نشریه اخبار و تحلیل ها 15 اردیبهشت 1405

pdf

word

▼ حرف روز

✍ علی محمدی

امارات متحده عربی که به «اسرائیل دوم» منطقه معروف شده است، سیاست‌های خصمانه‌ای در قبال ایران در پیش گرفته و رابطه استراتژیک و نظامی خود را با رژیم صهیونی تشدید کرده است. این کشور عملاً به پیشران جنگ بعدی علیه ما تبدیل شده است. از سوی دیگر، آمریکا و رژیم صهیونی منافع حیاتی در امارات دارند و ایران برای تحت فشار قرار دادن آنها، تصمیم به تنبیه شدید امارات گرفته است. بر این اساس، بنادر این کشور از جمله فجیره به طور کامل تحت محاصره نیروی دریایی ایران قرار گرفت تا این پیام به سیاست‌های ترامپ در تنگه هرمز منتقل شود که در برابر هر گام تنش، مقاومت یک برگ برنده ژئوپلیتیک را فعال می‌کند.

محاصره دریایی بنادر امارات پیامدهای عمیق و چندبعدی به دنبال خواهد داشت. از نظر اقتصادی، این محاصره باعث اخلال اساسی در صادرات نفت امارات می‌شود. امارات یکی از صادرکنندگان بزرگ نفت خام است که بخش اعظم آن از طریق تنگه هرمز و فجیره منتقل می‌شود. محاصره به معنای توقف یا کاهش شدید صادرات و از دست رفتن درآمدهای ارزی حیاتی است. همچنین هزینه حمل‌ونقل و بیمه به شدت افزایش می‌یابد و مسیرهای جایگزین بسیار طولانی‌تر و پرهزینه‌تر هستند. افزون بر این، امارات بخش بزرگی از مواد غذایی، دارو و کالاهای مصرفی را از طریق دریا وارد می‌کند؛ محاصره می‌تواند منجر به کمبود، احتکار و افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها شود. بی‌ثباتی ناشی از محاصره، سرمایه‌گذاران خارجی را فراری می‌دهد و پروژه‌های عمرانی و گردشگری دبی با کاهش شدید تقاضا مواجه می‌شوند. مهم‌ترین خسارت راهبردی امارات، فروپاشی اعتبار و امنیت آن است.

از نظر امنیتی و نظامی، محاصره دریایی یک اقدام جنگی محسوب می‌شود. امارات دارای پایگاه‌های نظامی متعدد است و احتمال درگیری مستقیم میان نیروهای ایران و ائتلاف تحت حمایت امارات بسیار بالاست. در صورت تشدید تنش، تأسیسات نفتی، فرودگاه‌های بین‌المللی و حتی کاخ‌های شاهزادگان در ابوظبی و دبی در معرض تهدید حملات موشکی و پهپادی قرار می‌گیرند.

از منظر ژئوپلیتیکی و سیاسی، محاصره موفقیت‌آمیز، قدرت بازدارندگی و نفوذ ایران را به شدت افزایش می‌دهد و جایگاه امارات را به عنوان قطب تجاری و مالی تضعیف می‌کند. امارات ناچار خواهد شد وابستگی خود به آمریکا و ناتو را افزایش دهد که این امر استقلال سیاست خارجی آن را محدود می‌کند. همچنین اختلال در اقتصاد ممکن است منجر به خروج انبوه نیروی کار خارجی شود که فروپاشی اقتصادی و اجتماعی را شتاب می‌بخشد.در سطح بین‌المللی، اختلال در صادرات نفت امارات، قیمت نفت را به سطوح بی‌سابقه می‌رساند و اقتصاد جهانی را با رکود تورمی شدید مواجه می‌کند. این مسئله دولت ترامپ را با بحران جدیدی روبه‌رو کرده و جنبش‌های اجتماعی ضد ترامپ را فعال می‌سازد.

