جامعه‌پذیری سیاسی (بخش سوم)

2- گروه های همسال: از دیگر عوامل نخستین جامعه پذیری سیاسی، گروه های همسال هستند. بسیاری از نیازمندی های روحی و جسمی فرد، به خصوص رفتارها، گرایش ها، خواسته ها، آرزوها و به طور کلی خصوصیات اخلاقی انسانها در بازی و رابطه با گروه های همسال ریشه می گیرد. البته کودک هنگام پرورش در خانواده بیشتر حالت تابع و گیرنده دارد لکن در بین گروه های همسال کودک یا نوجوان به عنوان یک همطراز در فراگرد آموزش شرکت می کند. تاثیر گروه های همسال با تماس های اولیه کودک با محیط خارج از خانواده آغاز می شود و با شرکت فرد در سازمان های مختلف اجتماعی تا پایان عمر ادامه پیدا می کند. شناخت دقیق گروه های سنی جامعه ضمن اینکه بسیاری از حوایج و نیازمندی های اجتماعی و سیاسی را مشخص می کند، در عین حال کمبودها و نابسامانی های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را روشن می نماید.
روابط کودک با گروه همسال خود در خارج از خانواده منعکس کننده منش و شخصیت در حال تکوین وی است. با وجود این در هر اجتماعی کیفیت رفتار و خصوصیات افراد و عوامل اشتراک گروهی متفاوت است یا به عبارت ساده تر ساخت معینی دارد. این ساخت با وجود مشابهت عوامل سازنده آن در جوامع مختلف یکسان نیست. برخی محققان همانند «رایزمن» از کاهش نفوذ خانواده ها در جوامع صنعتی و افزایش نقش گروه های همسال در پرورش اجتماعی و سیاسی خبر می دهند. افراد نظرات گروه های همسال خود را می پذیرند زیرا می خواهند همانند آنان باشند. لذا در برخی موارد گروه های همسال حتی اعضای خود را با تحریک و فشار مجبور به تطبیق با نگرش ها یا رفتار مورد قبول گروه می کنند. از این روی، یکی از کارهای گروه های همسال انتقال فرهنگ جامعه وسیع تری است که به آن تعلق دارند. از جمله فرهنگ طبقه اجتماعی، پاره فرهنگ های مذهبی و نژادی از طریق گروه های همسال انتقال می یابند.
از آنجایی که جامعه پذیری روندی است که فرد را از بدو تولد تا مرگ در بر می گیرد، طبیعتا در این فرایند آموزشی چند ساله کارگزاران، عوامل و نهادهای مختلفی به تلقین، آموزش و یاد دادن شاخص های جامعه پذیری سیاسی به فرد می پردازند. کارگزارانی را که هر کدام به گونه ای در این فرایند موثرند، می توان به کارگزاران اولیه و ثانویه تقسیم بندی کرد:
الف - کارگزاران اولیه که شامل تماس های مستقیم و نزدیک میان افراد از طریق خانواده، گروه های همسال، دوستان، همسایگان، محله و اجتماع می باشد و در واقع عوامل اولیه جامعه پذیری سیاسی تلقی می شوند. اما از آنجا که انسان ناگزیر عضو چندین گروه است، اهم گروه های ثانویه تاثیرگذار بر روند جامعه پذیری انسان، مدارس و موسسات آموزشی، احزاب سیاسی، اتحادیه ها و نهادهای صنفی و رسانه های گروهی می باشد که به شرح مختصر هر یک خواهیم پرداخت.