عراق، یک گام به پیش

علی امینی
اواخر هفته گذشته هیأت عالی انتخابات عراق ، نتایج همه پرسی مربوط به قانون اساسی این کشور را که در 23 مهرماه برگزار گردید، اعلام کرد: «عادل السلامی »، رئیس کمیته عالی انتخابات عراق که در یک کنفرانس مطبوعاتی در بغداد شرکت کرده بود، اظهار داشت که 78 درصد رأی دهندگان عراقی به پیش نویس قانون اساسی کشورشان رأی مثبت داده اند.
مشارکت گسترده مردم عراق در انتخابات و نتایج حاصله از آن از چند زاویه قابل توجه است :
1ـ مردم عراق از تداوم اشغال ، ناامنی و بی ثباتی در کشورشان خسته شده اند و به دنبال حکومت قانون هستند؛ زیرا تنها در پرتو قانون و اجرای آن است که می توان به بسیاری از معضلات امنیتی ، سیاسی و اقتصادی که در طول دوران اشغال گریبان گیر مردم عراق شده است ، پایان داد. بدیهی است پس از تصویب قانون اساسی نهادهای حقوقی یکی پس از دیگری مشروعیت پیدا می کنند و اوضاع سیاسی ، امنیتی و اقتصادی روندی رو به بهبودی خواهد گذاشت .
2ـ مثلث سنی نشین به پیش نویس قانون اساسی عراق رأی منفی داد. از چهار استان با اکثریت اهل تسنن دوسوم دو استان الانبار و صلاح الدین و یک دوم استان نینوا پیش نویس قانون اساسی عراق را رد کردند. با این وجود مطابق قانون موقت اداره عراق ، آنها نتوانستند مانع تصویب پیش نویس قانون اساسی شوند. در این میان رأی استان نینوا سرنوشت ساز بود که می توانست روند جاری تحولات سیاسی در این کشور را متوقف کند و به نقطه صفر بازگرداند، اما برای نیل به این هدف با کمبود آرای منفی مواجه گردید.
3ـ با تصویب پیش نویس قانون اساسی ، عراق وارد فاز جدیدی از تحولات سیاسی شده و دورنمای سیاسی این کشور روشن تر شده است .
الف ) دولت ابراهیم جعفری ، پس از این با قدرت و اقتدار بیشتری می تواند در راستای تشکیل عراقی باثبات و مستقل گام بردارد. او با پشتوانه مردمی که بیش از 78 درصد به پیش نویس قانون اساسی رأی مثبت داده اند باید در مدت زمان کوتاهی که تا برگزاری انتخابات پارلمانی آذرماه باقی است . گروه های سیاسی را دور هم جمع کند تا آن موفقیتی دیگر برای عراق جدید کسب نماید.
ب ) با تصویب قانون اساسی عراق ، سهم و میزان بهره مندی هر یک از گروه ها و جریانات مذهبی و قومی عراق از قدرت و اختیارات قانونی مشخص شده است . فلذا آنها بایستی با درک شرایط سیاسی و امنیتی عراق و در چارچوب قانون اساسی مصوب مردم به سایه تروریسم وارداتی و اشغالگری خارجی پایان دهند.
ج ) با تصویب قانون اساسی عراق ، گروه های تروریستی بیش از پیش به حاشیه رانده می شوند.
اگرچه تشدید عملیات های تروریستی در کوتاه مدت دور از انتظار نمی باشد، اما با توجه به چشم انداز فرایند تحولات سیاسی آینده این کشور، فعالیت ها و اقدامات تروریستی در میان مدت پراکنده خواهد بود.
د) گروه های اهل سنت که در مقابل دولت مرکزی و روندهای سیاسی پس از اشغال این کشور مقاومت می کنند. در انتخابات اخیر دومین شکست خود را از جامعه مدنی عراق تجربه کردند.
پیش از این آنها نیز در انتخابات پارلمانی بهمن ماه شکست خورده بودند. در شرایط فعلی چاره ای جز بازگشت آنها به فرایند تحولات سیاسی در عراق وجود ندارد. فلذا با توجه به اینکه از سوی رهبران گروه ها و جریانات قومی ـ مذهبی حل برخی اقدامات اساسی نظیر فدرالیسم ، قومیت ها، زبان ملی ، نقش بعثی ها در حکومت مرکزی و.. به پارلمان دائمی واگذار شده است ، پیش بینی می شود، اقلیت اهل سنت در انتخابات پارلمانی آینده نقش مؤثرتری داشته باشند، در غیر این صورت آنها کاملاً به حاشیه رانده می شوند و بایستی یک دوران نامشخص از انزوا را تجربه کنند.
هـ) نتایج انتخابات پارلمانی آینده عراق ، در سرنوشت سیاسی آینده این کشور نقش بسیار مهمی دارد. ازاین رو همه بازیگران محلی ، منطقه ای و بین المللی به دنبال ایفای نقش مؤثر در آن هستند. آمریکایی ها با دادن پیام هایی به «احمد چلبی » متحد سابق و مطرود دیروز خود سعی دارند تا وی را مجدداً در صحنه تحولات سیاسی عراق حمایت کنند. آمریکا پس از ناکامی از تلاش هایش برای تحمیل ایاد علاوی بر عراقی ها به عنوان نخست وزیر دولت انتقالی ، این بار قصد دارد با مطرح کردن احمد چلبی دیدگاه ها و سیاست های خود را در عراق پی گیری کند.
در این سناریو آمریکا ممکن است برای در انزوا قرار دادن جریانات سیاسی و مذهبی مثل حزب الدعوه ، مجلس اعلای انقلاب اسلامی ، سازمان بدر و...جریان سکولار کنگره احمد چلبی را به جریان صدری ها ارتباط دهد تا اتحاد و یکپارچگی جریان شیعی را در انتخابات پارلمانی آذرماه به هم زده و در نتیجه زمینه های همگرایی میان جریان مذکور را با گروهک علاوی فراهم کند. فلذا درک توطئه های آمریکا برای انتخابات پارلمانی آینده هوشیاری بیشتری را طلب می کند.