نشریه اخبار و تحلیل ها 2 اردیبهشت 1405

 pdf

word

▼ حرف روز 

  شکست تمام عیار «خشم حماسی»

شکست راهبردی ائتلاف آمریکا و رژیم صهیونی در جنگ رمضان که ذیل عملیات‌هایی با عناوینی چون «خشم حماسی» و «غرش شیران» طراحی و اجرا شده بود طرف غربی را به بازنگری بنیادین در اهداف راهبردها و تاکتیک‌های خود واداشته است. مهم‌ترین و ملموس‌ترین برآیند این ناکامی میدانی حذف قطعی گزینه «تغییر نظام جمهوری اسلامی» از فهرست اهداف قابل دسترس برای طراحان بحران بود چرا که عدم امکان‌پذیری عملی آن در صحنه نبرد به اثبات رسید و این حقیقت اکنون حتی در محافل تصمیم‌سازی رقیب نیز پذیرفته شده است. در چنین شرایطی به نظر می‌رسد تمام تمرکز و ظرفیت دشمن بر دو مؤلفه جدید و به‌هم‌پیوسته جایگزین شده است نخست تلاش برای اعمال کنترل ژئوپلیتیکی بر «تنگه هرمز» به عنوان شاهرگ حیاتی اقتصاد انرژی جهان و دوم بهره‌گیری از فرآیند «مذاکره» به مثابه ابزاری برای وادار ساختن ایران به پذیرش شروط و الزامات جدید.

تحلیل عمیق از هرگونه مذاکره آتی میان ایران و آمریکا مستلزم درک این واقعیت انکارناپذیر است که ابزارهای فشار سنتی واشنگتن کارآمدی تاریخی خود را از دست داده‌اند. سیاست خارجی آمریکا در قبال جمهوری اسلامی همواره بر دو پایه متزلزل استوار بوده است. محور نخست تحریم‌های اقتصادی شبکه‌ای پیچیده و فرسایشی که با هدف فلج‌سازی ساختارهای تولیدی و معیشتی کشور طراحی شده بود اما سازگاری هوشمندانه اقتصاد ایران با شرایط تحریم و عبور موفق از مراحل بحرانی کشور را به سطحی از تاب‌آوری ساختاری رسانده که دیگر تحریم‌ها یک متغیر تعیین‌کننده و فلج‌کننده بر میز مذاکره محسوب نمی‌شوند. محور دوم تهدید نظامی مستقیم گزینه‌ای که همواره با عبارت کلیشه‌ای «همه گزینه‌ها روی میز است» تکرار می‌شد این تهدید نیز به دلیل رشد تصاعدی توان بازدارندگی همه‌جانبه ایران و هزینه‌های غیرقابل محاسبه هرگونه درگیری مستقیم اعتبار بازدارندگی خود را به طور کامل از دست داده است.

در این میان ممکن است سناریوی یک تهاجم محدود با هدف تصرف موقت جزایر ایرانی مشرف بر تنگه هرمز همچنان در اتاق‌های فکر دشمن مرور شود این اقدام یک خطای محاسباتی احمقانه و تکراری در ادامه شکست‌های تاریخی نظیر طبس و اصفهان خواهد بود. جزایر ایرانی خلیج فارس دیگر نقاطی منفصل و آسیب‌پذیر نیستند بلکه به یک دژ مستحکم و یکپارچه دفاعی تبدیل شده‌اند که هرگونه تلاش برای تهاجم زمینی را با شکستی تاریخی و تلفاتی بی‌سابقه مواجه خواهند ساخت.(مرتضی امیری نژاد)