محاصره دریایی امارات توسط ایران نه فقط یک اقدام تنبیهی اقتصادی، بلکه آغازی برای یک بحران نظامی و امنیتی تمام‌عیار برای این شیخ‌نشین است. بزرگترین آسیب را اقتصاد وابسته به تجارت دریایی امارات متحمل می‌شود.

▼ گزارش روز

✍ علی فاتح

بیش از ۶۰ روز از تهاجم وحشیانه ترامپ و نتانیاهو علیه جمهوری اسلامی ایران می‌گذرد؛ روزهایی تلخ از منظر از دست دادن عزیزانی چون قائد امت و فرماندهان شهید، و روزهایی شیرین از منظر مقاومت و وحدتی مثال‌زدنی که همه برنامه‌های دشمن را به هم ریخت. در این دفاع مقدس، ایران علاوه بر سلاح همدلی و وحدت مردم، از پهپاد، موشک و پدافند نیز به نحو احسن استفاده کرد. اما شاید مهم‌ترین و راهبردی‌ترین سلاح ایران، تنگه هرمز باشد؛ یکی از مهم‌ترین نقاط استراتژیک در جغرافیای ایران و جهان که به دارایی کلیدی و حیاتی تبدیل شده است.

طول تنگه هرمز حدود ۱۶۰ کیلومتر و عرض آن در باریک‌ترین نقطه نزدیک به ۳۳ کیلومتر است. این تنگه نه تنها مسیر عبور نفت و کالاهای تجاری به کشورهای مختلف را فراهم می‌کند، بلکه به عنوان یک عامل بازدارنده قوی در برابر تهدیدات خارجی عمل می‌کند. ۲۰ درصد از نفت جهان از طریق این تنگه عبور می‌کند و هرگونه اختلال در آن پیامدهای جدی برای اقتصاد جهانی دارد.

خلیج‌های کوچک اطراف تنگه به ما امکان می‌دهد با استفاده از قایق‌ها، مین‌ها، موشک‌ها و پهپادها، امنیت خود را تأمین کنیم. کوه‌های صخره‌ای هرمز نیز به عنوان سنگرهایی عمل می‌کنند که می‌توانند به سرعت در برابر هر تهدیدی واکنش نشان دهند. تهدید به بستن تنگه هرمز موضوعی نیست که به تازگی مطرح شده باشد؛ ایران در طول دهه‌ها این توانمندی را نشان داده است. سرانجام لحظه موعود فرا رسید و تنگه بسته شد؛ اقدامی که اقتصاد جهان را به هم ریخت و قیمت همه کالاهای اساسی و غیراساسی را افزایش داد.

پیش از جنگ، ارزیابی‌های جامعه اطلاعاتی آمریکا نشان می‌داد که ایران از تنگه هرمز به عنوان ابزاری استراتژیک برای بازدارندگی استفاده خواهد کرد. مدیر اطلاعات ملی آمریکا بر این نکته تأکید کرد، اما ترامپ این واقعیت را درک نکرد. سیاست‌های ترامپ در قبال ایران نه تنها کشور را تضعیف نکرد، بلکه باعث تقویت بازدارندگی در همه ابعاد شد.

بسیاری از کارشناسان نظامی بر این باورند که برنامه هسته‌ای هدف اصلی بازدارندگی ایران بوده است، اما واقعیت این است که دکترین جمهوری اسلامی ایران بر توانایی‌های نامتقارن مانند موشک‌ها و متحدان منطقه‌ای استوار است. اگر بازدارندگی هسته‌ای هدف اصلی بود، ایران هرگز به برجام متعهد نمی‌شد. جمهوری اسلامی امروز با تقویت محور مقاومت، جلوی وحشی‌گری آمریکا و رژیم صهیونی را گرفته است. جنگ رمضان نشان داد که محور مقاومت پابه‌پای ایران جنگید. تنگه هرمز نمادی از قدرت و اراده ملی کشورمان در برابر چالش‌های بین‌المللی است؛ ابزاری سیاسی و نظامی که قدرتمندترین سلاح بازدارندگی کشور محسوب می‌شود.

