بودجه 85 ویژگی‌ها، آثار و پیامدها

محمد ابراهیمی
بودجه محور برنامه های اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی کشور طی یک سال مالی است. متأسفانه علی رغم چنین اهمیتی، طی سال های اخیر بی توجهی به بودجه و اهمیت آن ریشه بسیاری از معضلاتی بوده که هم اکنون نیز کشور با آن دست و پنجه نرم می‌کند.
اگر در حال حاضر رئیس جمهور مجبور است به بی عدالتی در توزیع درآمد در دستگاه های دولتی اعتراض کند، اگر شاهدیم بازنشستگان، معلمان و کارگران کارگاه های ورشکسته شده نسبت به وضعیت موجود خود معترضند، ریشه آن را باید در بودجه جستجو کرد.
برای درک بهتر این موضوع کافی است اشاره کنیم که بودجه کشور به دو بخش بودجه عمومی و بودجه شرکت های دولتی تقسیم می شود و بودجه شرکتهای دولتی تقریباً جدا از بودجه عمومی دولت بوده و تقریباً نظارت کمی بر نحوه تخصیص و توزیع آن صورت می گیرد. در سال جاری بودجه عمومی دولت در حدود 55 هزار میلیارد تومان و بودجه شرکت های دولتی در حد 105 هزار میلیارد تومان بوده است.
به عبارتی بهتر در حالی که برای نظارت بر بودجه های عمومی، نهادها و سازمان های مختلفی وجود دارند، اما بودجه شرکت های دولتی که کلید بسیاری از مشکلات کشور در آن نهفته است در بسیاری از اوقات از چشمان ناظران بیت المال به دور می ماند.
برای تبیین بهتر این موضوع باید خاطرنشان کرد که اگر تنها هفت درصد در بودجه شرکت های دولتی در سال جاری صرفه جویی صورت پذیرد بخش اعظم مطالبات معلمان، بازنشستگان و مناطق محروم کشور پرداخت خواهد شد. با این تفاسیر است که دولت نهم تلاش بسیاری کرده تا سر و سامانی به وضعیت نابسامان بودجه ببخشد. هر چند که انتظار بی جایی است اگر گفته شود تمام نواقص بودجه ریزی باید در عرض یک سال برطرف شود، اما می توان این انتظار را داشت که دولت نهم جهت درستی به نظام بودجه نویسی کشور ببخشد.
فرهاد رهبر، رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی در این راستا کار خود را در این سازمان که مرکز اصلی تصمیم گیری در کشور است، با یک شعار آغاز کرد و آن بودجه نویسی با محور عملیاتی بود.
بودجه عملیاتی در یک کلام یعنی بودجه ای که براساس هزینه تمام شده تخصیص پیدا کند. به عقیده بسیاری از صاحبنظران اقتصادی رسیدن به این هدف یعنی حل و فصل بسیاری از مشکلات کشور از جمله کسری بودجه، تورم و حتی بیکاری.
در بودجه عملیاتی هم تخصیص منابع با دقت بیشتری صورت می گیرد و هم نظارت بر دستگاه ها نظام مند می شود به این ترتیب اولویت اول بودجه 85 عملیاتی بودن آن است.
ویژگی دیگر بودجه سال آینده که آن را از بودجه سال های اخیر متمایز کرده است توجه ویژه به کاهش نرخ ارز در آن است سیاستی که اگر با تدبیر آغاز شود می تواند آثار و برکات فراوانی برای کشور داشته باشد که مهمترین آن کاهش هزینه تولید و حمایت واقعی از تولید کننده می باشد. البته باید گفت حقیقتاً سامان بخشیدن به نظام ارزی کشور کارزاری است که می تواند پشت خیلی از مدعیان را خم کند، اما امید است دولت نهم با تدبیر و استفاده از نظریات کارشناسان از این میدان سربلند بیرون بیاید.
در پایان باید گفت که با توجه به رویه موجود در دولت یکی از ویژگی های مسلم بودجه سال آینده توجه به مناطق محروم خواهد بود که به همین منظور برای اتمام طرح های عمرانی در این مناطق دولت طرح های خوبی را پیش بینی کرده که از آن جمله اختصاص اعتبارات ویژه از محل حساب ذخیره ارزی به این طرح ها می‌باشد.
رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی در این خصوص اعلام کرده است که یکی از ویژگی های بودجه 85 اولویت بخشیدن به پروژه های نیمه تمام است.