▼ گزارش روز   

   اقتصاد مقاومتی تنها نسخه شفابخش برای روزهای سخت

نظام اقتصادی ایران طی سال‌های اخیر آزمونی بی‌سابقه را از سر گذرانده است آزمونی که بسیاری از تحلیلگران بین‌المللی عبور از آن را بدون فروپاشی نهادهای مالی و اجتماعی غیرممکن می‌دانستند. با این حال مرور شاخص‌های کلان و به‌ویژه پویایی بخش‌های مولد غیرنفتی نشان می‌دهد آنچه در ادبیات رسمی کشور «اقتصاد مقاومتی» نام گرفته فراتر از یک شعار سیاسی به یک واقعیت میدانی و یک مزیت رقابتی در عرصه حکمرانی تبدیل شده است. حتی نشریه اکونومیست نیز در تحلیلی تازه به صراحت نوشته است که «اصطلاحاتی مانند اقتصاد مقاومتی و خوداتکایی که سال‌ها نادیده گرفته می‌شدند در عمل کارآمدی خود را ثابت کردند و دولت ایران از هم نپاشید.»این گزاره از سوی رسانه‌ای که همواره زبان منتقدان سیاست‌های استقلال‌طلبانه ایران بوده است نشان‌دهنده یک چرخش مهم در فهم جهانی از ظرفیت‌های درونزای اقتصاد ماست. آنچه در این میان قابل تأمل است نه صرفاً بقا در شرایط دشوار که دستیابی به الگویی از انطباق‌پذیری است که می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی برای جهش تولید در سال‌های آینده قرار گیرد. اقتصاد ایران در حالی با موج‌های سنگین تحریم و محدودیت‌های مالی بین‌المللی مواجه شد که پیش‌تر ساختار آن به شدت به درآمدهای نفتی و کانال‌های وارداتی وابسته بود. اما در یک دهه اخیر و به مدد سیاست‌های تقویت بنیه داخلی شاهد کاهش ضریب وابستگی بودجه به نفت و تقویت قابل توجه صنایع پایین‌دستی و دانش‌بنیان بوده‌ایم.به طور کلی تاب‌آوری اقتصادی ایران ریشه در چند مؤلفه راهبردی دارد. نخست تنوع‌بخشی به مبادی تأمین مالی و تجاری که منجر به شکل‌گیری کریدورهای جدید ترانزیتی و پیمان‌های پولی دوجانبه با کشورهای همسو شده است. دوم ارتقای ظرفیت تولید داخلی در کالاهای استراتژیک که وابستگی به واردات اقلام اساسی را به طور محسوسی کاهش داده و سوم به‌کارگیری سازوکارهای نوین در نظام بانکی و مالیاتی برای مدیریت نقدینگی و مقابله با آثار تورمی فشارهای خارجی. مجموعه این اقدامات باعث شده است تا شوک‌های سیاسی و امنیتی نتوانند چرخ تولید و توزیع کالاهای اساسی را متوقف سازند.

امروز بر همگان روشن شده است که قدرت چانه‌زنی ایران در مذاکرات منطقه‌ای و بین‌المللی نه صرفاً متکی به قدرت نظامی که برآمده از استحکام این ستون‌های اقتصادی است. دشمن به خیال وادار کردن ایران به سازش ناخواسته به معمار تقویت زیرساخت‌های خودکفایی بدل شد. اکنون وظیفه سیاستگذار و فعال اقتصادی آن است که این دستاورد مهم را از مرحله «بقا» به مرحله «شکوفایی» سوق دهد. تمرکز بر تکمیل زنجیره‌های ارزش داخلی حمایت واقعی از بخش خصوصی واقعی و جلوگیری از سفته‌بازی در بازارهای موازی سه ضلع مثلث طلایی برای تبدیل تاب‌آوری کنونی به رشد پایدار و فراگیر است. بی‌تردید مسیر آینده روشن است و این اعتراف تلخ از سوی رسانه‌های غربی تنها تأییدی بر صحت راهبرد انتخاب‌شده ملت ایران است.(علی محمدی)

▼ خبر ویژه      

ونس با ایران توافق کرده بود، اما ترامپ آن را رد کرد!

لری جانسون، تحلیلگر سابق سازمان سیا در مصاحبه با شبکه المیادین از دستیابی به یک توافق در مذاکرات پیشین ایران و آمریکا سخن گفت.وی در این باره اظهار داشت:«من این اطلاعات را از فردی مرتبط با معاون رئیس‌جمهور آمریکا گرفتم. او به من گفت که ونس روز جمعه به توافقی دست یافته بود که شامل تخفیف تحریمی، آزادی دارایی‌های مسدود شده، پذیرش عوارض در ازای توقف دائمی خصومت‌ها، به علاوه محدودیت غنی‌سازی تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود و ترامپ همه چیز را خراب کرد.»جانسون افزود:«او به جایش تصمیم به محاصره دریایی گرفت. او فاکس نیوز را نگاه می‌کند که مدعی هستند سیاست‌های ترامپ هوشمندانه است و به‌خوبی کار می‌کند و او به‌شدت موفق است. ترامپ آن را باور می‌کند. هر کس که ابراز مخالفت کند، طرد می‌شود.» وی ادعاها درباره تسلیحات هسته‌ای ایران را یک بهانه دانست و افزود:«این حرف مزخرف که تلاش برای نابود کردن ایران مربوط به سلاح هسته‌ای است، این فقط یک بهانه است. این توجیهی است که آن‌ها استفاده می‌کنند، اما هدف واقعی این است که مردم ایران را بار دیگر مطیعِ کسی کنند که اوامر ایالات متحده را اجرا می‌کند.»