تحول در پرتو هم‌اندیشی (بخش سوم)

مهندس اکبر صفری
آنچه در طرح تحول و تعالی از آن بعنوان هم اندیشی یاد می شود در واقع همان نماد انقلابی و دینی اتاق های فکری است که با توجه به اهمیت وضرورت آن توانسته بخشی از توان مادی و معنوی سازمانهای پویا مهم و حساس دنیا را که می خواهند با حضور موثر و مفید خود و با استفاده از تنوع افکار و نظریات سازنده و اصولی افراد، به ایفای نقش های پررنگ بپردازند ، به خود اختصاص داده است و به این نتیجه رسیده اند که این موضوع گزینه مناسبی برای حضور افراد در رفع چالش ها و دغدغه های درون و برون سازمانی ، کمک به مدیریت صحیح راهبردی دربخش های گوناگون و ماموریتهای متنوع کاری و شفاف سازی در سطوح گسترده به شمار می رود. اتاق فکر یکی از ابزارهای آفرینندگی برای حل مساله و توسعه خلاقیت در هر سازمانی می باشد. مکانی برای اندیشیدن به یک مساله یا موضوع بدون حضور عواملی که مانع آزاد اندیشی و یا محدودیت می شوند. لذا سپاه پاسداران نیز با توجه به سوابق اعتقادی و فرهنگی که در مجموعه کارکنان و مدیران خود بعنوان زمینه های اصلی اجرای طرح تحول وتعالی مشاهده می کند و همچنین گستردگی و تنوع ماموریتی خود و ضرورت مرور بر سه دهه از فعالیت خود بعنوان نهادی نوپا و بدون تجربه های قبلی و بسیار دور، نیازمند اجرای عمقی و هدفمند طرح مذکور می باشد.
گام سوم، نگاه به دو موضوع مهم و حیاتی از دریچه آینده است: یکی تعیین جایگاه و نقطه حضور سپاه بعنوان بازوی توانمند انقلاب در چشم انداز بیست ساله کشور و دیگری سهم و نقش پر رنگ این نهاد انقلابی در تعیین و تدوین زیرساختهای مناسب در طرح بزرگتری بنام پیشرفت و عدالت در دهه چهارم انقلاب با هدف عملیاتی نمودن آن است.
در این گام عوامل موثر در اجرای طرح را به سه دسته عوامل به شرح زیر تقسیم کرده ایم که عبارتند ؛ عوامل سازمانی، عوامل فردی و عوامل مشترک.
الف)عوامل سازمانی
اطلاع رسانی دقیق با هدف شفاف سازی: اگر افرادی که قراراست بعنوان پایه های اصلی در این طرح همکاری نمایند از اهداف، موضوعات، برنامه ها، اولویتها و... بی اطلاع باشند و ندانند که در کجای قضیه جای دارند، بعید است که خروجی ارزشمندی ارائه دهند.
تدوین و تعیین یک چارچوب خاص ، کلی و هدفمند: اولین قدم در راه موفقیت طرح ، تعریف و تعیین دقیق اهداف طرح است. اهدافی که همه افراد درگیر در طرح روی آن اتفاق نظر داشته و متناسب با اولویتها و نیازهای نیرو و سازمان ترسیم شده باشد.
ایجاد شرایط و زیر ساختهای مرسوم در اتاق های فکر: بدون تردید جامع نگری ، غنی سازی ، ابتکار و نوآوری ، کیفیت ، سرعت و بهره وری در سپاه مرهون فکر و اندیشه ای است که ضمن برخورداری از باورهای دینی و فرهنگی لازم از علوم روز نیز همواره بهره مند گردد. لذا در شرایط و زیر ساخت های جلسات هم اندیشی علاوه بر توجه به آموزه های دینی و فرهنگی از نگاه مرسوم در علوم مدیریتی و روانشناسی روز نسبت به مقوله تفکر و هم اندیشی که برخی از آنها در ذیل آمده نیز نباید غافل باشیم؛
1-فراهم ساختن شرایط بهره مندی از دیدگاه های افراد مختلف و پذیرش صاحبان افکار سازنده بطور یکسان بدون توجه به موقعیت ها و مسئولیتهای آنان.
2-ضمانت اجرائی برای عملیاتی کردن دیدگاه های علمی و سازنده متناسب با آثار آن در بهره وری و پویائی سازمان.
3-عمل به طریقی که لایه های مختلف کارشناسی در جلسات هم اندیشی به صورت متناوب و با توجه به موضوع جلسه حضور داشته باشند تا مشارکت جویی و مشارکت آفرینی تحقق یابد.
4- تبیین سیاست های حاکم بر حوزه اجرایی متناسب با شرایط امروزی و نیاز نیروها و مصلحت سازمان.
