▼ حرف روز
بازگشت فیلی باسترها!
به زبان ساده فیلی باسترها همان دزدان دریایی هستند؛ شاید با عناوینی شیک تر و مدرن تر. برای مثال در میانه سده نوزدهم، دزدان مسلح آمریکایی موسوم به فیلی باسترها به کشورهای حوزه کارائیب و آمریکای مرکزی یورش بردند. شاخص ترین نمونه «ویلیام واکر» بود که با یک ارتش خصوصی نیکاراگوئه را اشغال کرد، خود را رئیسجمهور خواند و بردهداری را دوباره برقرار نمود. این کار دقیقاً در زمانی بود که آمریکایی ها مدعی بی طرفی در سیاست خارجی و روابط بین الملل بودند. دولتمردان آمریکایی هم اغلب حمایت می کردند و با این جنس کارها همراه و شریک می شدند.
به کتاب «روژه گارودی» که نگاهی بیفکنیم متوجه می شویم پشت این دزدی دریایی یک توجیه خداگونه هم قائل می شدند. این باور در میان بسیاری از آمریکاییها رواج داشت که وظیفه ای الهی برای گسترش قلمرو و نهادهای خود در سراسر قاره آمریکا دارند. فیلی باسترینگ، تجلی وحشیانه و غیررسمی این تفکر بود. اما پشت این ادعای خداگونه، ایالت های برده دار جنوب آمریکا به دنبال گسترش نظام بردهداری به سرزمینهای جدید مثل کوبا و آمریکای مرکزی بودند تا قدرت سیاسی خود را در کنگره افزایش دهند. کنترل مسیرهای تجاری مهم و تصاحب زمینهای حاصلخیز، انگیزههای قدرتمندی برای بسیاری از این گروهها بود.
قرن ۲۱ و شرایط فعلی نیز همان داستان فیلی باسترهاست. ترامپ در یک سال و اندی که از زمان ریاست جمهوری اش می گذرد، اول تلاش کرد که با قحطی دادن به ونزوئلا _ به اسم مبارزه با قاچاق مواد مخدر _ ونزوئلا و نفت آن را به چنگ بیاورد. بعد هم در یک عملیات شبانه، رییس جمهور یک کشور عضو سازمان ملل را دزدید و البته صدایی هم از دنیا برنخواست.
الان هم داستان همان داستان های قرم نوزدهمی است. ترامپ را در قالب فیلی باستر یا دزدان دریایی ببینید که از قامت یک رییس جمهور فرود آمده و عیان و لخت می گوید من دزد دریایی هستم. هر چند ترامپ آدم چندش آور و حال به هم زنی است ولی باید از او استقبال کرد. ترامپ نماد غرب وحشی و همان فیلی باسترهایی است که از دنیا دزدی دریایی می کردند. ولی فرق ترامپ با امثال اوباما این است که آن ها شیک تر و مجلسی تر به دزدی دریایی خود ادامه می دادند.
اما موضوعی که این روزها رخ نموده است توان نیروهای مسلح ایران در مواجهه با این دزدان دریایی است. خلیج فارس و تنگه هرمز را باید لقمه بزرگی دانست که گلوی این فیلی باسترهای قرن بیست و یکمی را گرفته و آن ها را خفه خواهد کرد. اساس نظم منطقه ای جدید باید برچیدن بساط این دزدان دریایی باشد.(یعقوب ربیعی)
▼ گزارش روز
محاصرهای که محاصره نیست!
دونالد ترامپ در آخرین مواضع خود علیه ایران، بر ادامه محاصره دریایی کشورمان تأکید کرده و حتی آن را کارآمدتر از بمباران ارزیابی نموده است. با این حال، کارشناسان مسائل راهبردی، این طرح را یک توهم و فاقد هرگونه کارآمدی میدانند. دلایل متعددی نشان میدهد که محاصره دریایی ایران نه تنها شدنی نیست، بلکه به ضرر آمریکا و متحدانش تمام خواهد شد.
