ایران و جهان در انتظار حماسه ای دیگر

این روزها چهره شهرها و حتی روستاهای کشور، با تابلوها ، پلاکاردها وپوسترهای نصب شده، آرایشی انتخاباتی گرفته اند. در این میان احزاب و جریان های سیاسی که موسم انتخابات برای آنها فرصتی برای ظهور و بروز وفتح مناصب قدرت می باشد نیز به تکاپو افتاده اند تا آخرین انشعاب ها و ائتلاف ها را پشت سر گذاشته و در صحنه رقابت برای کسب آرای اعتماد مردم، بر حریفان سیاسی پیشی بگیرند. تجربه سالیان گذشته نشان داده است که نحوه مواجهه افراد، احزاب و گروههای سیاسی با انتخابات های بر گزار شده معمولاً تابعی از دورنمای سیاسی، شرایط محیطی وسودو زیان های جناحی بوده است در حالی که در نگاه کلان وجامع رهبر معظم انقلاب، اصل حضور ومشارکت حداکثری، هدف اصلی هر انتخابات بوده و وظیفه رسانه های تبلیغاتی، دستگاههای اجرایی و نهادهای قانونگذاری و نظارتی نظام جمهوری اسلامی، تشویق و تهییج مردم به این مشارکت که از مهمترین مولفه های امنیت ملی و تحکیم پایه ها و ساختار یک نظام مردمی است، میباشد.
تجلیل هایی که رهبر انقلاب از حضور پرشکوه وحماسی مردم در انتخابات دوم خرداد 76 و همچنین دوره هشتم و نهم ریاست جمهوری داشته اند، نشان می دهد که معظم له بیش از آنکه به فرد منتخب بیندیشند، به حضور حداکثری مردم اعتقاد دارند و برخلاف برخی بینش های انحرافی که نوعی دمکراسی کنترل شده حداقلی را مطرح می نمایند، ایشان بارها به صراحت تاکید کرده اند که بنده به دنبال خلق حماسه و مشارکت پرشور و حداکثری صاحبان اصلی انقلاب در پای صندوق های رأی هستم چرا که هر حضور پر شور وشکوهمندی، تمام امتیاز های خود را به جیب نظام سرازیر خواهد کرد.
انتخاب ملی
از آنجا که در 24 آذر، دو انتخابات خبرگان و شوراهای اسلامی شهر وروستا را در پیش رو داریم، بنابراین نخست اشاره ای گذرا به جایگاه و اهمیت انتخابات خبرگان داشته و سپس با تفصیل بیشتری به انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا که به نقطه کانونی احزاب و فعالان سیاسی تبدیل شده، خواهیم پرداخت.
در دیداری که شهریورماه سال جاری اعضای مجلس خبرگان رهبری با مقام معظم رهبری داشتند، ایشان بر نکته ای تاکید فرمودند که تأمل بر انگیز و توجه به جوانب آن ضروری است. ایشان فرمودند:«هدف و مقصود اساسی از تشکیل مجلس خبرگان، موضوعی کاملاً ملی یعنی انتخاب رهبری نظام در زمان لازم است بنابراین شأن این مجلس بالاتر از مسایل خطی و جناحی است. البته صاحبان عقاید مختلف سیاسی می توانند در خبرگان حضور یابند اما نباید این مجلس را به محل انگیزه های سیاسی و جناحی تبدیل کنند.»
درتحلیل وتبیین این فرمایشات، نکاتی چند را می توان مورد توجه وامعان نظر قرار داد:
الف- هر گونه جناح بندی سیاسی درنظام مبتنی بر اصل ولایت فقیه، در سطحی پائین تر از جایگاه رهبری شکل می گیرد و نیروهای سیاسی نمی توانند و نباید مواضع و عملکرد رهبری را به جناحی نسبت داده و یا به نفع خود مصادره نمایند. همان گونه که رهبری نظام نیز هرگز بر اساس مصالح جناحی، تصمیم نمی گیرد و عمل نمی کند. جایگاه رهبری در ساختارجمهوری اسلامی، جنبه ملی و فرا جناحی دارد و ولی فقیهی که در این جایگاه قرار می گیرد، برای تأمین مصالح کلی نظام فراجناحی عمل خواهد کرد.
