سنگرشکنی برای تخریب تمدن غرب!

در جنگ اخیر تعداد زیادی از جوانان نخبه انقلابی بر اثر حمله دشمن وحشی به شهادت رسیدند. در فضای فکری جهان معاصر، به‌ویژه در دو قرن اخیر، الگوی غالب توسعه علمی در بسیاری از روایت‌ها با نوعی سکولاریسم همراه بوده است. در این روایت، پیشرفت علمی معمولاً با فاصله گرفتن از دین یا حداقل بی‌طرفی نسبت به آن تعریف شده است. به همین دلیل، در ذهن بسیاری از تحلیلگران، «دانشمند مدرن» فردی است که هویت علمی‌اش از باور‌های دینی جدا تلقی می‌شود.

اما وقتی نسل جدیدی از جوانان پدیدار می‌شوند که هم در حوزه‌های پیشرفته تخصصی فعالیت دارند و هم هویت دینی و اعتقادی پررنگی دارند، این تصویر رایج را به چالش می‌کشند. چنین افرادی فقط یک متخصص نیستند؛ بلکه به نماد یک امکان جدید تبدیل می‌شوند: اینکه علم پیشرفته، ایمان دینی و حضور اجتماعی ـ سیاسی همراه با انقلابی بودن و معنویت می‌تواند در یک شخصیت جمع شود. از این منظر، وجود چنین چهره‌هایی تنها یک موضوع فردی نیست؛ بلکه پدیده‌ای نمادین است و نشان می‌دهد مسیر دیگری نیز برای پیشرفت علمی وجود دارد.

در تجربه تاریخی اروپا، درگیری‌هایی میان برخی نهاد‌های دینی و جریان‌های علمی رخ داد که بعد‌ها به شکل یک روایت فراگیر درآمد: اینکه علم و دین ذاتاً در تعارض هستند. اما در سنت فکری اسلامی، چنین تقابلی دیده نمی‌شود. بسیاری از متفکران مسلمان، علم را بخشی از شناخت آیات الهی می‌دانستند. بنابراین، ظهور نسل‌هایی از دانشمندان که هم دیندارند و اهل معنویت و هم در فناوری‌های پیچیده فعالیت می‌کنند، از نگاه برخی تحلیلگران می‌تواند نوعی بازسازی همان پیوند تاریخی میان ایمان و دانش تلقی شود. به بیان دیگر، چنین افرادی عملاً با زندگی و مسیرشان این ادعا را به چالش می‌کشند که «دینداری مانع پیشرفت علمی است». همین امر موجب می‌شود حضور و نفس کشیدن‌شان، حامل یک پیام فکری نیز باشد که برای مبانی فکری مدرنیته خطرناک است. اما آنچه پس از شهادت این عزیزان رخ می‌دهد علاوه بر توسعه این الگوی خاص، الهام‌بخشی است. وقتی یک جامعه چنین رخداد‌هایی را در چارچوب نمادین و الهیاتی تفسیر می‌کند، شخصیت‌هایی که شهید شده‌اند، به الگو‌های فرهنگی تبدیل می‌شوند. روایت زندگی آنها می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های بعدی باشد و این پیام را منتقل کند که علم، ایمان و مسئولیت اجتماعی می‌توانند در کنار هم معنا پیدا کنند و این به بخشی از حافظه فرهنگی و معنوی جامعه تبدیل می‌شود. تعداد این جوانان در ساختار آموزشی و پژوهشی کشور بسیار است و جنبش نرم‌افزاری و تولید علم بومی تا سال‌های سال از طریق این ایده ادامه خواهد داشت.