بورسی ایرانی با ابعادی جهانی

یکشنبه 28 بهمن بالاخره طلسم چند ساله بورس بین‌المللی نفت ایران شکست و با عرضه مشتقات نفتی در تالار کیش، دور دوم تلاش‌ها آغاز شد تا این بورس تخصصی با معامله نفت خام توسط خریداران و فروشندگان بین‌المللی برازنده دومین تولیدکننده نفت خاورمیانه باشد.

بورس نفت ایران که پیشنهاد می‌شود نام «بورس نفت خلیج ‌فارس» برای آن انتخاب شود، بدون ‌شک یک تحول عظیم و تاریخی و نقطه‌ عطفی برای ساختار اقتصادی و تجاری ایران محسوب خواهد شد که بخش‌های مختلف مالی، بانکی، بیمه‌ای، گمرکی، بازرگانی، حمل‌ و نقل، توریسم، فناوری اطلاعات، اجرایی، قانونگذاری و صنعتی کشور از آن تأثیر خواهند پذیرفت.

این بورس از این پس به نام «بورس فرآورده‌های نفت و پتروشیمی» شناخته خواهد شد و محل اصلی آن تالار منطقه‌ای کیش خواهد بود و 21 شرکت کارگزاری نیز در آغاز این بازار متولی انجام سفارش‌های خرید و فروش خواهند بود.

ایران در منطقه نفت‌خیز خلیج فارس و آسیای مرکزی و خزر، از جایگاه استراتژیک و بالایی برخوردار است و تثبیت بورس نفت ایران، یعنی تثبیت موقعیت ژئواستراتژیکی ایران در جهان، ضمن آن که راه‌اندازی این بورس یکی از تکالیف قانونی برنامه سوم توسعه کشور محسوب می‌شود و همه دست‌اندر‌کاران بخش‌های اقتصادی و مالی کشور باید در این زمینه حداکثر تلاش خود را معطوف نمایند.

با راه‌اندازی بورس نفت ایران، دایره خریداران محصولات مختلف نفتی چه در سطح داخل و چه در سطح خارج، گسترده شده و شرکتهای مختلف می‌توانند بدون هیچ‌گونه محدودیتی وارد چرخه تجارت نفت شوند. در واقع با این تحول، انحصار خریداران خاص از این بازار برداشته شده و سرمایه‌گذاران ایرانی برای اولین بار در تاریخ صنعت نفت کشور وارد بازار این محصول می‌شوند.

وقتی قرار باشد شرکتهای مختلف نفتی و پتروشیمی، فرآورده‌های تولیدی خود را از طریق بورس عرضه کنند و خریداران نیز موظف باشند تنها از طریق بورس اقدام به خرید آن کنند، این معاملات در پیش چشمان ناظران بازار، شرکت‌های رقیب، خبرنگاران، مردم و همه جامعه صورت می‌‌گیرد. علاوه بر آن، بورس نفت گامی بزرگ در جهت خصوصی‌سازی و مردمی کردن بخش مهمی از بدنه دولت است. بدون‌ شک تحقق این هدف و سپردن امور به مکانیزمهای بازار و اطلاع‌رسانی آنلاین و شفاف از روند معاملات، کمک بزرگی به شفاف‌سازی این صنعت و تجارت است.

راه‌اندازی بورس نفت علاوه بر آنکه یک تکلیف قانونی است دارای منطق اقتصادی و تجاری نیز هست، بورس نفت، نقاط ضعف سیستم‌های بانکی، بیمه‌ای، گمرکی، مالی و اداری کشور را در بخش‌های گوناگون مشخص کرده و آنها را وادار به اصلاح سیستم‌های خود می‌کند.

وقتی انحصار عرضه و تقاضا از دست نهادها و شرکت‌های خاصی گرفته شود، امکان مقایسه برای همه به وجود خواهد آمد، به خصوص با وارد شدن بورس نفت به فرآیند تجارت بین‌المللی و رقابت شدیدی که در تولید و عرضه فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی با حداقل قیمت تمام شده وجود دارد، شرکت‌های داخلی ما در عرصه صنعت نفت و انرژی مجبور به اصلاح فرآیند‌های تولید و کاهش هزینه‌های اضافی می‌شوند تا بتوانند در رقابت آزادانه با سایر شرکتها، ‌امکان حضور فعالانه در بازار بورس را داشته باشند. این مسأله به نوبه خود به چالاکی و ورزیدگی مدیریتهای صنعت نفت و آماده‌سازی آنها برای ورود به فرآیند تجارت جهانی کمک شایان‌ توجهی خواهد کرد.

بورس نفت و انرژی، آیینه تمام‌نمایی از تجارت این محصولات اساسی این صنعت در کشور، فراروی ملت ایران خواهد بود.