قاچاق رسمی!

حمیدرضا صداقت
قاچاق کالا همواره به عنوان یکی از معضلات جامعه در کشور مطرح بوده است و از دغدغه های اصلی مسئولان نظام به شمار می آید.
قاچاق زمانی شکل می گیرد که رویکردهای اقتصادی به درستی کار خود را انجام نمی دهد. این مسأله ضایعاتی را از خود باقی می گذارد. بنابراین قاچاق حاکی از یک نارسایی اقتصادی است، چه نگاه اقتصادی، چه در حوزه پیاده سازی و چه پیاده شدن آن نگاه اقتصادی است. بحث قاچاق کالا در دنیا و در همه کشورها وجود دارد. امروزه در آمریکا، اروپا و در جنوب شرق آسیا هم قاچاق وجود دارد، اما اینها معمولاً از استانداردهایی برخوردار است و تا یک جایی پذیرفتنی است.
بررسی ها نشان می دهد که حجم قاچاق بین پنج تا هفت درصد در اقتصاد این کشورها نقش دارد و کشورها هیچ گاه این اجازه را نمی دهند که قاچاق در این حد صورت بگیرد.
امروز در کشور حدود هفت میلیارد دلار قاچاق کالا انجام می گیرد، بدین معنا که تقریباً حدود هشت میلیون تن حجم کالا جابجا می شود. نمی توان پذیرفت که این مقدار کالا از راه ها، کوره راه ها، با حیوان و یا یک وانت از یک جاده خاکی وارد شود. این حجم از مبادی رسمی و از مسیرهای رسمی می آید، اما شیوه ورود آنها به کشور متفاوت است.
بررسی ها نشان می دهد بیش از 70 درصد قاچاق کالا از مبادی رسمی و قانونی انجام می شود و حدود 30 درصد بقیه به شیوه های دیگر صورت می گیرد. آمارهای رسمی نشان می دهد 45 هزار فقره پرونده کالا به ارزش 1119 میلیارد ریال در هشت ماهه اول امسال در گمرکات کشور تشکیل شد که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته از لحاظ تعداد پرونده 14 درصد کاهش و از حیث ارزش 33 درصد افزایش نشان می دهد. بخشی از کالاهای قاچاق از طریق ترانزیت کالا وارد ایران می شود.
هم اکنون 46 بازارچه مرزی، 117 اسکله فاقد نظارت، 321 تعاونی مرزنشین، 167 گمرک، 26 منطقه ویژه اقتصادی وجود دارد که از کارکردهای اصلی خود خارج شده و مورد سوءاستفاده قاچاقچیان قرار می گیرد. این واحدها پوششی برای قاچاق هستند و بعضاً با اسناد جعلی آنها کالاهای قاچاق وارد کشور می شود. باید در عرصه اقتصادی مسائل را ملی بنگریم و آنها را دسته بندی نکنیم. در بحث های اقتصادی زمانی موفق می شویم که مشکلات را ریشه ای حل کرده و نسبت به اقتصاد ملی احساس تکلیف کنیم. دولت با ابزارهای اقتصادی و فیزیکی باید شرایطی را فراهم کند که با افزایش ریسک و کاهش انگیزه، میزان قاچاق کالا و ارز به کشور به حداقل ممکن برسد.