نقش بازدارنده حکیم در طرح کاخ سفید

قاسم غفورى
به رغم آنکه دولتمردان کاخ سفید تلاش داشتند تا از حضور عبدالعزیز حکیم در واشنگتن به عنوان ابزاری برای به نمایش گذاشتن پیروزی هایشان درعراق بهر ه برداری نمایند مواضع وی شکست طرح های آنها بویژه در اختلاف افکنی میان کشورهای منطقه را در پی داشت. سید عبدالعزیز حکیم رئیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و رئیس فراکسیون اکثریت پارلمان عراق به دعوت رسمی مقامات آمریکایی وبه درخواست دولت عراق از واشنگتن دیدار نمود. این سفر درحالی صورت گرفت که:
یکم) در طی هفته های اخیر بویژه پس از پیروزی دمکرات ها در انتخابات آمریکا دولتمردان آمریکا طرح های جدیدی را برای خروج از بحران عراق طراحی کرده اند که به نوعی دگرگونی در سیاستهای این کشور می باشد. سیاستهای آنها که تاکنون در قالب رایزنی دو جانبه وچند جانبه با کشورهای عربی پی گیری شده است برای کنارنهادن شیعیان از قدرت و تقویت اقلیت اهل سنت در ساختار سیاسی عراق استوار بوده است.
آنها در تبلیغات خود وانمود می کنند که ایران و سوریه به دنبال تشکیل هلال شیعه درعراق و لبنان می باشند. لذا کشورهای عربی برای جلوگیری از این مهم باید درعراق فعالیت نمایند. دیدار چنی از عربستان، رایس ازمصر و شرکت درجلسه شورای همکاری خلیج فارس و در نهایت نشست اردن را می توان اقدامات تفرقه افکنانه آمریکا علیه شیعه وسنی در عراق ارزیابی نمود.
دوم) اشغالگران، شیعیان را به بی توجهی به منافع ملی وحرکت درچارچوب منافع ایران وسوریه متهم می کنند. آنها حتی بر این امر تأکید داشته اند که رهبران شیعه به دلیل گرایش به این کشورها حاضر به مذاکره پیرامون برقراری امنیت در عراق نمی باشند. در همین حال آنها به این بهانه خواستار تغییرات اساسی در دولت مالکی و حتی برکناری او بوده‌اند.
سوم) غرب در تبلیغات خود شیعیان را ازعوامل تروریست و ناآرامی های عراق معرفی کرده و حتی بدین بهانه حملات بسیاری به شهرک صدر داشته است . مقامات آمریکایی وانگلیسی در بسیاری از اظهارات خود شیعیان را متحدان القاعده نام نهاده وخواستار مقابله با آنها شده اند. این در حالی است که حکیم به عنوان رهبر اکثریت شیعه، برای کاهش فشارها بر شیعیان و جلوگیری از قتل عام آنها توسط اشغالگران فعالیت های بسیاری داشته که از جمله آنها مذاکره در آمریکا، بوده است.
بر این اساس و با توجه به پیش زمینه های مذکور به رغم مخالفت شیعیان با حضور اشغالگران، حکیم اجباراً و درچارچوب منافع ملی سفر به واشنگتن را پذیرفت درحالی که مواضع وی درآنجا چندین محور اساسی را آشکار ساخت که می توان از آنها به عنوان شکست طرح های بوش نام برد.
1)حضور سید عبدالعزیز حکیم در واشنگتن خود گواه اقتدار و جایگاه بالای شیعه در تحولات عراق دارد که حتی آمریکا نیز نمی تواند آن را انکار نماید. هر چند که در رایزنی های منطقه ای بویژه در نشست اردن برای کاهش حضور شیعه درتحولات عراق تلاش گردیده بود، اما آنها در نهایت دریافتند که بدون حضور شیعه توانایی بر قراری امنیت درعراق را نداشته و لذا اجباراً باید به همگرایی وپذیرش خواسته های شیعیان تن دهند.
2) بوش تلاش داشت تا از این دیدار به عنوان نشانه ای از پیروزی درعراق یاد کند اما انتقاد حکیم از عدم بازسازی کشور، عدم اجرای تعهدات خارجی، ناتوانی ارتش عراق به دلیل عدم همکاری اشغالگران، گسترش تروریسم و ناامنی در این کشور رسوایی جدیدی برای دولت بوش به همراه آورد.
3) طرح 9 ماده ای حکیم که بر حل بحران عراق توسط مردم این کشور و اتحاد با کشورهای همسایه استوار است برگ دیگری از شکست طرح های آمریکا می باشد. حکیم در دیدارهای خود به رغم مواضع آمریکایی ها همچنان بر اتحاد با ایران وسوریه وائتلاف با همسایگان به عنوان تنها عاملان برقراری ثبات در عراق تاکید نمود. طرح 9 ماده ای حکیم خود گواهی بر اتحاد وی با همسایگان و دوری از اشغالگران است.
4) نکته قابل تأمل در سفر حکیم که بحث های بسیاری را در پی داشت، مواضع وی در قبال حضور نیروهای خارجی در این کشور می باشد. نکته اساسی آنکه حکیم در حالی خواستارحضور یک ساله نیروهای خارجی گردیده بود که اولاً وی تاکید کرده طی یک سال اینده آمریکا تمام امور اداری و امنیتی را به دولت و ارتش عراق واگذار نماید ثانیاً پیش از این نیز سازمان ملل با صدور قطعنامه ای حضور نیروهای خارجی را یک سال تمدید نموده بود لذا مخالفت حکیم جز آنکه بار دیگر شیعیان را در قالب تبلیغات اشغالگران به عنوان عامل بحران معرفی نماید، نتیجه ای در پی نداشت لذا وی با زیرکی و هوشیاری سیاسی ضمن تاکید بر لزوم و واگذاری امور به دولت عراق در یک سال آینده بر مواضع صلح آمیز شیعیان تاکید نمود.
بر اساس آنچه ذکر شد در شرایط کنونی که سیاست اشغالگران بر کنارنهادن شیعیان از قدرت به بهانه جلوگیری از شکل گیری هلال شیعه درمنطقه استوار است، حضور حکیم در آمریکا تاکیدی بر نقش قدرتمندانه شیعیان در ساخت قدرت سیاسی در عراق بود. در همین حال این اقدام بار دیگر بر اتحاد منطقه ای ولزوم خروج اشغالگران به عنوان عاملان بحران و منطقه، نقطه عطفی در این سفر ارزیابی می گردد که براساس طرح 9 ماده ای حکیم اتحاد بیشتر منطقه را در پی خواهد داشت.