آنچه باید دیده شود/ رضا گرمابدری

 بسم الله الرحمن الرحیم

سفر «متکی» وزیر امورخارجه ایران به روسیه و دیدار با «سرگئی لاوروف» وزیر امورخارجه روسیه با دستاوردهایی همراه بود، این دستاوردها بیشتر در دیدگاه مقامات روسی قابل مشاهده است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود:

- سرگئی مارکف نماینده دومای روسیه: مسکو با استفاده از حق وتوی خود در شورای امنیت سازمان ملل متحد از تلاش آمریکا برای اعمال تحریم های جدید برضد ایران جلوگیری خواهد کرد.

- دیمیتری مدودف: اقدام نظامی یا تشدید تحریمها علیه ایران پذیرفتنی نیست.

- لاوروف: ما آماده همکاریهای امنیتی با ایران و کشورهای قفقاز برای برقراری و استمرار ثبات و آرامش در منطقه هستیم.

بسیاری از کارشناسان معتقدند راهیابی چنین مفاهیمی در ادبیات مقامات روسیه در قبال ایران ناشی از جنگ گرجستان و واکنش آمریکا و غرب به روسیه است. از نگاه این کارشناسان این مواضع روسها نشان می دهد که آنها در مناقشه اخیر میان خود و غرب از موقعیت ایران به مثابه یک ابزار و اهرم فشار استفاده می کنند.

صرف نظر از محتوای عبارت بیان شده از سوی مقامات روسیه و نیز پذیرش دیدگاه کارشناسان در ارتباط با نحوه بهره برداری از موقعیت ایران علیه غرب باید به جستجوی این نکته اساسی برآمد که مگر در جمهوری اسلامی ایران چه قابلیتهای بزرگ و قدرتمندی نهفته است که روسها با تمسک به آن درصدد هستند تا در بزرگترین چالش خود با غرب پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی فائق آیند. روسها پس از عرضه توانمندیهای خود در عرصه نظامی و نیز به کارگیری توان دیپلماسی خود به این نتیجه رسیده اند که با به میدان آوردن موضوع ایران در برابر غرب قادر خواهند بود امکانات خود در سایر حوزه ها را به شدت تاثیرگذار کنند. روسها با همه احتیاطی که در خصوص   جلوگیری از قدرت یابی ایران به عمل می آورند به این نتیجه رسیده اند برای موفقیت در میدانهای بزرگ به ویژه مناقشه با غرب باید به حساسیتها و انتظارات ایران توجه داشته باشند. اما آنچه که به عنوان یک قابلیت بزرگ و برتر روسها را متوجه ایران ساخته است، داشتن اقتدار و ثبات قدم در حوزه هایی است که معطوف به اصول نظام به آن واداشته است. پایداری ایران در جنگ تحمیلی، استکبارستیزی، فعالیت هسته ای، دفاع از ملت لبنان و فلسطین و ... از ایران تصویر دلنشین و قدرتمندی به نمایش گذاشته که می تواند برای هر مجموعه خارجی غیرمعاند و پذیرنده اصول نظام و دارای حس احترام و اجتناب کننده از طمع ورزی تکیه گاه و ملجأ قابل اطمینانی باشد. تحت فشار قرار گرفتن روسها از ناحیه غرب در منطقه ای که پیش از این تحت حاکمیت روسها با نام شوروی بود و متمایل کردن کشورهای این منطقه به سوی خود برای روسها تنهایی غریبی ایجاد کرد که تحمل آن خارج از توان روسهاست اما امتیازهای برجسته ایران به روسها این امید را بخشیده است که تنها استفاده از نام ایران تا چه میزان می تواند در کاهش مشکلات روسیه مفید باشد. حال چنانچه روسها در عمل با لحاظ حساسیتهای ایران از خود صداقت بیشتری نشان دهند در نظام بین المللی سود بیشتری خواهند برد، همه این اتفاقات می تواند در حالی انجام پذیرد که جمهوری اسلامی ایران کمافی السابق در مسیر معین، برنامه های خود را دنبال کند.