نخست آنکه شناورهای آمریکایی از ترس ایران، کیلومترها دورتر از تنگه هرمز مستقر شدهاند، در حالی که ابزار اصلی کنترل منطقه یعنی تنگه هرمز کاملاً در اختیار و کنترل ایران است. امروز این تهران است که تعیین میکند کدام کشتیها اجازه عبور دارند و این عبور با پرداخت عوارض انجام میشود. آمریکا عملاً هیچ کنترلی بر این آبراه حیاتی ندارد و حداکثر میتواند مانند دزدان دریایی در آبهای مجاور، مزاحمتهایی طراحی کند. اما در عمل، ایران و چین اجازه ندادهاند آمریکا مانع عبور کشتیهای آنان شود. بر اساس گزارش رسانه ها، در یکی از روزهای اخیر تنها ۷ شناور از تنگه هرمز عبور کردند که ۵ فروند مرتبط با ایران بودند و آمار مؤسسات دریانوردی نشان میدهد ۲۰ درصد کشتیهای عبوری نیز چینی هستند.
دوم آنکه ایران هدف اصلی آمریکا از محاصره دریایی، یعنی جلوگیری از صادرات نفت خود، را به ابزاری برای فشار علیه متحدان واشنگتن تبدیل کرده است. این اقدام نه تنها بازارهای جهانی انرژی، بلکه بازارهای متنوع آمریکا را با مشکل مواجه ساخته است. طبق گزارش آسوشیتدپرس، توقف عرضه نفت از تنگه هرمز، حتی صنایع خُردی مانند تولید اسباببازی، لوازم آرایشی، آدامس و مداد رنگی را مختل کرده است.
سوم اینکه هزینههای آمریکا و اروپا روز به روز افزایش مییابد. به گفته اورزولا فندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، طی تنها ۶۰ روز درگیری، هزینه واردات سوختهای فسیلی اروپا بیش از ۲۷ میلیارد یورو افزایش یافته، بدون آنکه حتی یک مولکول انرژی اضافه دریافت کرده باشند. پنتاگون نیز اعلام کرده هزینه جنگ تاکنون به ده ها میلیارد دلار رسیده و همچنان رو به افزایش است. در نتیجه، محاصره دریایی موسوم علیه ایران، صرفاً به ضرر آمریکا، اروپا و متحدانشان تمام شده و ایران نه تنها آسیب ندیده، بلکه موقعیت خود را تثبیت کرده است.(حمزه عالمی)
▼ خبر ویژه
آمریکا برای اروپا سلاح ندارد
فایننشال تایمز در تحلیلی نوشته است که آمریکا به متحدان اروپایی خود از جمله انگلیس، لهستان، لیتوانی و استونی هشدار داده که باید منتظر تأخیرهای طولانی در تحویل تسلیحات باشند.این نشریه با اشاره به جنگ آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران تأکید کرده است:«پنتاگون به این کشورها گفته است که باید انتظار تأخیرهای جدی برای چندین سیستم موشکی را داشته باشند.» یک مقام پنتاگون در این باره گفته است:«وزارت جنگ آمریکا درخواستهای جدید برای تجهیزات از شرکا و همچنین موارد انتقال تسلیحات موجود را با دقت ارزیابی میکند تا اطمینان حاصل شود که با نیازهای عملیاتی هماهنگ است.»فایننشال تایمز با اشاره به نگرانی از سطح موجودی تسلیحات آمریکا نوشته است:«جنگ ایران همچنین نگرانیها را درباره اینکه آیا آمریکا موجودی کافی تسلیحات برای بازدارندگی پکن یا شکست چین در هر درگیری آینده بر سر تایوان دارد، افزایش داده است.»تام رایت، مقام سابق در دولت جو بایدن، در گفتگو با این نشریه گفته است:«ترامپ بیش از حد مایل است برای این کار اروپا را قربانی کند. اروپا باید با سرعت زیاد پایه صنعتی دفاعی خود را بازسازی کند.»
