تاریخچة کوتاهی از تسلیحات اتمی
سلاحهای هستهای، مخوفترین و مخربترین سلاحهایی هستند که تاکنون توسط بشر اختراع و ساخته شدهاند. آنها شش دهه است که سایه تاریکی را بر روی بشریت انداختهاند. در پی رشد هولناک این سلاحها، جامعه بینالملل درصدد برآمد که اگر نمیتواند آنها را به نقطه اول بازگرداند،ازطریق طرح باروک (Baruch Plan) آنها را تحت کنترل درآورد. اما آغاز جنگ سرد موجب شد تلاش برای کنترل اولین نیروی نظامی هستهای، بیثمر باقی بماند.
بین سالهای 1947 و 1964، اتحاد جماهیر شوروی، انگلستان، فرانسه و چین نیز به قابلیتهای سلاحهای هستهای دست یافتند. همچنانکه ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی برای برتری و ساختن زرادخانههای عظیم هستهای با یکدیگر رقابت میکردند، جهان در شرایطی بسر می برد که خطر نبرد نهایی هستهای، آن را تهدید میکرد.
بحران موشکی کوبا در سال 1962 و نگرانی از گسترش سلاحهای هستهای به سایر کشورها، منجر به مذاکراتی شد که نتیجه آن مذاکرات، انعقاد معاهده منع گسترش هستهای (NPT) در سال 1968 بود. NPT از زمان اجرایش در سال 1970، کاملترین و به لحاظ قانونی الزامآورترین معاهده بینالمللی است که کشورها را متعهد میکند تا از سلاحهای هستهای دست بکشند و آنها را دنبال نکنند.
NPT همچنانکه کشورهایی مانند آرژانتین و برزیل را نسبت به توقف برنامه های هسته ای خود متقاعد کرد ، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، کشورهای بلاروس، اوکراین و قزاقستان را نیز به عنوان کشورهای فاقد تسلیحات هسته ای معرفی کر و همچنین اطمینان حاصل کرد که آفریقای جنوبی از زرادخانههای هستهای خود دست کشیده است.
اما این معاهده اکنون با چالش جدی روبرو گشته است. NPT هنوز جهانشمول نشده است زیرا هند، پاکستان و اسرائیل، با وجود داشتن تسلیحات هسته ای خارج از این نظام قرار دارند. به علاوه، کنارهگیری کرهشمالی از معاهده و برنامههای هستهای بحثبرانگیز ایران، نظام بینالمللی عدم گسترش را بیشتر تضعیف کردهاند. و روند فزاینده تهدید تروریسم اتمی مشهود است.
آسیای شرقی نیز با شکایتهای تاریخی و مناقشات ارضی لا ینحل، کشورهای تقسیم شده و رقابت روزافزون، به عنوان یک منطقه بسیار مهم باقی مانده است. سه کشور دارنده سلاحهای اتمی، دارای منافع مهم و هنگام تعارضات، دارای منافع امنیتی مهمی در منطقه هستند. دو کشور تایوان و کرهجنوبی، هر دو در گذشته به فکر دستیابی به سلاحهای هستهای بودهاند.
زمانی، ژاپن نیز تغییر سیاست سلاحهای هستهای خود را مورد مطالعه قرار داده بود. در این منطقه مهم، ناپایدار و بحرانی، رقابت نیروهای نظامی هستهای هرگز یک سناریوی تصنعی و اغراقآمیز نیست.
چندین اقدام باید انجام گیرد:
ابتدا کشورهای هستهای باید تعهد خود مبنی بر خلع سلاح را مجددا تصدیق کنند و یک جدول زمانی قابل اعتماد و واقعبینانه تا رسیدن به این هدف را ارائه کنند. برای رسیدن به قوانینی الزامآور و نقطه عطفی قابل اثبات و اجرایی، این مذاکرات مهم باید با حضور تمام کشورهای دارای سلاحهای هستهای در قالب چارچوبی توافقی باشد.
دوم، تهدید با سلاحهای اتمی و استفاده از آنها، نباید مشروعیت یابد. کشورهایی که سلاحهای اتمی دارند باید اصل «عدم استفاده برای اولین بار» را تصویب کنند و به کشورهای دیگر تضمین امنیتی بدهند. تحقیق و توسعه سلاحهای هستهای جدید، فقط باعث ترغیب اقدام متقابل میگردد و قبح استفاده از آنها را کاهش میدهد.
منبع : مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات
مترجم: حامد رهبر
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
