قبض و بسط دربحران لبنان / هادی محمدی

با گذشت 45 روز از آغاز اعتراضات سیاسی علیه حکومت سنیوره که طی هفته گذشته با تظاهرات اتحادیه های کارگری در مقابل وزارتخانه های لبنانی وارد مرحله جدیدی شد، فضای کلی نشان می دهد که جبهه 14 مارس و حکومت سنیوره استمرار قدرت خود را با معادلات و قدرتهای خارجی گره زده و جبهه 8 مارس و معارضه نیز ضمن بهره مندی از قدرت اجتماعی وپایگاه مردمی با محدودیت درگزینه های فشار به حکومت روبه رواست. 14 مارس تلاش می کند معارضه را به اقدامات خشونت بار بکشاند تا زمینه مداخله امنیتی خارجی را فراهم کند و در فشارهای نرم سیاسی نیز با تکیه برحمایت خارجی و بی اعتنایی به مطالبات مردمی وسیاسی، بر موقعیت خود اصرار ورزد.
بجز حمایت های مالی عربستان از 14 مارس و حمایت های سیاسی فرانسه برای بر پا نگهداشتن حکومت سنیوره، آمریکا نیز در قالب یک طرح سازمان سیا، حمایت مالی از حکومت سنیوره را برای جلوگیری از فشار جبهه 8 مارس و معارضه در دستور خود قرار داده است. اگر چه شاخص هایی نیز در سطح منطقه و یا محافل آمریکایی مشاهده می شود که تمایل دارد با یک توافق بحران را به پایان برساند. ولی بطور همزمان محافل امنیتی اسرائیل از احتمال جنگ در محور لبنان دم می زنند وآمادگی لجستیکی درجناحهای 14 مارس این احتمال را نیز دور از ذهن قرار نمی دهد. فیلتمان سفیر آمریکا در لبنان در پایان دوره دیپلماتیک خود نزدیکی به معارضه وحزب اله را نشان داده و درملاقات با جنبلاط بر رویکرد آمریکا برای مذاکره با سوریه وایران در معادلات منطقه ای تاکید کرده و محافل عربی نیز سخن از یک توافق در بهار را مطرح می کنند که قرار است در دیدار عمروموسی از بیروت پیگیری شود. دیدار معاون دبیر کل حزب اله از عربستان و ملک عبداله و پیام مبارک برای سید حسن نصراله از طریق سفیر مصر در لبنان نیز از سوی دیگر بر اهتمام عربی برای حل بحران دلالت می کند.
البته در ارزیابی کلان یک رقابت جدی از سوی آمریکا برای فعال تر شدن در صحنه لبنان نیز ملاحظه می شود که با جایگزینی خانم سایزون به جای فیلتمان درسفارت آمریکا در بیروت پی ریزی می شود. با اینحال هنوز در جناحهای داخلی لبنان زمینه های یک توافق داخلی بروز نکرده وحکومت سنیوره ضمن دنبال کردن طرح اقتصادی پاریس 3 در نشست های مقدماتی اروپایی، طرح انتخابات فرعی منطقه متن برای انتخاب نماینده ای بجای پییر جمیل (که مدتی قبل ترورشد) را بدون موافقت لحود مطرح کرده است. معارضه نیز اگرچه درتظاهرات چند روز گذشته از فشار خود درمقابل وزارتخانه ها کاسته ولی ابتدای هفته جاری یک تظاهرات بزرگ را در برنامه های خود قرار داده است. با اینکه فشارهای معارضه تاکنون به توقف و یا فلج کردن کارکردهای حکومتی و فشار اقتصادی به مجموعه های وابسته به 14 مارس منتهی شده و وصول به دستاوردهای سیاسی به یک سیر زمانی متکی به تمایلات خارجی موکول است ولی حزب اله ضمن حفظ اقتدار وتوان نظامی خود، مسئله مقاومت را از اولویت های ممکن برای 14 مارس خارج کرده و توان نظامی خود را بازسازی نموده است. طولانی کردن بحران لبنان و قبض و بسط در افق تفاهمات سیاسی با هدف حذف پتانسیل های لبنان از معادلات منطقه ای صورت می گیرد که یکی از نتایج آن سرعت بخشیدن به سرو سامان دادن به طرح صلح در فلسطین است که بخشی از تلاش آمریکا برای ایجاد یک نظام امنیتی منطقه ای درحال پایه ریزی محسوب می شود.