▼ خبر ویژه

اعراب خودشان با ایران کنار بیایند، ما به خانه برمی‌گردیم!

به نقل از وبگاه خبری عربی ۲۱، مصطفی بکری عضو مجلس نمایندگان مصر در جلسه عمومی پارلمان که در خصوص بررسی پیامدهای تجاوز آمریکا و رژیم صهیونی به ایران تشکیل شد، هشدار داد که این تجاوز به ایران محدود نخواهد شد.وی افزود که خطر چنین حمله ای کشورهای عربی را نیز تهدید می کند، زیرا ما با یک طرح آمریکایی-صهیونی روبرو هستیم که هدف آن تحقق رویای «اسرائیل بزرگ از نیل تا فرات» است.مصطفی بکری در سخنرانی امروز خود در پارلمان گفت:«این تجاوز تنها به ایران محدود نمی‌شود، بلکه هدف آن بازترسیم نقشه‌ها در منطقه عربی و تهدید امنیت ملی عربی است که برگرفته از طرح «از نیل تا فرات» است.»وی خاطرنشان کرد که ما باید درک کنیم که مصر و ترکیه و پاکستان نیز از این طرح مستثنی نیستند. ما تجاوز صهیونیست ها به ایران را محکوم می‌کنیم و باید مراقب باشیم که طرح رژیم صهیونی اکنون آغاز شده است.عضو مجلس نمایندگان مصر خواستار برگزاری جلسه ویژه پارلمان برای بررسی پیامدهای حملات رژیم صهیونی به ایران شد.بکری در پایان تأکید کرد که سکوت در برابر تحولات ممکن است تل آویو را به تنش بیشتر تشویق کند و گفت:«ما زیاد صحبت کردیم، ولی این توطئه همچنان ادامه دارد.»

▼ اخبار

امروز دنیا به ایران تعظیم می‌کند

سردار یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه، با اشاره به اینکه نتیجه جنگ آمریکا علیه ایران باعث تقویت قدرت جمهوری اسلامی شد، گفت:«جنگی تاریخی و سرنوشت‌ساز را علیه ما به راه انداختند و آینده نظم نوین جهانی از دل این جنگ متولد خواهد شد.»سردار جوانی با اشاره به پیام اخیر رهبر معظم انقلاب درباره خلیج فارس و تنگه هرمز، این پیام را «منشوری برای خلیج فارس، تنگه هرمز و آینده منطقه» توصیف کرد و گفت:«یک فصل نوین برای خلیج فارس رقم خواهد خورد.»وی با اشاره به جایگاه راهبردی خلیج فارس افزود:«کارشناسان معتقدند اگر جنگ جهانی سوم رخ دهد، میان قدرت‌های بزرگ بر سر این منطقه خواهد بود، چراکه خلیج فارس به دلیل ذخایر انرژی و موقعیت چهارراهی، موقعیتی برتر در جهان دارد.»معاون سیاسی سپاه تأکید کرد:«آمریکایی‌ها با اشغال افغانستان و عراق و طرح خاورمیانه بزرگ در پی ایجاد نظم نوین تک‌قطبی بودند، اما آن طرح‌ها با شکست مواجه شد.»سردار جوانی تصریح کرد:«در این جنگ دشمن به هیچ‌کدام از اهداف خودش نرسید؛ هدف نابودی برنامه و توان موشکی، نابود کردن مقاومت، براندازی جمهوری اسلامی، نهایتاً تجزیه ایران و غلبه بر منطقه.»وی با اشاره به ناتوانی آمریکا در بازگشایی تنگه هرمز گفت:«آمریکا دیگر ابرقدرت نیست و در این جنگ با یک ابرقدرت مواجه شده است.»