ب- جناح های سیاسی کشور به هنگام معرفی افراد صالح وشایسته به مردم، باید نگاهی ملی داشته و مسئله خبرگان را متفاوت با دیگر رقابت های انتخاباتی تلقی نمایند. در رقابت های رایج انتخاباتی و به اقتضای موضوع انتخابات، مسایل گوناگونی چون گرایش سیاسی، مواضع اقتصادی، ارتباط تشکیلاتی ومواردی از این دست، معیار وملاک مهمی برای معرفی نامزدهای انتخاباتی به حساب می آیند اما درانتخابات مجلس خبرگان این گونه ملاک ها ناکار آمدند و نباید مورد توجه قرار گیرند. مسئله مهم در انتخابات خبرگان، صلاحیت هایی است که باید نامزدها داشته باشند تا در انتخاب رهبری نظام ، درست و به هنگام عمل کنند. خبرگان رهبری را هرگز بر اساس ملاک هایی چون گرایش خطی و سلایق جناحی انتخاب نمی کنند و خودشان هم نباید با این گونه ملاک ها برگزیده شوند.
ج - تایید صلاحیت ها از سوی فقهای شورای نگهبان نیز نمی تواند تابع گرایش های حزبی و جناحی باشد. این امر حتی در انتخابات مجلس و ریاست جمهوری هم صادق است اما برای تایید صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان باید به صورت مضاعف مورد تاکید قرار گیرد. حاصل بررسی شورای نگهبان در زمینه صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان به گونه ای است که صالحان و شایستگان فارغ از گرایش سیاسی و جناحی مورد تایید قرارمی گیرند و مردم نیز امکان انتخاب از میان نامزدهای دارای گرایش های سیاسی متفاوت ونیز مستقل های واجد صلاحیت را خواهند داشت.
د- احزاب و رسانه ها موظفند فضای تبلیغات انتخاباتی مجلس خبرگان را به صورتی سامان دهند که آثار تخریبی رقابت های معمول انتخاباتی را به همراه نداشته باشد. اصل منطقی در رقابت های انتخاباتی آن است که گروههای و جناح ها به معرفی نامزد یا نامزدهای خود مبادرت نمایند و از تخریب چهره رقبا بپرهیزند که متأسفانه به این مهم توجه نمی شود. در تبلیغات انتخابات خبرگان، باید مسئله را از منظری دیگر هم بررسی کرد. ممکن است ما به عملکرد و مواضع فرد یا افرادی مخالف و حتی برای تصدی مسولیت های دیگر به او رأی نداده باشیم اما جایگاه مجلس خبرگان که مجمع گردهمایی فقیهان، نخبگان و عالمان آگاه به زمان می باشد، بسی متفاوت با تصدی مناصب اجرایی، تقنینی و قضایی است. دراین مجلس، سلایق و گرایش های سیاسی نباید و نمی تواند منشاء اثر باشد چرا که شأن خبرگان، انتخاب رهبری و نظارت بر عملکرد اوست واین امری دینی، ملی و فراجناحی است. خبرگان در زمان مقتضی از میان واجدان صلاحیت رهبری، باید شایسته ترین را برگزینند واین مسوولیت با نگرش تنگ خطی و جناحی سازگار نیست. تشخیص ولی فقیه واجد صلاحیت از میان کسانی که در مظان رهبری اند، کاری دشوار و مسوولیتی سنگین است و با انتخاب نماینده مجلس و رئیس جمهور و وزیر و ...فرق اساسی دارد. همگان شاهد بودیم که نماینده عضو مجلس خبرگان اول در گزینش رهبر معظم انقلاب پس از رحلت حضرت امام (ره)، چگونه باتدبیر وهوشیاری عمل کردند. در آن روز، اکثر قریب به اتفاق خبرگانی که از نظر خط و ربط های جناحی و سیاسی ، به درست یا غلط در طیف دیگری دسته بندی می شدند، از صلاحیت های بی بدیل و شامخ حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (ادام الله ظله) برای رهبری دفاع کرده و مسئله ولایت و رهبری را فراتر از جناح بندی های رایج سیاسی ارزیابی کردند.
