انقلاب اسلامی در محیط فراملی (قسمت چهاردهم)

دکتر عباسعلی فرزندی اردکانی
هرچند به تاثیر انقلاب اسلامی بر جوامع اهل سنت و جهان تشیع و در یک نگاه کلی بر جهان اسلام به صورت گذرا اشاره شد، اما با توجه به وسعت جهان اسلام و گستردگی آن و جمعیت بالای مسلمان ها در جهان که جمعیتی نزدیک به 5/1 میلیارد و یک چهارم جمعیت دنیا را تشکیل می دهند، به نظر می رسد ضمن اینکه باید اذعان نمود امکان مطالعه دقیق اثرات انقلاب بر همه جوامع اسلامی وجود ندارد ولی باید حداقل این اثرات را بر کشورهای اسلامی پیرامون بررسی نمود. با توجه به اینکه جهان اسلام بیش از آنکه بیانگر یک موقعیت جغرافیایی باشد معرف هویت بیش از یک و نیم میلیارد انسانی است که با وجود اختلافات نژادی و قومی با خمیرمایه اعتقادی مشترک نسبت به خدای واحد، قرآن و پیامبر گرامی اسلام به هم پیوند خورده اند لذا ضمن لزوم اطلاق هویت فرهنگی به واژه جهان اسلام به ناچار باید با انتخاب کشورهایی که هویت اسلامی داشته و یا مسلمان ها در آن کشور سهم تعیین کننده دارند به تبیین این تاثیرات پرداخت.
در یک نگرش کلی می توان حوزه های هفت گانه جغرافیایی، خلیج فارس و دریای عمان، شامات، آفریقا، آفریقای سیاه، آسیای مرکزی و قفقاز و ترکیه یا شبه قاره هند و جنوب شرقی آسیا را برای کشورهای اسلامی تعیین نمود، هرچند هویت جهان اسلام فراتر از این حوزه ها و در مجموعه جهانی قرار می گیرد.
عراق از جمله کشورهایی است که در مرکز جهان اسلام و در کنار جمهوری اسلامی از لحاظ تاریخی، فرهنگی و موقعیت ژئوپلیتیکی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده و می باشد. این کشور به عنوان یک واحد سیاسی عضو در دو منطقه خلیج فارس و خاورمیانه و حایل بین جمهوری اسلامی یا کشورهای عربی ضمن پیوند خوردن با معادله های قدرت در خاورمیانه نقش زیادی در محیط امنیتی استراتژیک ایران اسلامی داشته و در نتیجه موقعیت عراق و الزامات استراتژیک ناشی از آن همواره بر تصمیم گیری بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای در خاورمیانه موثر بوده و هست.
هرچند تعامل این کشور در گذرگاه تاریخ و متاثر از سیاست ها و رفتارهای حاکمان با نگرش های مختلف با کشور ایران در دوره های گوناگون متفاوت بوده است، اما پیوند دو ملت ایران و عراق با گره خوردن به اندیشه اسلامی و شیعی همواره مستحکم بوده و این حقیقت را می توان در حوادث مختلف تاریخی و به صورت خاص در زمینه انقلاب اسلامی مشاهده نمود به گونه ای که می توان ادعا نمود مسئله صدور انقلاب و تاثیر آموزه های آن وسیعترین و عمیق ترین پیوندها را با مسایل عراق دارد.
واقعیت این است که ملت مسلمان عراق و به ویژه شیعیان آن کشور به دلیل مشکلات ناشی از حکام غیرمردمی به صورت خاص در دوران حاکمیت بعثی ها از یک سو و پیوند و ارتباط فرهنگی : اعتقادی با ملت ایران از دیگر سو که از ناحیه حضور 41ساله امام خمینی (ره) در عراق و همگرایی علمای تاثیرگذاری چون شهید آیت الله سیدمحمدباقر صدر (ره) به وجود آمده بود شور و شعور و هیجان انقلاب اسلامی را در روزهای اول به عراق بردند. براساس حقایق ثبت شده و واقعیت های غیرقابل انکار هم زمان با اولین سخنرانی امام خمینی (ره) در بهشت زهرا (س) مردم عراق در همگرایی با ملت ایران و در راستای تحقق خواسته های دینی خود علیه رژیم دیکتاتوری بعثی قیام نموده و تظاهرات ضدبعثی و اعتراض آمیز مردمی را در نجف آغاز نمودند و بدین وسیله اولین جرقه های آزادی خواهی و استبداد ستیزی در سرزمین کهن و اسلامی عراق را برای سوزاندن شجره خبیثه استبداد بعثی شعله ور نمودند.