5- طرح، بررسی و تحلیل محتوایی مجموعه نظرات مطرح شده و شناخت نقاط ضعف و قوت آن.
6- بررسی آخرین نظرسنجی ها و نیاز سنجی ها درجلسات هم اندیشی در ارتباط با یک موضوع.
7- اهتمام به بازخوردهای افکار عمومی در سطح جامعه نسبت به اجرای یک طرح ، برنامه یا ماموریت در سطح سپاه و...
فعال سازی کمیسیونهای تخصصی و بهره مندی از دیدگاه صاحب نظران : وجودگروهی از افراد ماهر، شایسته و خوب سازماندهی شده، لازمه موفقیت این طرح است . تشکیل یک تیم خوب ، به خصوص در مورد چالش ها و مشکلات ضروری به نظر می رسد.
زمان بندی مناسب در مورد هر بخش از طرح : باید با توجه به اولویت حل هر مساله یا مشکل ، زمان لازم در مورد آن نیز در نظر گرفته شود و نظریات و افکار افراد در یک بازه زمانی خاص و مناسب جمع آوری ، نقد و عملیاتی گردد تا با مرور زمان کهنه نگردند .
وجود یک بازخور متداول با هدف مرور و بازیابی روند اجرای طرح، شناسائی نقاط ضعف و قوت و جمع آوری دیدگاهها از روند اجرا ،طراحی شیوه و روشی برای گردش مناسب اطلاعات در زمان اجرای طرح بین کلیه افراد درگیر با طرح نیز از جمله عوامل سازمانی محسوب می شود.
ب) عوامل فردی
1-یکی از شرایط مهم و اساسی برای رسیدن به هدف در هر کاری برانگیختن و ایجاد انگیزه در افرادی است که آن کار را انجام می دهند.در این میان احساس تکلیف در برابر سپاه بعنوان امانت ارزشمند امام (ره) و شهداء و پاسخ به مطالبات رهبری معظم ، وجود اعتقاد و ایمان به مسیر انتخاب شده از سوی فرماندهی ، اطلاع از ضرورت و اهمیت اجرای طرح ، عکس العمل مسولان در قبال حضور یا عدم حضور افراد و...از جمله عوامل متعددی است که می تواند در تقویت انگیزه موثر باشد .2-وجود افرادی با افکار و اندیشه های خلاق و پویا و مستند به دلائل قوی با توجه به شرایط موجود و گذشته.3-اعتقاد به ضرورت مشارکت در سازمانهای امروزی.4-آمادگی فکری از طریق مطالعه منابع علمی موثق قبل از جلسه در یک بازه زمانی مناسب .5-برخورداری از بصیرت ، ژرف نگری و عدم توجه به موارد بی محتوی، سطحی،انتقام های شخصی و...7-ارائه نظریات کاربردی ، مختصر و مفید ، فراگیر و قابل اجرا با شرایط سازمان و انتظارات امروزی جامعه از سپاه .
ج) عوامل مشترک
هرچند اجرای موفق طرح نیازمند مشارکت جدی کارکنان و سازمان و روابط متقابل آنهاست، اما به نظر می رسد در طی مرورعوامل موثر بر روند اجرای طرح ،یک سری عوامل که اجرای آنها نیازمند همکاری مشترک و تعاملات بیشتر طرفین می باشد ، نیز اشاره ای شود:
تلاش برای بروز آثار طرح در خانواده ها: خانواده پاسداران بخش مهم و اساسی سپاه است که باید بی نصیب از آثار مبارک این طرح نباشد و این نیازمند همکاری فردی و اجرای کارهای فرهنگی پر مغز توسط متولیان فرهنگی سپاه است .
نظم و انضباط : زمانی که مسولان به اجرای قوانین مقید باشند و از حضور به هنگام در جلسات و اطلاع رسانی بموقع برخوردار باشند و پرسنل نیز با توجه به سرلوحه قرار دادن نظم و انضباط عکس العمل مناسبی بروز دهند کارها در یک روال منظم طی می شود.
جلو گیری از اتلاف زمان و انرژی: زمانی که شرایط برگزاری جلسات بموقع فراهم نگردد و جایگاه کلاسیک جلسات و نقش افراد برای هر سمت بعنوان دبیر، منشی و... دریک ساختار مناسب تعریف نشوند علاوه بر اتلاف وقت انرژی و نشاط افراد نیز ضایع می شود.
رعایت ضوابط حاکم بر جلسات: هم متولیان اجرائی طرح و هم کارکنان حاضر در جلسه باید خود را مقید به رعایت اخلاق اسلامی، ادب و همکاری در نظرات و اندیشه های همدیگر نمایند و هم اینکه خود را مقید به دستورالعمل های صادره از سوی مسولان نمایند.