▼ اخبار
مشکل غرب با تمدن ایرانی است
کاظم جلالی، سفیر کشورمان در مسکو، در آیین گرامیداشت سالروز شهادت آیتالله مطهری گفت که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در دیدار با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از شجاعت مردم ایران تمجید کرده است.جلالی گفت:«آقای پوتین در دیدار وزیر امور خارجه کشورمان همچنین گفت که من با رهبران بسیاری از کشورهای دیگر گفتگو میکنم، همه آنها مردم ایران را تحسین میکنند.»سفیر ایران با اشاره به دلایل دشمنی آمریکا و رژیم صهیونی افزود:«مشکل متجاوزان فقط با جمهوری اسلامی ایران نیست، بلکه مشکل اصلی آنها با ایران است. دلیل این دشمنی نیز بزرگی، مقاومت و تمدنسازی ایرانیان است.»جلالی با بیان اینکه ملت ایران ۴۷ سال تحت تحریم رشد کرده است، تصریح کرد:«در مطالعه یورش یک ارتش قوی به کشورهای منطقه و جهان، مردم آن کشور علیه حکومت خود شورش کرده و با ارتش متجاوز همراه شدهاند، اما مردم ایران را باید از نو شناخت.»وی با اشاره به ارزیابی جدید اندیشکدههای روسی از قدرت نظامی ایران خاطرنشان کرد:«آنها میگویند نه ارتش آمریکا و اسرائیل آنچنان قوی بود که میپنداشتیم و نه ارتش ایران آنچنان که مقامات و رسانههای غربی القا میکردند ضعیف بود. این ارتش بدون سلاح هستهای و تحت تحریم، ۴۰ روز در مقابل قویترین ارتشهای جهان ایستادگی کرد.»
ضرر یک تریلیون دلاری فدرال رزرو در جنگ ایران
دیوید مالپس، رئیس سابق بانک جهانی، در اظهاراتی هشدارآمیز، با افشای جزئیاتی تکاندهنده از وضعیت فدرال رزرو آمریکا هشدار داد که این نهاد بیش از یک تریلیون دلار ضرر کرده و به ابزاری برای غنیسازی ثروتمندان تبدیل شده است.وی تأکید کرد:«جنگ دونالد ترامپ علیه ایران، روند تضعیف ارزش دلار و ایجاد بحران برای بانکهای مرکزی جهان را تشدید کرده است.»رئیس سابق بانک جهان ادامه داد:«فدرال رزرو آمریکا بیش از یک تریلیون دلار ضرر کرده است و این رقم همچنان در حال افزایش است و عملاً این نهاد به «صندوق پوشش ریسک عظیمی برای ثروتمندان و قدرتمندان» تبدیل شده است.»مالپس که در دوره ریاست بر بانک جهانی، یکی از مقامات مالی برجسته جهان بود، با افشای مکانیسم پشت پرده توضیح داد که فدرال رزرو از بانکها با نرخ بهره حدود ۵.۴ درصد پول قرض میگیرد، سپس این وجوه را صرف خرید اوراق قرضه دولتی میکند. وی افزود:«این پردازش بدونریسک برای بانکهای بزرگ، این توهم را ایجاد میکند که وضعیت مالی دولت آمریکا بسیار بهتر از آن چیزی است که هست و همزمان سود کلانی را به جیب ثروتمندان سرازیر میکند.» به گفته او، عملاً «نظام پولی به یک بازی دیجیتال در ترازنامه بانکهای مرکزی تبدیل شده است.»گزارشهای رسمی نیز نشان میدهد که فدرال رزرو برای سومین سال متوالی با زیان عملیاتی دست و پنجه نرم میکند. زیان انباشته این نهاد از سال ۲۰۲۳ تاکنون از مرز ۲۱۰ میلیارد دلار گذشته و بر اساس برخی محاسبات، کل رقم ضررهای پنهان و آشکار از مرز یک تریلیون دلار عبور کرده است.
فشار آمریکایی، تابآوری ایرانی را ارتقا داده است
علی سعدوندی، اقتصاددان ایرانی و استادیار بانکداری و فاینانس در دانشگاه ولونگونگ دبی، در مورد فشار حداکثری و تابآوری ایران با اشاره به گزارش اخیر بلومبرگ میگوید، راهبرد جدید فشار حداکثری که پس از آتشبس به اجرا درآمد، با وجود هدفگیری دقیق شبکه صرافیهای سایه و خریداران چینی، همچنان با مانع بزرگ تابآوری ایران روبروست.این اقتصاددان افزود، اگرچه آمارهای رسمی نشاندهنده کاهش صادرات نفت ایران میان سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ است اما این افت به معنی حذف کامل تهران از بازارهای جهانی نبود. به گفته سعدوندی، بلکه، این دوره نقطه عطفی برای تغییر الگو به سمت «تجارت پنهان (خاکستری)» و گسترش «ناوگان سایه» نفتکشها برای دور زدن تحریمها بود.این اقتصاددان ایرانی توضیح داد، مرور هشت سال گذشته حاکی از آن است که قطع دسترسی ایران به نظام مالی بینالمللی، هرچند هزینههای قابل توجهی به اقتصاد کشور تحمیل کرده است اما نتوانسته است ظرفیت تولید را به طور دائمی تخریب یا تهران را به تغییر جهت استراتژیک وادار کند.