هیأت مدیره مردمی
بی شک شوراهای اسلامی شهر و روستا، مردمی ترین و فراگیرترین نهاد در ساختارتصمیم گیری و اداره کشور هستند جمع کثیری داوطلب عضویت در بیش از 40 هزار شورای اسلامی شهر و روستا شده اند که از میان آنها بالغ بر 110 هزار نفر برگزیده خواهند شد.
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به دلیل اهمیت مشارکت مردم در اداره سرنوشت خویش، یک فصل (فصل هفتم) وهفت اصل (اصول یکصدم تا یکصدوششم) به مسئله شوراها اختصاص یافته است. انتخابات شوراها دارای ویژگی های خاصی است چرا که از روستاها تا کلان شهرها را در بر می گیرد، مشارکت داوطلبان و نامزدها با حداقل شرایط به صورت گسترده و فراگیر است. احزاب و تشکل های سیاسی در شهرها نقش اصلی را ایفا می کند. مرجع تایید و احراز صلاحیت نامزدها، هیات های اجرایی وزارت کشور و نظارت مجلس شورای اسلامی هستند و بالاخره مستقیم ترین، فراگیرترین، ملموس ترین و در دسترس ترین نوع انتخابات درنزد مردم است که از آن به عنوان شرکت سهامی ای که اعضای هیأت مدیره آن مردم هستند، نام می‌برند.
اوج‌گیری میل به مشارکت
از آنجا که نتیجه هر انتخاباتی درجمهوری اسلامی ایران، مبنای تجزیه و تحلیل های سیاسی در داخل و خارج از کشور قرار می گیرد، بنابراین باید به انتخابات سومین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا به عنوان عرصه بررسی رفتار مردم ، نگاهی ویژه داشت چرا که این انتخابات از یک سو می تواند مهر تاییدی دوباره به گفتمان عدالت خواهی واصولگرایی در صحنه مدیریت کشور باشد ودر سوی دیگر ممکن است مردم فرصتی دوباره را به جناح رقیب بدهند.
از انتخابات سومین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا باید به عنوان یکی از متکثرترین انتخابات های جمهوری اسلامی ایران نام برد چرا که تمامی گروههای سیاسی کشور دارای نمایندگی در این انتخابات هستند. رد صلاحیت 5/4 درصد ثبت نام کنندگان که اکثر قریب به اتفاق آنها دارای پرونده های قاچاق و سواخلاقی بوده اند، نشان می دهد که نظام بستر مناسبی را برای حضور و رقابت همه گروههای سیاسی مهیا نموده است.
در این انتخابات، میل به مشارکت در میان گروههای سیاسی به ویژه دوم خرداد، به اوج خود نزدیک شده است و هیچ یک از احزاب و جریان های سیاسی نه تنها سخن از تحریم نمی گویند بلکه با تبلیغات فراوان سعی در به پای صندوق کشاندن هر چه بیشتر مردم دارند.
از سوی دیگر همه گروههای سیاسی حتی در آخرین روزهای انتخابات، به دنبال شکل دهی ائتلاف های جدید وحداکثری هستند. تجربه انتخابات دوم شوراها، درس عبرتی برای تمام گروههای سیاسی گردیده است. در روز برگزاری انتخابات دوم شوراها، خبرنگاری به سراغ سعید حجاریان رفت واز او پرسید چرا گروههای اصلاح طلب با لیست های متعدد درانتخابات شرکت کرده وبا یکدیگر ائتلاف نکرده اند. وی پاسخ داد که در این انتخابات ما رقیبی به نام طیف راست نداریم و آنان در بین مردم، هیچ پایگاهی ندارند. بنابراین فرصتی ایجاد شده که ما در درون جبهه اصلاحات، دست به وزن کشی سیاسی بزنیم تا مشخص شود که دردرون گروههای اصلاح طلب، کدام گروه از موقعیت بهتری برخوردار است. حجاریان سپس پیش بینی کرد که با توجه به تایید صلاحیت ملی : مذهبی ها، نیمی از اعضای شورای شهر تهران را نیروهای ملی مذهبی و نیمی دیگر را نامزدهای حزب مشارکت تشکیل خواهند داد.