ترامپ شکست خورده، راه خروج پیدا کند

جان مرشایمر، استاد دانشگاه شیکاگو، در گفتگو با تریتا پارسی، کارشناس مسائل ایران، تأکید کرده است که دونالد ترامپ در جنگ علیه ایران شکست خورده و باید هر چه زودتر راهی برای خروج از این بحران پیدا کند.مرشایمر در این گفتگو گفته است:«اهداف اعلامی آمریکا محقق نشده‌اند، در حالی که ایران نه‌تنها قابلیت‌های رزم را حفظ کرده بلکه در برخی حوزه‌ها مانند کنترل عملی بر تنگه هرمز موقعیت بهتری پیدا کرده است.»پارسی نیز با اشاره به پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی جنگ افزوده است:«ابزار اصلی فشار آمریکا یعنی محاصره دریایی، به‌جای ایجاد فروپاشی در ایران، به افزایش هزینه‌های داخلی برای دولت ترامپ منجر شده است.»مرشایمر ایده ترامپ برای «هدایت کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز» را مبهم و پرریسک توصیف کرده و گفته است:«ترکیب ابهام عملیاتی و ریسک نظامی بالا با انگیزه‌های سیاسی برای تغییر روایت جنگ، می‌تواند جرقه‌ای برای تشدید درگیری باشد.»این دو کارشناس تأکید کرده‌اند که افزایش فشار به ایران باعث تغییر سیاسی در واشنگتن شده است نه در تهران. پارسی گفته است:«در سیاست‌گذاری آمریکا، شدت فشار اقتصادی به‌اشتباه به‌عنوان معیار موفقیت در نظر گرفته می‌شود، در حالی که معیار واقعی تغییر رفتار طرف مقابل است؛ امری که رخ نداده است.»مرشایمر در پایان نقش لابی رژیم صهیونی را تعیین‌کننده دانسته و گفته است که این لابی «نه‌تنها مانع خروج آمریکا از خاورمیانه می‌شود، بلکه تداوم حضور در اروپا را نیز ضروری می‌داند.»

تنش تجاری اروپا و آمریکا بالا گرفت

کارلوس کوئربو، وزیر اقتصاد اسپانیا، اعلام کرد که در صورت اجرای تهدید دونالد ترامپ برای افزایش تعرفه خودروهای اروپایی به ۲۵ درصد، اتحادیه اروپا «همه گزینه‌ها» از جمله اقدام متقابل را روی میز خواهد داشت.کوئربو پیش از آغاز نشست گروه یورو در بروکسل گفت:«اتحادیه اروپا حق کامل خود برای پاسخگویی به هرگونه نقض توافقنامه تجاری امضا شده با ایالات متحده را محفوظ می‌دارد.»کریاکوس براکاکیس، رئیس گروه یورو و وزیر دارایی یونان، نیز تأکید کرد:«گزینه نخست همیشه گفت‌وگو است. ما می‌خواهیم شریکی قابل پیش‌بینی باشیم و به روابط فراآتلانتیک باور داریم.»وی بلافاصله هشدار داد:«با این حال، اگر از آنچه بر سر آن توافق کرده‌ایم انحرافی رخ دهد، به وضوح همه گزینه‌ها مطرح هستند و همه جایگزین‌ها روی میز خواهند بود.»براکاکیس با اشاره به بحران انرژی ناشی از تنش‌های نظامی در خلیج فارس افزود:«آخرین چیزی که اقتصاد جهانی و اروپا در حال حاضر به آن نیاز دارد، یک لایه اضافی از عدم‌اطمینان، بالاتر از اتفاقاتی است که در تنگه هرمز رخ می‌دهد.»رئیس یوروگروپ هرگونه ادعای نقض توافق از سوی اتحادیه اروپا را رد کرد و گفت:«بخش ما از این توافق به طور کامل اجرا شده است. ما به تعهدات مندرج در بیانیه مشترک کاملاً پایبند بوده‌ایم.»براکاکیس در پایان این بحث را «کاملاً غیرضروری و بسیار تأسف‌بار» توصیف کرد.

