ثبات دلار در روز‌های جنگ؟!

تا پیش از جنگ، تقریبا هر هفته، دلار یک رکورد جدیدی ثبت می‌کرد. اما اکنون که در میانه نبرد هستیم، نرخ دلار ثابت و در مقاطعی حتی نزولی شده است!

واقعیت این است که در شرایطی که بازار‌ها کم‌عمق یا بسته هستند، قیمت کشف‌شده در بازار فردوسی یا بازار USDT، نماینده واقعیات اقتصادی نیست، بلکه حاصل بستن شدن فضای عرضه و تقاضا، احتیاط فروشندگان و نبود تقاضای مؤثر می‌باشد. در حال حاضر نیز نرخ تتر در بسیاری از صرافی‌ها با یکدیگر اختلاف دارد که نشان از دست کاری نرخ دلار در فضای نبود نظارت می‌باشد. از این رو، این کاهش قیمت را باید موقتی و فاقد پشتوانه بنیادین تلقی کرد.

پیش از این نیز شاهد بودیم که در شرایط جنگ، زمانی که صرافی‌های رمزارزی داخلی تعطیل می‌شوند یا واردات و معاملات محدود می‌شود، عملاً فرآیند کشف قیمت مختل می‌گردد. در چنین وضعیتی بازار ارز با کاهش حجم معاملات و نبود مرجع قیمتی روبه‌رو می‌شود و همین مسئله می‌تواند باعث شود که نرخ دلار برای مدتی در یک محدوده ثابت باقی بماند یا حتی کاهش نسبی داشته باشد.

خوب، اکنون برخی ادعا می‌کنند که این بازار‌ها (مثل تتر) همیشه بسته بماند تا مانع از افزایش دلار شود!. در پاسخ، درست است که عمده این بازارها، سازوکار سفته بازانه و سوداگری دارند و اگر این کانال برای مدتی محدود یا تعطیل شود، احتمالاً سرعت انتقال شوک‌های روانی به بازار ارز کاهش می‌یابد و نوسانات کوتاه‌مدت دلار هم کمتر می‌شود.

اما در عین حال باید توجه داشت که این اثر مقطعی و محدود است. زیرا اگر عوامل بنیادی مانند رشد نقدینگی، تورم بالا، کسری بودجه یا نااطمینانی اقتصادی، انتظارات سیاسی، مدیریت نامطلوب تقاضای ارز، باقی بماند، تقاضای سفته‌بازانه صرفاً به بازار‌های دیگر منتقل می‌شود. مثلاً به بازار دلار نقدی، طلا یا حتی معاملات غیررسمی. در واقع بازار تتر بیشتر کانال بروز سفته‌بازی است تا ریشه آن؛ بنابراین محدود کردن آن می‌تواند نوسان را در کوتاه‌مدت کاهش دهد، اما برای مهار پایدار نرخ ارز معمولاً نیاز به اصلاحات در متغیر‌های کلان اقتصادی و تعادل در عرضه و تقاضای ارز است. مضافا بازار رمز ارزها، کارکرد‌های زیادی برای کشورها، بخصوص آنها که در تحریم هستند، دارد.

به هر حال بعد از اتمام جنگ و بازگشایی بازار‌ها انتظار می‌رود که دولت با ورود پر قدرت، احتمالا بتواند نرخ ارز را در یک مدت کوتاه، به کانال‌های پایین بکشد، اما ناپایداری در مولفه‌های کلان اقتصاد، مطلقا دورنمای مثبتی از نرخ دلار در میان مدت و بلندمدت نشان نمی‌دهد.