کاهش 50 دلاری قیمت نفت طی دو ماه

صمد حسن‌نیا سماکوش
قیمت نفت که طی یکی دو سال اخیر رکوردهای متعددی را پشت سر گذاشته بود و تا مرز 150 دلار هم رسید، طی دو ماه اخیر سیر نزولی را آغاز کرد و در شرایطی که اکثر کارشناسان بین المللی پیش بینی کاهش شدید قیمت نفت را نداشتند، قیمت نفت حدود 50 دلار کاهش یافت و در هفته گذشته به مرز 100 دلار در هر بشکه رسید.دلایل کاهش قیمت نفت را باید در دلایل افزایش قیمت جستجو کرد و برای پی بردن به عوامل کاهش قیمت نفت باید دید چه عواملی موجب افزایش قیمت نفت طی یکی دو سال اخیر شده بود و در حال حاضر این عوامل چرا کارایی خود را ندارند.یکی از مهمترین دلایل افزایش قیمت نفت تا مرز 150 دلار رکود اقتصاد جهانی و در راس آن رکود اقتصاد آمریکا ارزیابی می شود که کاهش بیش از پیش ارزش دلار را در مقابل ارزهای معتبر دنیا موجب شده است.دلار و قیمت نفت همواره روند معکوس داشته اند و در شرایطی که ارزش دلار کاهش پیدا می کرد، قیمت نفت افزایش می یافت و در صورت افزایش ارزش دلار، قیمت نفت سیر نزولی خود را آغاز می کرد.
طی یکی دو ماه اخیر روند رکودی اقتصاد آمریکا اندکی تعدیل شده است و این رکود از آمریکا به سمت دیگر کشورهای صنعتی آسیا و اروپا سوق پیدا کرد. انتقال رکود اقتصادی از آمریکا به سمت کشورهای صنعتی آسیایی و اروپایی از دو جهت کاهش قیمت نفت را در پی داشته است. جهت اول اینکه رونق اقتصاد آمریکا افزایش ارزش دلار در برابر ارزهای معتبر دنیا را در پی داشته است و همین امر موجب کاهش قیمت نفت شده است.از سوی دیگر رکود کشورهای صنعتی اروپا از جمله ژاپن، انگلیس و کشورهای حوزه یورو موجب کاهش تقاضای نفت این کشورها شده است و پیش بینی می شود کاهش تقاضای نفت این کشورها همچنان ادامه داشته باشد، این کاهش تقاضا تاثیر قابل توجهی در کاهش قیمت نفت داشته است.
در پی کاهش قیمت نفت، ایران و ونزوئلا در جلسه اخیر اوپک در وین پیشنهاد کاهش سقف تولید را داده بودند که هر چند با مقاومت اولیه برخی کشورهای حوزه خلیج فارس مواجه شده بود، در نهایت مورد پذیرش قرار گرفت و اوپک سقف تولید خود را 500 هزار بشکه در روز کاهش داد تا مانع کاهش بیشتر قیمت نفت شود.کاهش قیمت نفت هر چند اثرات منفی بر درآمد کشورهای عضو اوپک خواهد داشت، ولی به نظر می رسد اثر منفی کاهش قیمت کمتر از اثر منفی افزایش قیمت باشد، چرا که کشورهای عضو اوپک در شرایط افزایش قیمت نفت سود شایانی از این قضیه نمی بردند و کاهش ارزش دلار بخش قابل توجهی از افزایش قیمت نفت را خنثی می کرد.از آنجایی که کشورهای دارنده و صادر کننده نفت و انرژی مجبور به استفاده از دلار در معاملات خود هستند، دریافت کننده ارزی هستند که روزانه ارزش خود را از دست می دهد و براساس یکی از محاسبات انجام شده توسط دبیرخانه اوپک، قیمت های 105 تا 103 دلار نفت معادل قیمت 32 دلار در اوایل 1980 است.این در حالی است که کاهش قیمت نفت با افزایش ارزش دلار جبران می شود و از طرفی کشورهای عضو اوپک از جمله ایران که وارد کننده فرآورده های نفتی مثل بنزین هستند، در شرایط کاهش قیمت نفت فرآورده ها را ارزانتر از گذشته می خرند و از این جهت هم سود می کنند.