجربه می کند. در کل جامعه آمریکا جزء جوامع مذهبی بارویکرد سکولار محسوب می شود.