مناسبات به زیان پاکستان / محمد ملازهی

حامد کرزای رئیس جمهور افغانستان پس از شرکت در اجلاس سران هشت کشور عضو «سارک» در کلمبو پایتخت سریلانکا به هندوستان سفر کرد تا با «مان موهان سینگ» نخست وزیر هند سیاستهای خود را هماهنگ کند.

گمان می رود، این سفر بیش از هر جای دیگری در پایتخت پاکستان با دقت زیر نظر گرفته شده باشد.

افغانستان و هندوستان در سالهای اخیر مناسبات خود را به شکل محسوسی گسترش داده اند، اما از نظر پاکستان این گسترش مناسبات در روند طبیعی صورت نگرفته است، بلکه جنبه ضد پاکستانی دارد. تصور می شود افغانستان و هندوستان به دو دلیل مشخص به هم نزدیک شده اند.

1) برداشت دو کشور از تروریسم و افراطی گری که «آی. اس. آی» در پاکستان را سبب آن می دانند.

2) هدفهای استراتژیک هند در کشمیر و هدفهای استراتژیک افغانستان در خط مرزی «دیوراند».

در این میان، واقعیت آن است که پاکستان بشدت از نزدیکی هند و افغانستان نگرانی دارد. بویژه اتهامهایی که هر دو کشور به آژانس اطلاعات محرمانه ارتش پاکستان موسوم به «آی.اس.آی» وارد می کنند از این جهت که تردیدهای آمریکا را نسبت به نقش پاکستان به عنوان متحد کلیدی اش در مبارزه علیه تروریسم برانگیخته است، برای پاکستان بسیار سنگین و نگران کننده شده است.

اکنون در پاکستان تردیدی باقی نمانده است که هندوستان در نزدیکی با افغانستان طرحهایی را پیگیری می کند که هدف نهایی آنها محاصره پاکستان و محروم کردن این کشور از عمق استراتژیک مورد نظرش است که پاکستان همواره خواهان آن از طریق استقرار یک حکومت دست نشانده و یا دست کم، متحد با خود در کابل بوده است.

روشن است که گسترش مناسبات هند و افغانستان نه تنها پاکستان را از عمق استراتژیک مورد نظرش در افغانستان محروم می کند، بلکه احساس ناخوشایند محاصره شدگی را به وسیله هند در اسلام آباد به وجود می آورد. گذشته از این تقویت اتهام حمایت «آی.اس.آی» از مبارزان کشمیری و گروه های رادیکال متهم به بمب گذاری در احمدآباد، بنگلور و سفارت هند در کابل، پاکستان را در موقعیت بسیار دشواری قرار داده است، تا آنجا که در ملاقات نخست وزیر پاکستان با رئیس جمهور آمریکا در واشنگتن، بوش آشکارا از یوسف رضا گیلانی پرسید «آی.اس.آی» را چه کسی اداره می کند؟ معنای این پرسش آن است که وی اطمینان ندارد دستگاه قدرتمند امنیتی پاکستان تحت کنترل دولت باشد. به عبارت روشن تر بوش ادعاهای هند و افغانستان را قابل قبول تر از تکذیبهای پی در پی دولت پاکستان می داند و این موضوع بسیار مهمی برای آینده پاکستان است.

در یک نگاه واقع بینانه از تحولات جاری در شبه قاره هند می توان گفت که پاکستان برای اولین بار در مناسباتش با افغانستان و هندوستان با پدیده ای رو به رو شده است که احساس می کند دورنمای روشنی برای پیروزی در آن وجود ندارد. البته پاکستان بازی خاص خود را می کند، اما آشکارا احساس می کند دهلی در حال پیشی گرفتن از اسلام آباد است.

با توجه به این گونه مسائل است که سفر حامد کرزای به هندوستان، در پاکستان نگران کننده شده و گمان می رود دیر یا زود به گسترش مناسبات استراتژیک هند و افغانستان منجر شود.