ناتوانی سندیکاها برای نافرمانی مدنی

سیامک باقری
نافرمانی مدنی و تبدیل آن به انقلاب مخملین در سال های اخیر مورد توجه برخی از گروه های داخلی و گروهک های ضدانقلاب و اپوزیسیون و مخالفان نظام در خارج قرار گرفته بود. در پی تحرکاتی در همین راستا، برخی از مقامات کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز به حمایت از آن پرداخته و به طور اساسی رسانه های غربی یکی از برنامه های خود را به همین موضوع بویژه آموزش نافرمانی مدنی، نحوه عملیاتی کردن و... اختصاص داده بودند.
اینکه نافرمانی مدنی از سوی کدام نیروی اجتماعی صورت گیرد، اختلاف نظر وجود داشت با این حال اولین حرکت در این راستا بر روی احزاب و گروه ها متمرکز شد اما در عمل مشخص گردید که احزاب چه داخلی و چه گروه های خارجی ظرفیت لازم را برای تحرک و جنبش مردمی ندارند و قادر نیستند نافرمانی مدنی و انقلاب مخملین را به راه اندازند. این مساله در حوزه دانشجویی نیز به همین نتیجه ختم شد خصوصاً این جمع بندی حاصل گردید که تشکل های دانشجویی پس از فروکش کردن فضای ملتهب دوران دوم خرداد، رمق و توانایی تحرک اجتماعی خود را از دست داده و قدرت به میدان آمدن و آوردن نیروهای اجتماعی را ندارند. شاید از همین بابت باشد که شکوری راد از حزب مشارکت اخیرا تاکید و تصریح کرد که دفتر تحکیم وحدت را قبول ندارد.
با این حال اکنون مدتی است که برخی گروه ها و گروهک های ضدانقلاب داخل و خارج و رسانه های بیگانه توجه خود را به «سندیکاها» معطوف کرده اند. دلیل امر نیز ارزیابی است که از موقعیت «سندیکاها» دارند از نظر آنها «سندیکاها» برخلاف احزاب و تشکل های دانشجویی نیروی اجتماعی بزرگ و سراسری هستند که در اعماق اجتماعی و در کارگاه های مولد ثروت در جامعه فعالیت دارند. همچنین بر این باورند که وضعیت و موقعیت صفوف و به ویژه قشر کارگری در ایران و چالش های رو به افزایش که این قشر از جامعه با آن مواجه است، از زمینه های عینی برای «سندیکاها» جهت ایجاد یک جنبش اعتراضی از نوع نافرمانی مدنی بیش از سایر نیروهای اجتماعی برخوردار است. از همین رو، سایت های ضدانقلاب مدتی است توصیه می کنند که باید سندیکاها را به میان مردم آورد و برای مردم ساخت و همچنین تاکید دارند که فعالیت سندیکایی در ایران پس از سکوت 25 ساله باید بار دیگر احیا شود. برای این منظور رسانه هایی همچون رادیو فردا متعلق به سازمان سیا و سایت گروه ها و گروهک ها بخشی از برنامه های خود را به آموزش سندیکاها اختصاص داده اند. در همین راستا ابراهیم یزدی از گروهک نهضت آزادی توصیه کرد که مهمترین راهکار آنها باید نفوذ و در دست گرفتن تشکل های صنفی باشد.
براساس رویکرد جدید فوق اولین حرکت «جنبش سندیکایی» به صورت سازماندهی شده در یک ماه قبل کلید خورد و کارگران و رانندگان شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه را با توجه به مشکلات صنفی رو به افزایش داشته اند به اعتصاب وادار کردند. با وجودی که این حرکت نتوانست از یک منطقه بیشتر توسعه پیدا کند مجددا در تاریخ 4/11/82 به بهانه آزادی فردی بنام اصانلو که از محرکین اعتصاب فوق بود بیانیه ای تحت عنوان خانواده زندانیان و فعالان شرکت واحد اتوبوسرانی تهران جهت فراخوانی برای اعتصاب در روز جمعه 8/11/84 منتشر شد. متعاقب آن وبلاگ نویس ها، سایت های ضدانقلاب، برخی از گروهک ها مانند حزب دمکرات و نهضت آزادی و برخی از سازمان ها مانند عفو بین الملل و دیده بان حقوق بشر و رسانه های بیگانه بویژه رادیو فردا سعی کردند تا اعتصاب و تجمعی بزرگ و گسترده صورت گیرد. با این همه و با توجه به پیوستن اعضای تشکل های دانشجویی نیز به صورت سازماندهی شده در اعتصاب 8/11/84 شمار تجمع کنندگان ناچیز بود واین بیانگر این نکته است که «سندیکاها» نیز مانند احزاب و گروه ها و تشکل های دانشجویی، به دلیل هوشیاری مردم قادر به «تحرک اجتماعی» و نافرمانی مدنی نیستند.