▼ اخبار کوتاه
◄ همزمان با روز جهانی آزادی مطبوعات، دفتر اطلاعرسانی دولتی در غزه گزارش داد که رژیم صهیونی از اکتبر ۲۰۲۳ (مهرماه ۱۴۰۲) تاکنون ۲۶۲ خبرنگار و فعال رسانهای را به شهادت رسانده است.بر اساس این گزارش، آمار مجروحان در میان جامعه خبری به ۴۲۰ نفر رسیده که برخی از آنها دچار معلولیتهای دائمی و قطع عضو شدهاند.در بخش دیگری از این بیانیه آمده است که علاوه بر آمار شهدا و مجروحان، ۵۰ خبرنگار در بازداشت هستند و از سرنوشت ۳ خبرنگار دیگر نیز همچنان اطلاعی در دست نیست.
◄علی نیکزاد، نائبرئیس مجلس شورای اسلامی به شبکه المنار گفت که شروط ایران در مذاکرات قبلی و آتی واضح است؛ توقف کامل تجاوزات علیه لبنان باید تضمین شود.نیکزاد تصریح کرد:«جبهه ایران و جبهه جنوب لبنان یکی است و ما جداسازی این دو را نخواهیم پذیرفت، ایران تنگه هرمز را بست تا مردم لبنان از صلح برخوردار شوند.»
◄به نقل از شبکه المیادین، روزنامه عبری زبان «معاریو» در گزارشی فاش کرد که پنتاگون سعی داشته است تصویری متفاوت از واقعیتهای مالی جنگ ارائه دهد.بر اساس اعلام این رسانه صهیونیست، برآوردهای واقعی نشاندهنده خسارت ۵۰ میلیارد دلاری جنگ علیه ایران است که پنتاگون تلاش کرد، آن را مخفی نگه دارد؛ خسارتی که مقامات نظامی آمریکا در تمام این مدت برای جلوگیری از تبعات سیاسی، سعی در ناچیز جلوه دادن آن داشتند.
◄میگل دیازکانل، رئیسجمهور کوبا در پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت که رئیسجمهور آمریکا تهدیدهای مربوط به اقدام نظامی علیه کوبا را به سطحی «خطرناک و بیسابقه» افزایش داده است.او از جامعه بینالمللی خواست این موضوع را جدی بگیرد و همراه با مردم آمریکا درباره پیامدهای احتمالی چنین اقدامی تصمیمگیری کند.دیاز کانل تأکید کرد که این تهدیدها در راستای تأمین منافع «گروهی کوچک اما ثروتمند و بانفوذ» با انگیزههای انتقامجویانه و سلطهطلبانه مطرح میشود.
◄وزارت بازرگانی چین اعلام کرد:«اقدامات ایالات متحده، فعالیتهای اقتصادی و تجاری میان شرکتهای چینی و سایر کشورها را به شکلی توجیهناپذیر محدود کرده است که این امر نقض صریح قوانین بینالمللی محسوب میشود.»وزارت بازرگانی چین همچنین تاکید کرد:«پکن همواره با تحریمهای یکجانبهای که بدون مجوز سازمان ملل یا فاقد مبنای حقوقی در قوانین بینالملل باشد، مخالف است.»
◄نشریه پولیتیکو نوشت، تصمیمهای اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده نشاندهنده تمایل او به «تنبیه» کشورهای اروپایی است و اختلافات میان دولت آمریکا و شرکای اروپایی بهتدریج غیرقابل حل به نظر میرسد.بهنوشته این نشریه، اختلافات میان دولت آمریکا و شرکای اروپایی در حال تبدیل شدن به شکافی غیرقابل ترمیم است.