▼ اخبار  کوتاه

◄ سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، در نشست کمیسیون امنیت ملی مجلس تأکید کرد که ایران اکنون در موقعیتی مقتدرانه قرار دارد. او با اشاره به مقاومت مردم و نیروهای مسلح گفت:«با ایستادگی، شجاعت و غیرت مثال‌زدنی ملت ایران، جمهوری اسلامی ایران در جایگاه بازیگری بسیار مقتدر برای صیانت از منافع و حقوق ملت ایران ظاهر شده است.» عراقچی همچنین گزارشی از روند مذاکرات با آمریکا در اسلام‌آباد و تلاش‌ها برای پایان جنگ تحمیلی ارائه کرد و نمایندگان نیز بر لزوم دیپلماسی جهادی تأکید کردند.

◄مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول درباره اقتصاد جهانی هشدار داد. کریستالینا گئورگیه‌وا اعلام کرد سناریوی خوش‌بینانه قبلی دیگر معتبر نیست و در صورت تداوم جنگ خاورمیانه تا ۲۰۲۷ و رسیدن قیمت نفت به ۱۲۵ دلار، «باید انتظار نتیجه بسیار بدتری را داشته باشیم.» او با اشاره به رشد تورم گفت «انتظارات تورمی در بلندمدت همچنان لنگر انداخته است.» در سناریوی بدبینانه، رشد اقتصاد جهان تا آستانه رکود کاهش یافته و تورم از ۶ درصد فراتر می‌رود.

◄فرزانه صادق مالواجرد، وزیر راه و شهرسازی، با تأکید بر اهمیت راهبردی کریدور «دریا به دریا»، این مسیر را عامل پیوند دریای خزر به خلیج فارس و دریای عمان و محرک اصلی ترانزیت شمال–جنوب و شرق–غرب کشور دانست.وی با تبیین نقش گره‌های استراتژیک در شبکه جاده‌ای، از بهره‌برداری ۱۲ کیلومتر آزادراه جدید با مشارکت بخش خصوصی خبر داد و تأکید کرد تداوم پروژه‌های کلیدی با همین مدل مالی سرعت خواهد گرفت.

◄بانک آمریکای «گلدمن ساکس» پیش‌بینی کرده است که درگیری با ایران می‌تواند قیمت نفت را به ۱۷۰ دلار در هر بشکه برساند.تحلیلگران نفتی این بانک سرمایه‌گذاری اوایل فروردین ماه پیش‌بینی کرده بودند که قیمت نفت در اوایل ماه آوریل به ۱۱۵ دلار افزایش می‌یابد و احتمالا اوج قیمت در اوایل آوریل حتی بالاتر نیز خواهد بود.

◄مسئولان ناوگان کمک‌رسانی به غزه از حمله جدید ارتش رژیم صهیونی خبر دادند. بامداد امروز، بالگردها و پهپادهای رژیم صهیونی چهار کشتی ائتلاف ناوگان آزادی را در آب‌های یونان محاصره کردند. این ناوگان، این اقدام را «تلاشی نومیدانه برای حفظ محاصره غزه» خواند. سوزان عبدالله، عضو کمیته سازماندهی ناوگان، با انتقاد از سکوت جهانی گفت:«اشغالگران به دنبال ازبین بردن تمام تلاش‌ها برای همبستگی با مردم فلسطین و جلوگیری از تلاش‌ها برای شکستن محاصره غزه هستند.»

◄شبکه «ریانووستی» رقم واقعی هزینه‌ای که جنگ تحمیلی علیه جمهوری اسلامی ایران روی دست آمریکا گذاشته را منتشر کرد.ریانووستی بر اساس داده‌هایی که به‌دست آورده گزارش داد که هم‌اکنون هزینه جنگ تحمیلی علیه ایران برای آمریکا از ۷۰ میلیارد دلار فراتر رفته است.این شبکه توضیح داد که با وجود ادعای مقامات آمریکایی مبنی بر پایان یافتن عملیات نظامی علیه ایران، هزینه این درگیری به ۷۰ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار رسیده و این رقم همچنان رو به افزایش است.