بر خلاف پیش بینی حجاریان، سر لیست حزب مشارکت یعنی مصطفی تاج زاده 5/1 درصد آرای مردم تهران و گروههای ملی : مذهبی بین هزار تا دو هزار و پانصد رأی را در تهران به خود اختصاص دادند.
ورود چهرهای شاخص به صحنه انتخابات
از دیگر ویژگی های این دوره از انتخابات آن است که هیچ حزب و گروهی ، در تبلیغات انتخاباتی خود شعارهای ساختارشکن ومبتنی بر فتح سنگر به سنگر منصب کلید نظام نمی دهد. در این دوره از انتخابات حتی از شعارهای مبتنی بر توسعه سیاسی هم کمتر اثری مشاهده می شود و سخنگویان جریان های سیاسی، شعارها و برنامه های اجتماعی ارائه می کنند و این درحالی است که در دوره های پیشین، قبراق ترین و سرحال ترین چهره های سیاسی خود را در صدر لیست هایشان قرار می دادند، چهره هایی که این روزها هیچ نام و اثری از آنها مشاهده نمی شود اگر چه ممکن است در پشت پرده برخی از تحرکات گروههای سیاسی مشغول نقش آفرینی باشند.
در اولین روزهای آغاز تبلیغات انتخاباتی سخنگوی یکی از ائتلافهای سیاسی که در دوره گذشته شوراها سخن از توسعه سیاسی آوردن دمکراسی بر سر سفره های مردم می گفت، در جمع بیش از 50 خبرنگار و عکاس داخلی و خارجی به صراحت اعلام کرد.
ما به شوراها ازجایگاه سیاسی نگاه نمی کنیم. شوراها نهادی اجتماعی و محل حل و فصل مشکلات شهری مردم است. ما با استفاده از متخصصان و برنامه ریزان امور شهری و رایزنی با اساتید دانشگاهها و بهر ه گیری از اسناد ومطالعات موجود در شهرداری ومراکز تحقیقاتی وتماس های نسبتاً نزدیک و مستمر با برخی شهروندان برای مشخص کردن مشکلات و نظرات آنها، برنامه ای را جهت مبارزه با آلودگی هوا، حاشیه نشینی، ترافیک، ساخت و سازهای غیر ایمن، رفع مشکلات اشتغال جوانان، پرداخت تسهیلات ازدواج، وام های کم بهره و ... تدارک دیده ایم».
کافی است این نوع ادبیات را با ادبیات های رایج در انتخابات دوره اول ودوم شوراها که از جانب برخی گروههای سیاسی ایراد می گردید، مقایسه کنیم تا میزان چرخش و عبرت آنها را به دست آوریم. در دوره گذشته همچنین سیاسی ترین و افراطی ترین چهر های احزاب وجریان های سیاسی در لیست ها و صحنه های تبلیغات انتخاباتی حضور داشتند که در این دوره کمترین نام و اثری در عیان و آشکار از آنها دیده می شود. شاید بخشی از آرامش موجود در فضای سیاسی و انتخاباتی کشور مرهون غیبت این چهره های افراطی از صحنه رقابت سیاسی باشد. دراین دوره به اتفاق همه ناظران بی طرف، کمترین اثری از التهاب ها و جارو جنجال های بیهوده سیاسی به چشم می خورد و اگر تبلیغاتی هست بیشتر معطوف به شعارها و برنامه های گروهها در اداره امور شهری است و نه نفی و نقد دیگران.
