موازنه‌سازی آمریکا در پاکستان

هادی مجیدی

دستگاه‌های امنیتی آمریکا از سال گذشته به این جمع‌بندی رسیده‌اند که بازی دوگانه ژنرال پرویز مشرف مانع پیشبرد سیاست‌های امریکا در افغانستان است و او توانسته از طریق بازسازی و به کارگیری مجدد طالبان به صحنه سیاسی افغانستان بازگردد. مخالفت مشرف با اقدامات مستقل نظامی آمریکا در وزیرستان و مناطق قبایلی که عقبه جغرافیایی و لجستیکی برای طالبان و القاعده در افغانستان است موجب شد تا فشار به پرویز مشرف از ماه‌ها قبل و طی سفرهای رامسفلد و نگروپونته آغاز شود. حاصل تلاش‌های 6 ماهه گذشته از سوی آمریکا در قبال مشرف به این مرحله رسیده که مشرف برای باقی‌ماندن در قدرت، باید یک شریک سیاسی قابل اعتماد با آمریکا را در ساختار حکومتی بپذیرد.

تدابیر و مخالفت‌های مشرف با جریان‌های افراطی ـ ‌حزبی مانند سران جنگوی و یا رهبران افراطی ـ‌ دینی که نهاد آن در مسجد لعل نمودار گردید و یا تغییراتی که در ساختار نظامی ـ امنیتی در خصوص چهره‌های تندرو انجام داد موجب گردید تا احزاب دینی و حزب نوازشریف که بیشتر توسط سرویس‌های اطلاعاتی امارات و عربستان حمایت می‌شوند، در صف معارضه عمل کنند. حزب مردم به رهبری خانم بوتو که بیشتر از حمایت غربی ـ آمریکایی برخوردار است به عنوان چکش تعادل بر روی سیاست‌های مشرف انتخاب شده تا با تقسیم قدرت و تصدی نخست‌وزیری‌، ماموریت مهار و مدیریت سیاست‌های مشرف را به عهده گرفته و تسهیل‌کننده سیاست‌های آمریکا در افغانستان، پاکستان و احیانا جنوب شرقی ایران باشد. مبنای توافقات مشرف با بوتو، تصویب قانون عفو عمومی برای غیرفعال شدن اتهام فساد مالی به خانم بوتو می‌باشد ولی اعتراض خانم بوتو و دیگر جریان‌های معارض دینی و سیاسی بر تصدی فرماندهی ارتش و ریاست‌ جمهوری مشرف به طور همزمان به عامل فشار جدید علیه او مبدل شده است.

حزب مشرف که در حال حاضر اکثریت کرسی‌ةای پارلمان ملی و 4 مجلس ایالتی را داراست و برای کسب رای برای دور دوم ریاست‌ جمهوری نیازمند آرای حزب خانم بوتو است، ژنرال اشفق کیانی، رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی که از نزدیکان مشرف می‌باشد را کاندیدای تصدی ریاست ستاد ارتش پاکستان قرار داده تا پس از انتخاب مجدد به ریاست ‌جمهوری در این پست منصوب گردد.

دادگاه عالی پاکستان که در حال بررسی اعتراضات معارضه است، اجرای انتخابات ریاستی در روز شنبه را تایید کرده ولی اعلام نتایج انتخاباتی را به پس از هفدهم اکتبر (ده روز بعد) و پس از بررسی نهایی اعتراضات موکول کرده است.

با اینکه مشرف چندان از انتخاب مجدد خود نگران نیست ولی خانم بوتو در چارچوب نگاه آمریکایی خواستار تعدیل قدرت رئیس‌جمهور در انحلال پارلمان، برکناری حکومت و تکرار تصدی مجدد ریاست‌ جمهوری نیز می‌باشد.

در واقع آمریکا به دنبال ایجاد یک ترکیب قدرت سیاسی جدید در حاکمیت پاکستان است تا اراده و سیاست‌های ملی پاکستان در سقف مطلوب سیاست‌های آمریکایی عمل کند. این ترکیب جدید سیاسی چشم‌انداز تشدید منازعات سیاسی در داخل، زمینه‌سازی بیشتر برای مداخله مستقیم آمریکا در صحنه داخلی پاکستان و عملیات نظامی در مناطق قبایلی و وزیرستان، فعال‌سازی پتانسیل عشایر بلوچستان در جنوب شرقی ایران و کاهش وزن منطقه‌ای پاکستان و محدودسازی پاکستان در منازعه کشمیر را ترسیم می‌کند.

نکته برجسته در سیاست‌های آمریکایی که هم‌‌اکنون در بیشتر کشورهای اسلامی در جریان است اینکه با تقویت منازعات و اختلافات داخلی، نوعی فرسایش در پتانسیل ملی در این کشورها را به اجرا می‌گذارد تا در چارجوب طرح خاورمیانه‌ای آمریکا، امکان تسلط کم‌هزینه بر منطقه فراهم گردد.

همانگونه که بحرین پرداخت بودجه سری جنگ داخلی لبنان را به عهده گرفته تا محور اقتصادی برجسته‌ای در خلیج‌فارس باشد، اکنون بعثی‌ها در عراق هزینه امنیتی ـ سیاسی آمریکا را به عهده گرفته‌اند تا در پروژه تقسیم عراق به قدرت برسند و 14 مارس در لبنان برای گسترش نفوذ عربستان، وظیفه مقابله با مقاومت اسلامی را متکفل شده و ابومازن و حکومت فیاض با رویای حکومت صدپارچه در کرانه باختری، متعهد به نابودی مقاومت فلسطینی هستند. صحنه‌گردان تمامی این سناریوها در منطقه آمریکاست تا امنیت و برتری اسرائیل حفظ شود.