ناکامی کودتای سفید در عراق

علی امینی
عراق طی روزهای گذشته و در آستانه برگزاری نخستین نشست پارلمانی این کشور صحنه تشدید اختلافات سیاسی و رویارویی جریانات قومی گردیده است. دکتر ابراهیم جعفری که براساس قانون اساسی و نتایج انتخابات پارلمانی اخیر عراق از سوی بزرگترین جریان پارلمانی یعنی ائتلاف عراق یکپارچه به عنوان نخست وزیر دولت آینده عراق پیشنهاد شده با چالش جدی مخالفان سیاسی و قومی مواجه شده است. فهرست پارلمانی ائتلاف کردستان عراق، العراقیه و جبهه توافق اهل سنت پس از نشست هایی به دلایل کاملاً شخصی مخالفت خود را با ابقای نخست وزیری جعفری اعلام کردند.
در پس مخالفت جریانات مذکور و شعله ور شدن تنش های سیاسی و فرقه ای میان گروه های عراقی باید به نقش مرموزانه «زلمای خلیل زاد، سفیر آمریکا در عراق توجه ویژه ای داشت. وی به عنوان نوک پیکان سیاستگذاری آمریکا در عراق با ایجاد بستر مشترک میان گروه های مخالف جریان شیعی، از آنها ائتلافی بزرگ برای رویارویی با قدرت روبه فزونی شیعیان شکل داد. خلیل زاد پس از اعلام پیروزی قاطع جریان ائتلاف عراق یک پارچه در انتخابات اخیر، برخی از طیف ها و گروه های پارلمانی را که وزن اندکی در نتایج انتخابات داشتند حول محور نگرانی از قدرت یابی شیعیان و به تبع آن افزایش نفوذ ایران در عراق گرد هم آورد.
این بار با تحریک ائتلاف کردها و در پیش کشیدن مخالفت آنها با حضور ابراهیم جعفری، کانون های فشار و نارضایتی را برای مخالفت با پیشنهاد عراق یکپارچه متمرکز نمود. خلیل زاد حضور ابراهیم جعفری در رأس دولت آینده عراق را مغایر برنامه های واشنگتن در این کشور می داند به همین منظور پس از انتخابات اخیر گفته بود در صورت انتخاب او جبهه مخالفان وی را سازماندهی، تقویت و حمایت خواهد کرد.
در مخالفت اشغالگران و رقبای سیاسی و مذهبی با نخست وزیری ابراهیم جعفری چند عامل اساسی وجود دارد از جمله آنها:
1- از نظر مخالفین، دکتر جعفری روابط خوبی با ایران دارد، ابقای وی در پست نخست وزیری سبب تقویت نفوذ ایران در است.
2- از حامیان پروپا قرص دکتر جعفری، جریان مقتدی صدر است که تفکرات سیاسی آن در خصوص اشغالگران و روابطش با ایران و مرجعیت عراق سبب نگرانی جدی واشنگتن شده است.
3- سازش ناپذیری جفعری با حضور جریانات بعثی در دولت عراق و عدم پیگیری درخواست های فرقه ای جریانات کردی از جمله عوامل دیگر مخالفت اشغالگران و ائتلاف های پارلمانی رقیب است.
4- تجربه گذشته ابراهیم جعفری در پست نخست وزیری نشان داده که وی به راحتی پست های کلیدی دولت را در اختیار مخالفین خود قرار نمی دهد. از این رو هدف رقبا جایگزینی فرد دیگری بجای جعفری است.
5- از اولویت های دولت جعفری و حامیان وی، تعیین جدول زمانبندی شده برای خروج اشغالگران از عراق است. چنانچه طی هفته های گذشته شاهد انتقادات تند وی نسبت به عملکرد اشغالگران بوده ایم.
6- جعفری فردی مذهبی و از شیعیان اصول گراست. حضور وی در پست نخست وزیری، تغییرات احتمالی مورد نظر گروه های اقلیت را در قانون اساسی دشوار می کند.
اقدامات ذیل در کاهش مخالفت ها با نامزدی دکتر جعفری برای پست نخست وزیری نقش بازدارنده ای داشته است.
1- تظاهرات و راهپیمایی های حمایتی مردم در شهرهای مذهبی؛
2- حمایت قاطع جریانات شیعی از نامزدی وی؛
3- تأیید ضمنی مرجعیت عراق بخصوص آیت الله سیستانی؛
4- تأکید جعفری بر عدم کناره گیری تحت فشار گروه های رقیب؛
5- هشدار جریان ائتلاف شیعه به ائتلاف کردها که در همراهی با آنها در خصوص ریاست جمهوری جلال طالبانی تجدیدنظر خواهد کرد. (از در اختیار داشتن پست ریاست جمهوری برای کردها یک امتیاز بزرگ است.)
6- هشدار شدیداللحن عبدالعزیز حکیم به اشغالگران که تشدید فشارها بر شیعیان، رویکرد آنها را نسبت به اشغالگران تغییر خواهد داد.