جهان پساآمریکایی از دریچه اجلاس گروه ۷

نشست امسال گروه ۷ در فرانسه بیش از آنکه یادآور روزهای اقتدار و هماهنگی قدرت‌های غربی باشد، تصویری از اضطراب و بی‌اعتمادی در درون اردوگاه غرب را به نمایش گذاشت. نهادی که زمانی نماد اجماع سیاسی و اقتصادی جهان غرب محسوب می‌شد، امروز بیش از هر زمان دیگری با بحران هویت مواجه است. اگر در دهه‌های گذشته رهبران گروه ۷ گرد هم می‌آمدند تا درباره نظم جهانی تصمیم بگیرند، اکنون به نظر می‌رسد بخش مهمی از انرژی آنها صرف مدیریت رفتار غیرقابل پیش‌بینی رئیس‌جمهور آمریکا می‌شود.

در واقع مسئله اصلی اجلاس اویان نه جنگ اوکراین است، نه بحران انرژی و نه حتی تحولات غرب آسیا؛ بلکه خودِ آمریکا و نحوه مواجهه با سیاست‌های دونالد ترامپ است. بسیاری از رسانه‌های غربی نیز به صراحت به این موضوع اشاره کرده‌اند. آنها معتقدند جهان دیگر با آمریکا به عنوان رهبر بلامنازع اردوگاه غرب تعامل نمی‌کند، بلکه با کشوری روبه‌رو است که تصمیمات آن تابع محاسبات شخصی، ملاحظات رسانه‌ای و رویکرد معامله‌گرانه رئیس‌جمهورش است.

همین مسئله باعث شده سقف انتظارات از اجلاس گروه ۷ به شکل بی‌سابقه‌ای کاهش یابد. در گذشته، خروجی چنین نشست‌هایی معمولاً شامل بیانیه‌های مهم، ابتکارات اقتصادی یا توافقات امنیتی بود؛ اما امروز موفقیت اجلاس در این تعریف می‌شود که اختلافات علنی نشود و ترامپ بدون ایجاد بحران جدید، نشست را ترک کند. به عبارت دیگر، گروه ۷ از یک نهاد تصمیم‌ساز به نهادی برای «مدیریت آسیب» تبدیل شده است.

تحولات منطقه غرب آسیا نیز این واقعیت را آشکارتر کرده است. جنگ علیه ایران و پیامدهای آن بر بازار انرژی، امنیت دریانوردی و اقتصاد جهانی، اروپا را در موقعیتی دشوار قرار داده است. اروپایی‌ها از یک سو نمی‌خواهند وارد رویارویی مستقیم با سیاست‌های واشنگتن شوند و از سوی دیگر نگرانند هزینه‌های تصمیمات آمریکا را خودشان پرداخت کنند. به همین دلیل بخش مهمی از دیپلماسی اروپا در ماه‌های اخیر نه بر اقناع ترامپ، بلکه بر مهار رفتارهای او متمرکز شده است.