از دیگر ویژگی های انتخابات سوم شوراها، ورود ژنرال های سیاسی به صحنه تبلیغات انتخاباتی است. دراین دوره شاهد کمترین نام و اثری از گروهها و احزابی همچون مشارکت، کارگزاران سازندگی، مجمع روحانیون مبارز، در عوض نام وچهره کروبی، خاتمی، احمدی نژاد، هاشمی رفسنجانی و ... به درستی یا غلط به صورت روزانه بر صفحات اول روزنامه ها و پلاکاردهای انتخاباتی نقش می بندد. این روزها تیترهایی چون: کروبی به این 15 نفر رأی می دهد. خاتمی به لیست باران رأی می دهد ... چه بسیار بر صفحه اول مطبوعات کشور نقش می بندد تا نشان دهد که اولاً جایگاه افراد در جامعه ما بالاتر از احزاب است وثانیاً جایی برای چهره های افراطی، ساختار شکن و سکولار درفضای سیاسی و انتخاباتی کشور وجود ندارد.
به نوعی می توان گفت تجربه شورای اول و دوم، نوعی فرهنگ سازی را در افکار عمومی رقم زده است. تجربه این دو شورا نشان داد که این نهاد اجتماعی جای چهره های صرفاً سیاسی نیست و به جای سهم خواهی در قدرت، باید کمر همت برای خدمت به مردم بست. از این رو باید در انتخابات سوم از چهره هایی سود برد که ایجاد دلزدگی اشمئزاز نکنند، شعارهای منسوخ سیاسی را باید به فراموشی سپرد و آدم های تابلودار سیاسی را به صندوق خانه فرستاد.
پایبندی به اخلاق رقابت
امروز به یقین می توان مدعی شد که همه جریان های سیاسی کشور، تمام سرمایه های خود را به میدان آورده اند تا در رقابتی که درچارچوب نظام شکل گرفته، اعتماد مردم را به خود جلب نمایند. در این میان آنان که دل در گرو این نظام دارند و از سالهای دور نرد عشق با آن روح خدا ریخته و اینک میثاقی وسیق با شاگرد امین مکتب روح الله بسته اند، باید کابوس یک حضور و مشارکت حداکثری را برای دشمنان و بدخواهان نظام تدارک ببینند که شرط تحصیل این موفقیت، پایبندی به اصولی اخلاقی و سیاسی است . باید از تحقیر رقبای انتخاباتی پرهیز کرد. به لجاجت ها و انفعال ها و مچ گیری ها تن ندهیم . به هویت خود وفادار بمانیم اگر چه ممکن است نتیجه انتخابات به گونه ای دیگر رقم بخورد. راه را برای رقابت سالم باز نمائیم و توجه به حقوق شهروندی، مشارکت حداکثری و حفظ رأی مردم را در دستور کار خود قرار دهیم و به انتخابات به عنوان یکی از محوری ترین مولفه های بازدارندگی و امنیت ملی نگاه کنیم. باید امید به تأثیرگذاری آرای مردم و اعتماد به نفس را در جامعه تجدید کرد و رضایتمندی مردم از انتخاباتی سالم، قانونمند و سرنوشت ساز را در دستور کار خود قرار دهیم. سرنوشت انقلاب و نظام را به حضور فرد با افرادی گره نزنیم چرا که تجربه سال های گذشته به عیان نشان داده است که چه بسیار تدابیر چیده شده بر روی کاغذ که غیر از اقبال مردمی بوده است. اقبال و ادبارها نباید موجب غره شدن و پریشانی هیچ گروه و جریان سیاسی شود چرا که حرکت هایی که خاستگاه مردمی نداشته باشد، در جامعه پرورش نخواهد یافت . و بالاخره عزت و پیروزی را از خداوند طلب نمائیم و پیروزی ها را به حساب هوش و فراست خود نگذاریم اگر چه تلاش و پشتکار و کیاست مومنانه را باید توشه راه ساخت.