هشدار راهبردی ایران؛ چرا هر جنگی ناگزیر «منطقه‌ای» خواهد شد؟

سخنان اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی در آغاز چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب، واجد پیامی فراتر از یک موضع‌گیری مقطعی یا واکنش احساسی به تهدیدات آمریکا بود. تأکید صریح ایشان بر اینکه «اگر آمریکا جنگی را آغاز کند، با یک جنگ منطقه‌ای روبه‌رو خواهد شد»، در واقع بیان فشرده دکترین بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران در شرایط جدید منطقه‌ای است؛ دکترینی که بر واقعیت‌های میدانی، توازن قدرت و تجربه‌های انباشته چند دهه گذشته استوار است.

این هشدار، پیش از آنکه تهدید تلقی شود، توصیف واقع‌بینانه پیامد‌های هرگونه ماجراجویی نظامی علیه ایران است. منطقه غرب آسیا امروز یک جغرافیای منفصل و جزیره‌ای نیست؛ شبکه‌ای درهم‌تنیده از بازیگران، منافع، ظرفیت‌های نظامی و حساسیت‌های امنیتی است. در چنین شرایطی، تصور «جنگ محدود»، «ضربه کنترل‌شده» یا «درگیری یک‌طرفه» بیش از آنکه یک راهبرد باشد، توهمی خطرناک است که رهبر انقلاب به خوبی و با صراحت، این توهم را هدف قرار دادند.

در بخش دیگری از سخنان، بی‌اثر دانستن تهدیدات تکراری آمریکا درباره ناوها، پایگاه‌ها و هواپیما‌های نظامی، خنثی‌سازی آگاهانه جنگ روانی دشمن بود. این تهدیدات سال‌هاست تکرار می‌شود، اما نه‌تنها اراده ملت ایران را تضعیف نکرده، بلکه به افزایش تجربه، آمادگی و خودباوری دفاعی کشور انجامیده است. تأکید بر اینکه این نمایش‌ها ملت ایران را مرعوب نمی‌کند، پیام روشنی به طراحان فشار روانی دارد: ابزار ارعاب، کارایی خود را از دست داده است.

نکته کلیدی دیگر، تأکید هم‌زمان بر عدم آغازگری و آمادگی برای پاسخ قاطع است. جمهوری اسلامی ایران بار دیگر اعلام کرد که آغازگر هیچ جنگی نیست و قصد حمله به هیچ کشوری را ندارد؛ اما این موضع دفاعی، به‌هیچ‌وجه به معنای انفعال یا تسلیم در برابر تجاوز نیست. اعلام «پاسخ سخت و مشت محکم» در برابر هرگونه حمله، ترسیم دقیق خط قرمز‌های امنیت ملی و افزایش هزینه تصمیم‌گیری برای طرف مقابل است.

تحلیل رهبر انقلاب از حوادث داخلی اخیر و تشبیه آن به یک کودتای هدفمند علیه مراکز حساس کشور نیز در همین چارچوب قابل فهم است. این نگاه نشان می‌دهد که تهدید علیه ایران صرفاً نظامی نیست، بلکه ترکیبی از فشار خارجی، جنگ شناختی، عملیات رسانه‌ای و بی‌ثبات‌سازی داخلی است. درک این پیوستگی، شرط لازم برای فهم منطق پاسخ ایران در سطح ملی و منطقه‌ای است.

از منظر منطقه‌ای، هشدار به کشور‌های همسایه درباره در اختیار گذاشتن خاک یا فضای خود برای تجاوز، به‌روشنی پایان فرضیه مصونیت متحدان آمریکا را اعلام می‌کند. در معادلات جدید، هیچ کشوری نمی‌تواند هم میزبان تجاوز باشد و هم انتظار مصون ماندن از تبعات آن را داشته باشد. این پیام، نه برای گسترش جنگ، بلکه برای بازداشتن بازیگران منطقه‌ای از ورود به یک درگیری پرهزینه و ناخواسته صادر شده است.

جمع‌بندی آنکه، سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی را باید بیانیه‌ای راهبردی برای حفظ بازدارندگی و جلوگیری از جنگ دانست. ایشان با ترسیم شفاف پیامد‌های هرگونه تجاوز، هم طرف مقابل را از محاسبات غلط برحذر داشتند و هم افکار عمومی منطقه را نسبت به واقعیت‌های میدان آگاه کردند. پیام نهایی روشن است: ایران جنگ‌طلب نیست، اما اگر جنگی تحمیل شود، نه محدود خواهد ماند و نه کم‌هزینه. این هشدار، اگر درست فهم شود، می‌تواند عامل ثبات باشد؛ و اگر نادیده گرفته شود، مسئولیت تبعات آن بر عهده آغازگر ماجراجویی خواهد بود.