تاملی بر کمیسیون ششم/علی امینی

ششمین کمیسیون اقتصادی مشترک ایران و روسیه هفته گذشته به مدت دو روز با حضور «سرگئی کرینکو» رئیس آژانس فدرال اتمی روسیه و هیأت 60 نفره همراه وی و مسئولین زیربط ایرانی در وزارت امور خارجه برگزارشد. در نشست های دو روزه کمیسیون، حجم گسترده و متنوعی از موضوعات اقتصادی در زمینه انرژی هسته ای، پروژه های هوافضا مثل ماهواره زهره و خرید هواپیما و توسعه همکاریهای دو جانبه و چند جانبه اقتصادی میان طرفین بحث و بررسی گردید.
1-ایران و روسیه دو کشور بزرگ منطقه ای هستند که هر دو مخالف سیاستهای یک جانبه گرایانه آمریکا در مسائل مختلف اقتصادی، امنیتی و سیاسی هستند. از سویی هر دو کشور در بسیاری از مسائل جهانی دارای دیدگاه و مواضع مشترک می باشند و براساس این دیدگاه مشترک می توانند همکاریهای دو جانبه و چند جانبه خود را توسعه دهند. روسیه برای مقابله با تحرکات غرب و سد کردن فشارهای آمریکا در آسیای میانه و قفقاز و نیز حضور ملموس تر در تحولات خاورمیانه و مسائل مربوط به جهان اسلام به ایران نیاز دارد و ایران نیز همراهی بیشتر روسیه را در طرحهای اقتصادی و در پرونده هسته ای و ایستادگی در مقابل غرب خواهان است. با این وجود به نظر می رسد روس ها از چالش های گسترده و فزاینده در روابط ایران و غرب در مناسبات خود با ایران سوءاستفاده کرده و هزینه روابط و همکاری با ایران را افزایش می دهند. نمونه این نوع روابط را در پروژه مربوط به نیروگاه بوشهر مشاهده می کنیم. ساخت، تکمیل، تجهیز و راه اندازی این پروژه، آب سبک که براساس توافقات اولیه، بنا شده بود که تا چند سال پیش تمام شود متاسفانه روس ها هر بار به بهانه های واهی تکمیل، راه اندازی و شروع به کار آن را به تاخیر می اندازند. این نوع برخوردهای سیاسی در پروژه های مهم و استراتژیک اقتصادی غیرقابل قبول است. عدم تعهد روسیه در اجرای پروژه بوشهر، به اعتبار این کشور در انعقاد پروژه های دیگر با ایران و سایر کشورها لطمه وارد می کند.در اجلاس قبلی کمیسیون مقرر شد که در اسفندماه سال جاری پروژه بوشهر تکمیل و سوخت مورد نیاز برای راه اندازی آن به ایران ارسال شود اما بعضی خبرها گویای آن است که طرف روسی این بار نیز به بهانه کمبود اعتبارات مالی برای ساخت تجهیزاتی که به کشور ثالث واگذار شده است و نیز هزینه های مالی ارسال آنها به ایران، سعی در به تعویق انداختن زمان اجرای تعهدات خود دارد. اگرچه ایران از موضوع پرونده هسته ای درگیرچالش بزرگ با غرب است اما این دلیلی برای سوء استفاده روسیه نمی تواند باشد چراکه این کشور نیز برای رویارویی با سیاستهای یک جانبه گرایانه غرب در بسیاری از حوزه های دیگر به ایران نیاز دارد. ایران و روسیه بیش از 50 درصد منابع گاز جهان را در اختیار دارند که در تعاملی سازنده بیشتر و بهتر با هم می توانند نقش موثری در توسعه اقتصاد منطقه ای و جهانی داشته باشند. این نقش جز در سایه روابط پایدار و احترام به تعهدات فی مابین میسر نخواهد شد. روسیه و ایران در تمام حوزه های اقتصادی ظرفیت ها و توانمندیهای زیادی دارندکه در صورت پای بندی روس ها به تعهدات خود می توان برای بهره گیری مناسب از این توانمندیها به صورت مشترک برنامه ریزی کرد.